So sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4: Liệu có nên nâng cấp trong năm 2026?

Thunderbolt 5 là thế hệ kết nối tốc độ cao mới nhất đến từ Intel, ra mắt vào cuối năm 2023 và bắt đầu phổ biến rộng rãi từ năm 2025-2026. Kế nhiệm Thunderbolt 4, phiên bản này mang đến hàng loạt cải tiến đáng chú ý về tốc độ truyền tải, khả năng hiển thị và công suất sạc. Vậy cụ thể Thunderbolt 5 mạnh hơn Thunderbolt 4 ở điểm nào? Liệu những nâng cấp này có xứng đáng để người dùng phổ thông hay chuyên nghiệp đầu tư thay thế thiết bị hiện tại? Bài viết so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4 sau đây sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện nhất.

So sánh tổng quan Thunderbolt 4 và Thunderbolt 5

Khi so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4, điểm khác biệt rõ ràng nhất nằm ở băng thông truyền tải. Thunderbolt 5 cung cấp băng thông hai chiều tiêu chuẩn lên đến 80 Gbps – gấp đôi so với 40 Gbps của Thunderbolt 4. Đặc biệt hơn nữa, nhờ tính năng "Bandwidth Boost" độc quyền, Thunderbolt 5 có thể đẩy băng thông một chiều (chủ yếu cho xuất hình ảnh) lên tới 120 Gbps trong khi vẫn duy trì 40 Gbps chiều ngược lại. Con số này gấp ba lần tổng băng thông của Thunderbolt 4, mở ra khả năng xử lý dữ liệu và video chất lượng siêu cao mà thế hệ trước không thể đáp ứng.

Về khả năng hiển thị, Thunderbolt 5 tích hợp DisplayPort 2.1 thay vì DisplayPort 1.4 như trên Thunderbolt 4. Điều này cho phép xuất hình lên tới ba màn hình 4K@144Hz hoặc hai màn hình 8K@60Hz đồng thời từ một cổng duy nhất – vượt xa giới hạn hai màn hình 4K hoặc một màn hình 8K của thế hệ cũ. Đối với các nhà sáng tạo nội dung, game thủ chuyên nghiệp hay những ai cần không gian làm việc đa màn hình rộng lớn, đây là bước nhảy vọt đáng giá.

Về mặt kỹ thuật phần cứng, Thunderbolt 5 nâng cấp từ PCIe Gen 3 x4 (32 Gbps) lên PCIe Gen 4 x4 (64 Gbps), giúp các thiết bị lưu trữ tốc độ cao như SSD NVMe Gen 4 hoặc card đồ họa rời (eGPU) phát huy tối đa hiệu năng. Bộ vi điều khiển mới Barlow Ridge cùng công nghệ mã hóa tín hiệu PAM-3 (Pulse Amplitude Modulation 3-level) cũng được áp dụng thay cho NRZ (Non-Return to Zero) cũ, cho phép truyền tải nhiều dữ liệu hơn trên cùng một băng tần.

Cuối cùng, khả năng cấp nguồn cũng được cải thiện đáng kể. Trong khi Thunderbolt 4 hỗ trợ Power Delivery (PD) tối đa 100W, thì Thunderbolt 5 tương thích với PD 3.1 Extended Power Range cho phép cung cấp công suất lên đến 240W. Điều này giúp sạc nhanh hơn cho laptop workstation cao cấp, màn hình lớn hoặc các thiết bị tiêu thụ điện năng cao mà vẫn chỉ cần một sợi cáp duy nhất.

Chi tiết so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4

Để có cái nhìn sâu sắc hơn khi so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4, chúng ta cần phân tích từng khía cạnh kỹ thuật cụ thể.

Tốc độ truyền dữ liệu vượt trội từ Thunderbolt 5

Về tốc độ truyền dữ liệu thực tế, Thunderbolt 5 tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với thế hệ trước. Trong khi Thunderbolt 4 duy trì ổn định ở mức 40 Gbps hai chiều, thì Thunderbolt 5 nhờ công nghệ mã hóa PAM-3 cho phép truyền dữ liệu hai chiều lên đến 80 Gbps hoặc khi kích hoạt Bandwidth Boost có thể đạt 120 Gbps một chiều.

