Sà lan là gì? Tìm hiểu chi tiết từ A - Z về sà lan trong vận tải đường thủy

Với thiết kế đơn giản, tải trọng lớn và khả năng di chuyển hiệu quả trên sông, kênh rạch, sà lan đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa, đặc biệt ở những khu vực có hệ thống đường thủy phát triển như Việt Nam. Vậy sà lan là gì và vì sao loại phương tiện này lại được ưa chuộng đến vậy?

Tìm hiểu về sà lan

Sà lan là gì? 

Sà lan (tên tiếng Anh là barge) là một loại phương tiện vận tải thủy có thiết kế đáy phẳng, thường dùng để chở hàng hóa nặng trên các tuyến sông, kênh, hồ và vùng nước ven biển. Đặc điểm nổi bật của sà lan là thường không có động cơ (cần tàu kéo hoặc đẩy), nhưng cũng có loại sà lan tự hành được trang bị động cơ công suất nhỏ để tự di chuyển. Sà lan chủ yếu hoạt động ở vùng nước nội địa, nơi tàu biển lớn không thể tiếp cận.

Đặc điểm của sà lan

• Thiết kế đáy phẳng giúp di chuyển dễ dàng ở vùng nước nông, tăng khả năng chở hàng.
• Kích thước và tải trọng đa dạng, từ vài trăm tấn đến hàng ngàn tấn.
• Cấu trúc chắc chắn, thường làm bằng thép, có nhiều khoang chứa hàng để phân bố trọng tải đều.
• Đa số không có hệ thống đẩy riêng, trừ sà lan tự hành.

Cấu tạo của sà lan

• Thân sà lan (Hull)
• Boong sà lan (Deck)
• Hầm hàng (nếu có)
• Hệ thống neo, buộc dây
• Thiết bị an toàn (phao, đèn tín hiệu…)
• Đối với sà lan tự hành: hệ thống động cơ, lái

Các loại sà lan phổ biến

Sà lan không chỉ đa dạng về kiểu dáng mà còn được phân loại dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau nhằm phục vụ hiệu quả cho từng nhu cầu vận chuyển cụ thể. Tùy vào khả năng di chuyển, cấu trúc thiết kế hay loại hàng hóa chuyên chở mà mỗi loại sà lan sẽ có đặc điểm riêng biệt, mang lại lợi thế nhất định trong các điều kiện khai thác khác nhau. 

Phân loại theo khả năng di chuyển

Sà lan tự hành 

Sà lan tự hành (Self-propelled Barge) là loại sà lan được trang bị động cơ riêng, cho phép di chuyển một cách độc lập mà không cần sự hỗ trợ từ tàu kéo hoặc tàu đẩy. Ưu điểm nổi bật của loại sà lan này là khả năng linh hoạt cao, dễ dàng di chuyển qua nhiều tuyến đường thủy khác nhau và thích hợp với những chuyến hàng cần giao nhận nhanh chóng hoặc có lộ trình ngắn. 

Tuy nhiên, chi phí đóng mới và vận hành của sà lan tự hành thường cao hơn so với các loại không có động cơ. Loại sà lan này rất phổ biến trong vận chuyển hàng hóa ở các khu vực có luồng lạch phức tạp hoặc đòi hỏi sự chủ động trong điều phối.

Sà lan không tự hành

Sà lan không tự hành (Non-propelled Barge/Dumb Barge) không có động cơ riêng và buộc phải sử dụng tàu kéo hoặc tàu đẩy để di chuyển. Loại sà lan này thường có kết cấu đơn giản và ưu điểm nổi bật là khả năng chở hàng khối lượng lớn với chi phí đóng tàu tương đối thấp. Tuy nhiên, do phụ thuộc hoàn toàn vào phương tiện kéo đẩy nên sà lan không tự hành kém linh hoạt, thích hợp hơn với những tuyến vận tải cố định, có lộ trình rõ ràng. Chúng thường được dùng để vận chuyển hàng rời như cát, đá, than hay các kiện hàng siêu trọng trên những tuyến sông dài hoặc nội địa.

Phân loại theo mục đích sử dụng/thiết kế hầm hàng

Sà lan sàn bằng 

Sà lan sàn bằng (Flat-top Barge/Deck Barge) có mặt boong phẳng, không được thiết kế hầm chứa bên dưới, tạo không gian rộng rãi và chắc chắn cho việc chở hàng hóa cồng kềnh hoặc có kích thước quá khổ. Đây là lựa chọn tối ưu cho việc vận chuyển máy móc công nghiệp nặng, thiết bị công trình lớn hoặc các kiện hàng siêu trường siêu trọng như tua-bin gió, cần cẩu, cột trụ công nghiệp. Ngoài ra, nhiều sà lan sàn bằng cũng được thiết kế để chở container nhờ sự tiện lợi trong chất xếp hàng hóa.

Sà lan hầm (Hopper Barge)

Đây là loại sà lan được thiết kế với các hầm chứa hàng ở phần thân, thích hợp để vận chuyển các loại hàng rời như cát, sỏi, than đá, quặng hoặc nông sản. Nhiều sà lan hầm có hệ thống cửa mở đáy hoặc cửa miệng để tiện cho việc xả hàng nhanh chóng tại điểm đến. Thiết kế dạng hầm giúp bảo vệ hàng hóa khỏi ảnh hưởng của thời tiết và dễ dàng chia ngăn để phân loại hàng trong quá trình vận chuyển.

