Phần mở rộng file là gì? Tất tần tật những kiến thức cần biết về phần mở rộng file trên máy tính

Hàng tỷ file được tạo ra và lưu trữ mỗi ngày thông qua các hoạt động sử dụng thiết bị công nghệ của chúng ta hiện nay. Từ những tấm ảnh chụp bằng điện thoại, bản nhạc tải về, cho đến tài liệu văn bản, tất cả đều có một đặc điểm chung: chúng được gắn với phần mở rộng file. Đây là đoạn ký tự ngắn nằm ở cuối tên tệp, thường bắt đầu bằng dấu chấm, giúp hệ điều hành biết cách xử lý tệp đó. Hiểu phần mở rộng file là gì không chỉ giúp bạn thao tác trên máy tính dễ dàng hơn, mà còn góp phần đảm bảo an toàn dữ liệu, tránh nhầm lẫn giữa các loại file.

Phần mở rộng file là gì?

Phần mở rộng file là chuỗi ký tự nằm ngay sau dấu chấm cuối cùng trong tên tệp. Ví dụ: trong report_card.txt, phần mở rộng là .txt. Chuỗi ký tự này giúp hệ điều hành xác định loại file và quyết định ứng dụng nào sẽ mở file khi người dùng nhấp đúp.

Một số quy tắc cơ bản:

• Phần mở rộng luôn bắt đầu bằng dấu chấm và có ít nhất một ký tự.
• Thông thường có 3 ký tự, nhưng đôi khi dài hơn (ví dụ .docx, .jpeg).
• Nếu một file không có dấu chấm trong tên, hệ thống sẽ coi đó là file không có phần mở rộng.

Nhờ phần mở rộng, máy tính có thể tự động ánh xạ mỗi loại tệp với một chương trình cụ thể. Chẳng hạn, .docx mở bằng Microsoft Word, .mp3 mở bằng trình phát nhạc, còn .jpg hiển thị bằng ứng dụng xem ảnh.

Tại sao bạn nên luôn bật hiển thị phần mở rộng file

Nếu bạn tải một tệp “hóa đơn.pdf” từ email nhưng đuôi thực tế là .pdf.exe, chỉ cần một cú nhấp đôi là chương trình độc hại có thể chạy. Khi đuôi được hiển thị, bạn sẽ thấy ngay “.exe” và dừng lại kịp thời. Đây là lớp phòng thủ cơ bản nhưng hiệu quả, nhất là với người dùng văn phòng thường xuyên xử lý tệp đính kèm.

Bật hiển thị đuôi còn giúp bạn thao tác chính xác khi đổi tên hàng loạt, đóng gói dữ liệu hoặc viết kịch bản tự động (script). Bạn dễ dàng lọc “.jpg” hay “.csv” đúng nghĩa, tránh tình trạng lẫn ảnh thumbnail .db hoặc tệp tạm .tmp vào quy trình.

Phân biệt phần mở rộng file và định dạng file

Khi tìm hiểu "phần mở rộng file là gì", nhiều người thường nhầm lẫn giữa phần mở rộng file và định dạng file. Phần mở rộng file và định dạng file thường được dùng thay cho nhau. Điều này thường ổn, nhưng trên thực tế, phần mở rộng file chỉ là các ký tự xuất hiện sau dấu chấm, trong khi định dạng file nói đến cách dữ liệu trong file được sắp xếp.

Ví dụ, trong tên file data.csv, phần mở rộng file là csv, cho biết đây là file CSV. Người dùng máy tính có thể đổi tên file đó thành data.mp3, tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bạn có thể phát file dưới dạng âm thanh nào đó trên điện thoại thông minh. Bản thân file vẫn là các hàng văn bản (file CSV), không phải là bản ghi âm nhạc được nén (file MP3).

Cách hệ điều hành sử dụng phần mở rộng file

Windows và sự phụ thuộc vào phần mở rộng file

Windows hoạt động theo cơ chế phụ thuộc hoàn toàn vào "phần mở rộng file" để xác định loại tệp. Điều này có nghĩa là hệ điều hành chỉ dựa vào phần đuôi của tên tệp mà không kiểm tra nội dung bên trong. Cách tiếp cận này mặc dù đơn giản và dễ hiểu nhưng cũng tạo ra những lỗ hổng bảo mật đáng kể. Theo mặc định, Windows ẩn "phần mở rộng file" để tạo giao diện người dùng gọn gàng hơn, nhưng điều này lại trở thành một rủi ro bảo mật nghiêm trọng.

Kẻ tấn công thường lợi dụng tính năng ẩn phần mở rộng này để tạo ra các tệp độc hại có tên như "hinhanh.jpg.exe". Đối với người dùng không bật hiển thị phần mở rộng, tệp này sẽ hiển thị như "hinhanh.jpg" và có biểu tượng giống như một tệp hình ảnh thông thường, nhưng thực chất lại là một chương trình thực thi có khả năng gây hại cho hệ thống.

macOS và Linux với hệ thống MIME Type tiên tiến

Khác với Windows, macOS và Linux sử dụng một cơ chế phức tạp và an toàn hơn dựa trên MIME Type và Uniform Type Identifier (UTI). Thay vì chỉ dựa vào "phần mở rộng file", các hệ điều hành này kiểm tra nội dung thực tế bên trong tệp thông qua các "magic numbers" và metadata được nhúng trong phần đầu của tệp.

Hệ thống UTI của macOS hoạt động theo cấu trúc phân cấp, trong đó mỗi loại tệp được xác định bằng một định danh duy nhất như "public.plain-text" cho tệp văn bản hoặc "public.jpeg" cho hình ảnh JPEG. Điều này cho phép hệ thống nhận diện chính xác loại tệp ngay cả khi không có phần mở rộng hoặc khi "phần mở rộng file" bị thay đổi một cách cố ý.

Linux sử dụng lệnh "file --mime-type" để xác định loại MIME của một tệp dựa trên việc phân tích nội dung. Hệ thống này kiểm tra các đặc điểm như filesystem tests, magic tests, và language tests để đưa ra kết luận chính xác về bản chất của tệp. Các thông tin MIME được lưu trữ trong thư mục /usr/share/mime và /usr/share/mime-info.

Phần mở rộng các file âm thanh

Phần mở rộng file video

Phần mở rộng file hình ảnh

Phần mở rộng ứng dụng nơi làm việc và file văn bản

Phần mở rộng tệp nén hoặc tiện ích lưu trữ

Phần mở rộng web và Internet

Phần mở rộng hình ảnh trên ổ đĩa

Phần mở rộng e-mail

Phần mở rộng thực thi

Phần mở rộng Windows

Phần mở rộng cài đặt

Phần mở rộng Font

Phần mở rộng các chương trình và file nguồn