Điều này mang lại lợi thế thực tế đáng kể: việc sao chép 1TB dữ liệu từ ổ SSD NVMe Gen 4 qua Thunderbolt 5 chỉ mất khoảng 1 phút 40 giây (lý thuyết), trong khi qua Thunderbolt 4 cần gần gấp đôi thời gian. Đối với các nhà làm phim chuyên nghiệp thường xuyên xử lý video RAW 8K 60fps hay các nhiếp ảnh gia làm việc với hàng nghìn ảnh RAW dung lượng lớn, sự chênh lệch này tiết kiệm được hàng giờ đồng hồ mỗi ngày.

Khả năng hiển thị nâng cao

Khả năng hỗ trợ hiển thị cũng là điểm then chốt khi so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4. Trong khi Thunderbolt 4 chỉ hỗ trợ tối đa hai màn hình 4K@60Hz hoặc một màn hình 8K@60Hz thông qua DisplayPort 1.4, thì Thunderbolt 5 tích hợp DisplayPort 2.1 mạnh mẽ hơn rất nhiều.

Nhờ đó, người dùng có thể kết nối đồng thời ba màn hình 4K@144Hz, hai màn hình 6K, hoặc thậm chí hai màn hình 8K@60Hz từ một cổng duy nhất. Đặc biệt, DisplayPort 2.1 còn hỗ trợ công nghệ nén DSC (Display Stream Compression) 1.2a, giúp quản lý băng thông hiệu quả hơn mà không làm giảm chất lượng hình ảnh. Đây là lợi thế vượt trội cho streamer, editor video chuyên nghiệp hay kỹ sư thiết kế cần không gian làm việc đa màn hình với tốc độ làm mới cao.

Hỗ trợ sạc công suất cao

Thunderbolt 5 cũng mang đến bước tiến lớn về khả năng cấp nguồn mà thế hệ trước không thể đạt được. Trong khi Thunderbolt 4 hỗ trợ Power Delivery (PD) tối đa 100W – đủ cho phần lớn laptop thông thường, thì Thunderbolt 5 nhờ tích hợp PD 3.1 Extended Power Range có thể cung cấp công suất lên đến 240W.

Điều này đặc biệt hữu ích với các mobile workstation cao cấp (như Dell Precision, HP ZBook), laptop gaming với GPU RTX 40 series, hoặc màn hình rời công suất lớn. Người dùng có thể sạc máy, truyền dữ liệu và xuất hình ảnh chỉ qua một sợi cáp duy nhất, giúp bàn làm việc gọn gàng hơn và giảm thiểu tình trạng thiếu điện trong quá trình xử lý tác vụ nặng.

Nâng cấp PCI Express và lưu trữ ngoài

Một trong những nâng cấp quan trọng nhất khi so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4 chính là việc chuyển từ PCIe Gen 3 x4 (32 Gbps) lên PCIe Gen 4 x4 (64 Gbps). Đây là yếu tố then chốt quyết định hiệu năng thực tế của các thiết bị ngoại vi tốc độ cao.

Với Thunderbolt 4, các ổ SSD NVMe Gen 4 (có khả năng đọc/ghi 7000MB/s) bị "nghẽn cổ chai" do băng thông PCIe Gen 3 chỉ đủ cho tốc độ tối đa khoảng 3500MB/s. Thunderbolt 5 loại bỏ hoàn toàn hạn chế này, cho phép SSD Gen 4 phát huy 100% tiềm năng. Tương tự, các card đồ họa rời (eGPU) kết nối qua Thunderbolt 5 sẽ hoạt động mượt mà hơn đáng kể, đặc biệt trong các tác vụ render 3D, AI training hay gaming độ phân giải cao.

Kiến trúc phần cứng và bộ điều khiển

Một điểm kỹ thuật then chốt là Thunderbolt 5 sử dụng vi điều khiển Barlow Ridge mới, kết hợp với công nghệ mã hóa tín hiệu PAM-3 (Pulse Amplitude Modulation 3-level). Công nghệ này cho phép truyền nhiều bit dữ liệu hơn trên mỗi chu kỳ tín hiệu so với mã hóa NRZ truyền thống của Thunderbolt 4.

Nhờ kiến trúc linh hoạt, Thunderbolt 5 có thể tái phân bổ băng thông thông minh giữa các chiều truyền. Ví dụ, khi xuất video 8K, hệ thống có thể dành 120 Gbps cho chiều xuất hình và 40 Gbps cho chiều nhận dữ liệu, tối ưu hóa hiệu suất toàn hệ thống mà không gây tắc nghẽn. Ngược lại, Thunderbolt 4 với bộ điều khiển Maple Ridge và mã hóa NRZ tuy không linh hoạt bằng nhưng lại ổn định và ít bị nhiễu hơn trong các môi trường văn phòng thông thường.

