Giải mã rét đậm, rét hại là gì: Tại sao không nên chủ quan và cần phòng tránh nghiêm túc?

Rét đậm, rét hại là gì? Đây là câu hỏi mà nhiều người đặt ra mỗi khi mùa đông đến, đặc biệt là ở các tỉnh miền Bắc Việt Nam. Không chỉ đơn thuần là cảm giác lạnh, các hiện tượng này còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, đời sống sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Việc hiểu đúng bản chất của rét đậm và rét hại là bước đầu tiên để chuẩn bị, thích ứng và bảo vệ chính mình cũng như cộng đồng. 

Rét đậm, rét hại là gì?

Theo định nghĩa từ Tổng cục Khí tượng Thủy văn, rét đậm là hiện tượng thời tiết khi nhiệt độ trung bình ngày giảm xuống dưới 15°C và từ 13°C trở lên, duy trì ít nhất 2 ngày liên tiếp. Trong khi đó, rét hại xảy ra khi nhiệt độ trung bình ngày xuống dưới 13°C, cũng kéo dài trong nhiều ngày. Cả hai hiện tượng này thường xuất hiện vào mùa đông, đặc biệt trong các tháng từ tháng 12 đến tháng 2 hằng năm.

Điểm khác biệt chính giữa hai khái niệm nằm ở ngưỡng nhiệt độ. Rét hại là mức lạnh sâu hơn, nguy hiểm hơn, và có khả năng gây ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến cây trồng, vật nuôi và sức khỏe con người.

Các dạng rét đậm, rét hại thường gặp

Rét đậm và rét hại không chỉ được phân loại dựa trên nhiệt độ, mà còn được nhận diện theo đặc điểm thời tiết đi kèm, bao gồm:

Rét ẩm (rét ướt)

Rét ẩm thường xuất hiện trong những ngày nhiều mây, có mưa phùn hoặc sương mù, độ ẩm không khí cao từ 85 – 95%. Nhiệt độ tuy không quá thấp (khoảng 10 – 12°C), nhưng do độ ẩm cao khiến cơ thể cảm nhận lạnh sâu hơn. Loại rét này khiến nhiều người cảm thấy buốt chân tay, ẩm ướt và khó chịu, đặc biệt vào sáng sớm và ban đêm.

Rét khô (rét hanh)

Ngược lại với rét ẩm, rét khô xảy ra khi trời nắng nhưng nhiệt độ vẫn thấp, độ ẩm trong không khí thấp, thường dưới 40%. Mặc dù ban ngày có nắng nhẹ nhưng do độ ẩm thấp, không khí hanh khô, cảm giác lạnh vẫn rất rõ rệt. Rét khô thường gây nứt nẻ da, khô mũi, cổ họng và dễ phát sinh các bệnh hô hấp.

Những ảnh hưởng của rét đậm, rét hại

Tác động của rét đậm, rét hại là gì? Không đơn thuần là cảm giác lạnh, rét đậm và rét hại còn ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống, từ sức khỏe, sinh hoạt, cho đến sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.

Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Khi nền nhiệt độ giảm sâu trong thời gian dài, sức khỏe con người, đặc biệt là những đối tượng có thể trạng yếu, sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Người cao tuổi vốn có hệ miễn dịch suy giảm sẽ rất dễ bị co mạch máu do lạnh, từ đó dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim hoặc tăng huyết áp đột ngột.

Với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, việc giữ ấm không đúng cách có thể khiến các bé bị hạ thân nhiệt, viêm phổi, viêm phế quản – những bệnh lý hô hấp thường gặp trong mùa đông giá lạnh.

Ngoài ra, đối với những người đang mắc bệnh mãn tính về tim mạch hoặc hô hấp, thời tiết rét đậm, rét hại là yếu tố khiến tình trạng bệnh dễ bùng phát trở lại hoặc diễn tiến xấu hơn.

Ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp

Nhiệt độ thấp kéo dài khiến cây trồng, nhất là lúa và rau màu, chậm phát triển hoặc chết rét vì không thể quang hợp. Vật nuôi như trâu bò nếu không được chăm sóc kỹ lưỡng sẽ dễ nhiễm lạnh, viêm phổi, dẫn đến tử vong. Thiệt hại do rét gây ra có thể lên tới hàng trăm tỷ đồng nếu không có các biện pháp phòng tránh kịp thời.