Sà lan há miệng (Split Hopper Barge)

Sà lan há miệng là loại sà lan đặc biệt, có thân được thiết kế để tách đôi theo chiều dọc, tạo thành hai nửa mở ra giúp đổ hàng trực tiếp xuống đáy sông hoặc khu vực nạo vét. Chúng thường được dùng trong công tác nạo vét luồng lạch, kênh đào hoặc luân chuyển vật liệu nạo vét từ điểm khai thác đến vị trí đổ bỏ. Cơ chế há miệng tự động hoặc thủy lực giúp tăng hiệu quả xả hàng và giảm thời gian thi công đáng kể.

Sà lan bồn chứa 

Sà lan bồn chứa (Tanker Barge) có hệ thống bồn kín chuyên dụng, được thiết kế đặc biệt để vận chuyển các loại hàng hóa dạng lỏng như dầu thô, xăng dầu, hóa chất công nghiệp hoặc nước ngọt. Bồn chứa thường được làm từ vật liệu chống ăn mòn và trang bị hệ thống kiểm soát nhiệt độ, áp suất hoặc hệ thống chữa cháy đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình di chuyển. Loại sà lan này đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng và hóa chất, đặc biệt ở các khu công nghiệp lớn.

Sà lan container

Sà lan container là phương tiện chuyên dụng được thiết kế để vận chuyển container theo tiêu chuẩn quốc tế (thường là 20ft hoặc 40ft). Với sàn bằng và hệ thống chốt khóa cố định container, loại sà lan này giúp kết nối hiệu quả giữa cảng biển và các cảng nội địa hoặc trung tâm logistics ICD. Đây là giải pháp vận chuyển tối ưu cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu muốn tiết kiệm chi phí mà vẫn đảm bảo an toàn cho hàng hóa.

Ứng dụng và vai trò của sà lan 

Trong logistics 

• Kết nối hiệu quả giữa cảng biển và nội địa: Sà lan giúp vận chuyển hàng hóa từ cảng biển vào sâu trong nội địa thông qua hệ thống sông ngòi, đặc biệt hữu ích tại các quốc gia có mạng lưới thủy lộ phát triển như Việt Nam.
• Giảm tải cho các phương thức vận tải khác: Nhờ khả năng vận chuyển khối lượng lớn, sà lan giúp giảm áp lực cho hệ thống đường bộ và đường sắt, hạn chế ùn tắc giao thông và tai nạn.
• Tiết kiệm chi phí vận chuyển: Vận tải đường thủy bằng sà lan có chi phí thấp hơn đáng kể so với đường bộ, đặc biệt khi vận chuyển hàng nặng hoặc khối lượng lớn.
• Góp phần bảo vệ môi trường: Vận tải thủy phát thải ít khí nhà kính hơn so với vận tải đường bộ, giúp giảm ô nhiễm không khí và tiếng ồn.

Ứng dụng khác

• Thi công công trình thủy: Sà lan làm bệ đỡ nổi cho các thiết bị như cần cẩu, máy khoan, cẩu trục trong các dự án xây cầu, đê, cảng...
• Nạo vét luồng lạch: Sà lan há miệng (split hopper barge) chuyên dùng để thu gom và đổ vật liệu nạo vét một cách chính xác, hiệu quả.
• Lưu trữ nổi: Một số loại sà lan được thiết kế làm kho tạm thời để chứa vật tư, thiết bị, nguyên liệu tại các khu vực không có điều kiện xây dựng kho trên bờ.

Hàng hóa nào thường được vận chuyển bằng sà lan?

• Hàng rời: Gồm cát, đá, xi măng, quặng, than, nông sản số lượng lớn.
• Container: Vận chuyển container từ cảng biển đến cảng nội địa hoặc trung tâm logistics ICD.
• Hàng siêu trường, siêu trọng: Bao gồm thiết bị công nghiệp, máy móc cồng kềnh, kết cấu thép...
• Hàng lỏng: Như dầu thô, xăng dầu, hóa chất công nghiệp... thường vận chuyển bằng sà lan bồn chuyên dụng.
• Vật liệu xây dựng: Gạch, sắt thép, bê tông đúc sẵn... được vận chuyển đến các công trình ven sông.

Tạm kết

Sà lan không chỉ là phương tiện chuyên chở hàng hóa cồng kềnh, vật liệu xây dựng hay nông sản trên các tuyến đường thủy, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa chi phí vận tải và giảm tải cho hệ thống giao thông đường bộ. Trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển ngày càng tăng cao, việc hiểu rõ về sà lan sẽ giúp các cá nhân và doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn tiềm năng của loại hình vận tải này.

Nếu bạn đang tìm kiếm những thiết bị công nghệ mạnh mẽ và đáng tin cậy để phục vụ công việc, dù là quản lý vận tải hay bất kỳ lĩnh vực nào khác, laptop Acer tại FPT Shop là một lựa chọn đáng cân nhắc. Với nhiều dòng sản phẩm từ phổ thông đến cao cấp, hiệu năng ổn định và thiết kế hiện đại, laptop Acer có thể đáp ứng nhu cầu của bạn, giúp xử lý mọi công việc một cách mượt mà và hiệu quả. Tham khảo ngay!

Laptop Acer

Xem thêm:

• Ticket là gì? Kinh nghiệm để bạn không bị mất tiền oan khi mua ticket online
• Mã HS là gì? Tầm quan trọng của mã HS và cách tra cứu mã hàng hóa xuất nhập khẩu