Quốc tang là gì? Quy định, nghi thức và các hoạt động cần tránh trong Quốc tang

Quốc tang là gì? Mỗi khi một nguyên thủ quốc gia hoặc một lãnh đạo cấp cao từ trần, Nhà nước sẽ tổ chức Quốc tang như một sự kiện trang nghiêm nhằm tưởng nhớ công lao đóng góp của người đã khuất đối với sự nghiệp cách mạng và phát triển đất nước.

Đây là dịp để toàn dân thể hiện lòng biết ơn sâu sắc, đồng thời củng cố niềm tin vào các giá trị lịch sử, văn hóa. Để hiểu rõ hơn về cách thức tổ chức, đối tượng áp dụng và những nguyên tắc cần tuân thủ, chúng ta cần xem xét kỹ các quy định hiện hành liên quan đến lễ Quốc tang.

Quốc tang là gì? Ý nghĩa của lễ quốc tang tại Việt Nam

Quốc tang là hình thức tổ chức tang lễ cấp nhà nước dành cho các lãnh đạo cao nhất của đất nước khi từ trần. Đây là nghi thức thể hiện sự tôn kính, lòng tri ân và tưởng niệm đối với những cá nhân có công lao to lớn với quốc gia. Quốc tang mang ý nghĩa chính trị, văn hóa và xã hội sâu sắc.

Theo truyền thống và quy định hiện hành, lễ Quốc tang được tổ chức trang trọng, thể hiện tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời khẳng định sự thống nhất và lòng thành kính của cả hệ thống chính trị đối với người quá cố. Việc tổ chức Quốc tang cũng phản ánh nền văn hóa tôn trọng người đi trước của dân tộc Việt Nam.

Quy định về đối tượng được tổ chức lễ Quốc tang

Các chức danh thuộc diện tổ chức Quốc tang

Căn cứ theo Điều 5 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, quốc tang được tổ chức cho những cá nhân từng giữ hoặc đang giữ một trong các chức vụ sau:

• Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng
• Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
• Thủ tướng Chính phủ
• Chủ tịch Quốc hội

Ngoài ra, Bộ Chính trị có thể xem xét tổ chức Quốc tang cho các cán bộ cấp cao khác nếu người đó có quá trình đóng góp lâu dài và có uy tín lớn trong nước cũng như quốc tế. Việc xét duyệt này phụ thuộc vào mức độ ảnh hưởng và cống hiến của cá nhân đó đối với sự nghiệp cách mạng.

Thời gian, địa điểm và các nghi thức chính trong Quốc tang

Thời gian tổ chức Quốc tang

Thời gian tổ chức Quốc tang được quy định thường là 2 ngày trừ một số trường hợp đặc biệt. Trong suốt khoảng thời gian này, các cơ quan, công sở trên cả nước và đại diện Việt Nam ở nước ngoài phải treo cờ rủ, đồng thời có dải băng tang màu đen buộc cố định để cờ không bay. Cờ treo ở mức 2/3 chiều cao cột cờ, đúng với quy cách trang trọng của một lễ tang cấp quốc gia.

Địa điểm tổ chức Lễ Quốc tang và công tác an táng

Trong những lễ Quốc tang được tổ chức tại Việt Nam, địa điểm tiến hành nghi lễ thường được chọn dựa trên tính biểu tượng, sự thuận tiện tổ chức và ý nghĩa chính trị – văn hóa. 