Nên chọn Thunderbolt 5 hay Thunderbolt 4?

Sau khi so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4 chi tiết, câu hỏi đặt ra là: Ai thực sự cần Thunderbolt 5?

Chọn Thunderbolt 5 nếu bạn:

• Là nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp: dựng phim 4K/8K, chỉnh sửa ảnh RAW hàng loạt, xử lý mô hình 3D phức tạp
• Sử dụng card đồ họa rời (eGPU) để tăng cường hiệu năng đồ họa cho laptop mỏng nhẹ
• Làm việc với nhiều màn hình cao cấp (3x 4K@144Hz hoặc 2x 8K)
• Cần tốc độ truy xuất dữ liệu cực nhanh từ ổ SSD NVMe Gen 4/Gen 5 gắn ngoài
• Là lập trình viên AI, data scientist cần truyền tải dataset lớn thường xuyên
• Sử dụng laptop workstation cao cấp cần sạc trên 100W

Chọn Thunderbolt 4 nếu bạn:

• Sử dụng laptop văn phòng phổ thông với nhu cầu cơ bản: soạn thảo văn bản, bảng tính, xem video
• Chỉ cần kết nối một hoặc hai màn hình 4K@60Hz
• Sử dụng thiết bị ngoại vi thông thường: bàn phím, chuột, ổ cứng di động tốc độ trung bình
• Ngân sách hạn chế và muốn tiết kiệm chi phí nâng cấp
• Thiết bị hiện tại của bạn (laptop, dock, màn hình) vẫn chỉ hỗ trợ Thunderbolt 4

​Tính đến đầu năm 2026, số lượng laptop và thiết bị ngoại vi hỗ trợ Thunderbolt 5 vẫn còn rất hạn chế. Chỉ có một số mẫu Windows cao cấp như Razer Blade 18 (phiên bản Mercury giá 4.500 USD) hoặc các dòng Workstation chuyên dụng mới tích hợp cổng này.

Đáng chú ý nhất là Apple, khi hãng đã bắt đầu đưa Thunderbolt 5 lên các dòng máy chạy chip M4 Pro và M4 Max (bao gồm MacBook Pro 14/16 inch và Mac mini M4 Pro). Với băng thông đột phá lên đến 120 Gbps nhờ tính năng Bandwidth Boost, chuẩn này phục vụ chủ yếu cho nhu cầu xuất đa màn hình 8K hoặc truyền tải file video RAW khổng lồ.

Tuy nhiên, các dock, hub và phụ kiện Thunderbolt 5 từ các bên thứ ba như OWC hay Kensington dù đã xuất hiện nhưng vẫn còn khan hiếm và giá thành rất cao. Ngay cả sợi cáp Thunderbolt 5 Pro chính hãng cũng có mức giá chênh lệch lớn so với chuẩn cũ. Do đó, khả năng tận dụng hết tiềm năng của chuẩn mới này vẫn là "đặc quyền" của nhóm người dùng chuyên nghiệp (Pro Users) trong suốt năm 2026.

Tạm kết

Qua bài viết so sánh Thunderbolt 5 và Thunderbolt 4 mà FPT Shop vừa mang đến, có thể thấy Thunderbolt 5 không chỉ là bản nâng cấp về tốc độ, mà là cú nhảy vọt toàn diện về trải nghiệm kết nối. Từ truyền dữ liệu siêu tốc 80-120 Gbps, xuất hình ảnh đa màn hình chất lượng cao, đến cấp nguồn 240W – tất cả được thực hiện qua một sợi cáp USB-C duy nhất.

Để tận dụng tối đa sức mạnh của các chuẩn kết nối này, bạn cần một chiếc laptop được trang bị phần cứng mới nhất. MacBook Pro 14 inch M4 Max tại FPT Shop là một trong những thiết bị tiên phong hỗ trợ Thunderbolt 5, mang lại băng thông 120 Gbps cho các chuyên gia sáng tạo. 

Xem thêm:

• Cổng Thunderbolt là gì? So sánh tốc độ Thunderbolt 3, 2 và 1
• Laptop gaming có cổng Thunderbolt: Khám phá tính năng vượt trội cho game thủ