Ảnh hưởng đến sinh hoạt và giao thông

Rét đậm, rét hại khiến sinh hoạt hàng ngày bị đảo lộn. Tại các vùng núi cao, học sinh thường phải nghỉ học do thời tiết khắc nghiệt, nhiệt độ buổi sáng sớm xuống dưới 10°C, không đảm bảo điều kiện an toàn sức khỏe. Giao thông trong điều kiện sương mù dày đặc hoặc băng giá cũng tiềm ẩn nguy cơ tai nạn do tầm nhìn hạn chế và đường trơn trượt. Ngoài ra, việc sử dụng thiết bị sưởi không đúng cách trong sinh hoạt còn có thể dẫn đến nguy cơ cháy nổ hoặc ngộ độc khí, làm tăng rủi ro tai nạn trong mùa lạnh.

Làm gì để phòng tránh rét đậm, rét hại?

Hiểu rõ rét đậm, rét hại là gì là điều cần thiết, nhưng quan trọng hơn là chúng ta cần biết cách thích nghi và phòng tránh một cách hiệu quả. Lịch sử đã ghi nhận nhiều đợt rét hại gây hậu quả nghiêm trọng, như đợt rét hại năm 2008 kéo dài 33 ngày, khiến hàng vạn gia súc chết rét và hàng nghìn ha lúa không thể phục hồi. Những đợt rét như vậy cho thấy tầm quan trọng của việc dự báo sớm, chủ động phòng ngừa và hỗ trợ người dân vùng khó khăn.

Các thay đổi thời tiết cực đoan luôn được Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia theo dõi sát sao và thường xuyên phát hành các bản tin cảnh báo trên truyền hình, radio, Internet hoặc ứng dụng di động. Người dân nên cập nhật kịp thời thông tin này để chủ động có biện pháp đối phó.

Đối với người dân

• Mặc đủ ấm: Ưu tiên giữ ấm cổ, ngực, đầu, bàn tay, bàn chân. Sử dụng nhiều lớp áo thay vì mặc áo dày để dễ điều chỉnh.
• Hạn chế ra ngoài, đặc biệt vào sáng sớm và đêm khuya. Nếu phải ra ngoài, nên di chuyển bằng phương tiện kín gió.
• Ăn uống đủ chất: Bổ sung thực phẩm giàu năng lượng, vitamin C, uống nước ấm để tăng sức đề kháng.
• Giữ không gian sống kín gió nhưng cần thông thoáng, tránh ẩm mốc và tích tụ khí độc khi sử dụng các thiết bị sưởi.

Đối với nông nghiệp

• Che chắn cho cây trồng bằng ni lông, rơm rạ hoặc vòm lưới.
• Không gieo mạ sớm, chờ khi hết rét mới cấy.
• Chuồng trại chăn nuôi phải kín gió, lót thêm rơm rạ, bổ sung thức ăn tinh và nước ấm cho vật nuôi.

Kết luận

Hiểu rõ rét đậm, rét hại là gì giúp chúng ta chủ động trong việc phòng chống và giảm thiểu tác động tiêu cực của thời tiết lạnh giá. Người dân cần cập nhật thông tin thời tiết thường xuyên, thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe và đảm bảo sản xuất nông nghiệp để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong mùa đông giá rét.

Khi thời tiết hạ xuống mức rét đậm, một trong những giải pháp thiết thực nhất chính là trang bị máy sưởi điện. Máy sưởi điện không sinh ra khí CO2 nên đảm bảo không gây ngạt khí, không gây khô da, hơn nữa còn có nhiều mẫu mã từ cỡ lớn đến nhỏ để người dùng có thể trang bị trong phòng khách, phòng ngủ hay nhà tắm. Đến ngay FPT Shop để mua sắm nhé.

Thiết bị sưởi

Xem thêm:

Phòng bệnh đúng cách khi trời trở lạnh để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình

Có nên mua quạt sưởi gốm? Những ưu điểm của quạt sưởi gốm không thể bỏ qua