• Tại Hà Nội: Nếu lễ Quốc tang diễn ra tại Hà Nội, nghi thức chính thường được tổ chức tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, nơi được xem là trung tâm tổ chức tang lễ cấp cao của cả nước. Đây là địa điểm quen thuộc trong các sự kiện quốc tang của nhiều lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong quá khứ.
• Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Lễ Quốc tang có thể được tổ chức tại Nhà tang lễ Quốc gia phía Nam. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều lễ tưởng niệm cấp quốc gia tổ chức tại phía Nam thường được tiến hành tại Dinh Độc Lập, một công trình có giá trị lịch sử đặc biệt, gắn liền với sự kiện giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau khi kết thúc các nghi lễ chính, công tác an táng được thực hiện tại một số địa điểm tùy theo nguyện vọng của gia đình. Phổ biến nhất là Nghĩa trang Mai Dịch (Hà Nội), nơi an nghỉ của nhiều lãnh đạo cấp cao; hoặc Nghĩa trang TP. Hồ Chí Minh. Trong những trường hợp khác, gia đình có thể lựa chọn hỏa táng hoặc an táng tại quê hương hoặc nghĩa trang địa phương, thể hiện sự linh hoạt và nhân văn trong việc tổ chức tang lễ, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế và phong tục từng vùng miền.

Các nghi lễ trong thời gian Quốc tang là gì?

Quốc tang thường bao gồm nhiều nghi lễ mang tính truyền thống và chính trị như:

• Lễ truy điệu được tổ chức long trọng tại địa điểm theo quy định.
• Lễ viếng dành cho lãnh đạo, tổ chức chính trị, nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế.
• Rước linh cữu về nơi an táng, có thể đi qua các địa điểm quan trọng trong cuộc đời và sự nghiệp của người đã khuất.
• Các hoạt động tưởng niệm như cầu nguyện, triển lãm ảnh, chiếu phim tư liệu, phát biểu tri ân công lao.
• Tùy từng trường hợp, việc tổ chức có thể linh hoạt nhưng luôn bảo đảm yếu tố trang nghiêm, tiết kiệm và đúng nguyên tắc.

Các hoạt động bị cấm trong thời gian Quốc tang

Một điểm cần nhấn mạnh khi tìm hiểu “Quốc tang là gì”, chính là những hoạt động bị cấm trong thời gian này. Theo Điều 10 Nghị định 105/2012/NĐ-CP, trong 2 ngày Quốc tang, mọi hoạt động vui chơi, giải trí công cộng đều phải tạm dừng.

Cụ thể, các sự kiện ca nhạc, lễ hội, biểu diễn nghệ thuật, hoạt động thể thao mang tính giải trí hoặc ăn mừng đều không được phép tổ chức. Truyền hình và phát thanh cũng thay đổi nội dung chương trình, chuyển sang hình thức tưởng niệm, phù hợp với không khí trang nghiêm của lễ quốc tang.

Tác động xã hội và văn hóa của Quốc tang

Quốc tang là nghi thức hành chính đóng vai trò giáo dục đạo đức, thể hiện sự đoàn kết trong toàn xã hội. Trong những ngày này, mọi người dân đều ý thức hơn về lịch sử, về những cống hiến lớn lao cho đất nước. Nhiều người mặc trang phục tối màu, hạn chế sử dụng âm nhạc vui vẻ, giữ thái độ nghiêm trang trong giao tiếp và sinh hoạt thường ngày.

Truyền thông cũng góp phần lớn vào việc lan tỏa tinh thần tưởng niệm, nâng cao hiểu biết của người dân về tiểu sử, sự nghiệp và đóng góp của người đã khuất đối với đất nước.

Tạm kết

Qua bài viết, bạn đọc đã hiểu rõ “Quốc tang là gì”, ai được tổ chức quốc tang, thời gian tổ chức, các nghi thức và quy định cần tuân thủ trong thời gian đặc biệt này. Đây là một lễ nghi mang tính biểu tượng và là nơi thể hiện sự đồng lòng, tưởng niệm sâu sắc của toàn dân đối với người có công với đất nước.

Nếu bạn thường xuyên in ấn các văn bản, tài liệu về pháp luật, bạn có thể tham khảo thêm các dòng máy in chất lượng trong đường link dưới đây:

• Máy in

Xem thêm:

• Tổng hợp toàn bộ các ngày lễ trong năm 2025 mới nhất và chính xác nhất mà bạn nên biết
• A80 duyệt binh là gì? Tìm hiểu sự kiện trọng đại kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9