Malvertising là gì? Cách nhận biết quảng cáo độc hại và bảo vệ an toàn khi lướt web

Trong thời đại quảng cáo trực tuyến phủ sóng khắp mọi nền tảng, người dùng Internet không chỉ phải đối diện với các chiêu trò tiếp thị, mà còn với nguy cơ bị lây nhiễm mã độc từ chính những quảng cáo tưởng chừng vô hại. Hình thức tấn công này có tên gọi là malvertising. Vậy malvertising là gì, tại sao nó lại lan rộng và cách phòng tránh ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Malvertising là gì?

Malvertising là sự kết hợp giữa từ “malware” (phần mềm độc hại) và “advertising” (quảng cáo), có nghĩa là quảng cáo độc hại. Đây là phương thức mà tội phạm mạng chèn mã độc vào quảng cáo trực tuyến để phát tán tới người dùng.

Điều nguy hiểm ở chỗ, máy tính có thể bị nhiễm phần mềm độc hại ngay cả khi người dùng không hề nhấp chuột vào quảng cáo. Chỉ cần quảng cáo hiển thị, mã độc đã có thể được kích hoạt, quá trình này gọi là “nhiễm trước khi nhấp”. Ngoài ra, vẫn tồn tại cơ chế “nhiễm sau khi nhấp” khi quảng cáo dẫn đến trang web giả mạo, từ đó tải về các tập tin độc hại.

Một khi đã xâm nhập, malvertising có thể cài đặt hàng loạt mối nguy hiểm khác như ransomware, botnet, phần mềm gián điệp hay các công cụ đánh cắp dữ liệu tài chính.

Cách malvertising xuất hiện trên Internet

Quảng cáo độc hại trên mạng xã hội

Các chiến dịch malvertising từng lan rộng trên Facebook với lời mời chào hấp dẫn như truy cập miễn phí Netflix hoặc Photoshop. Trên thực tế, những quảng cáo này ẩn chứa malware như SYS01 InfoStealer, chuyên đánh cắp tài khoản người dùng và phát tán tiếp tục các quảng cáo độc hại khác.

Liên kết tài trợ chứa mã độc

Ngay cả Google – nền tảng quảng cáo lớn nhất – đôi khi cũng bị khai thác. Kẻ xấu lợi dụng liên kết tài trợ trong kết quả tìm kiếm để cài mã độc. Do người dùng thường tin tưởng quảng cáo gắn nhãn “sponsored”, khả năng bị mắc bẫy rất cao.

Quảng cáo trả phí được tăng cường hiển thị

Nhiều tội phạm mạng sử dụng tính năng trả phí trên mạng xã hội để tăng độ phủ cho bài đăng. Trend Micro từng phát hiện trường hợp kẻ gian mạo danh ứng dụng chỉnh sửa ảnh bằng AI, phát tán qua quảng cáo tăng cường, sau đó chiếm quyền điều khiển máy tính nạn nhân.

Tại sao malvertising ngày càng phổ biến?

Có nhiều nguyên nhân khiến malvertising bùng nổ, trong đó có ba yếu tố chính:

• Khả năng lan rộng nhanh chóng: Quảng cáo độc hại có thể xuất hiện trên cả những website lớn nhờ hệ thống quảng cáo của bên thứ ba.
• Hình thức tinh vi: Một số kẻ xấu tạo quảng cáo vô hại trước để xây dựng uy tín, sau đó mới chèn mã độc.
• Công nghệ khó phát hiện: Phương pháp “lắp ráp malware đúng lúc” khiến quảng cáo trông hoàn toàn bình thường cho tới khi các thành phần độc hại được tải về máy nạn nhân.

Ngay cả các mạng quảng cáo uy tín như DoubleClick của Google cũng từng vô tình phân phối malvertising. Điều này cho thấy ngay cả những trang web lớn cũng không “miễn dịch” với mối đe dọa này.

Malvertising ẩn nấp ở đâu?

Quảng cáo độc hại có thể xuất hiện trên nhiều môi trường:

• Các trang web torrent hoặc chia sẻ file.
• Website tin tức, giải trí hợp pháp nhưng dùng quảng cáo bên thứ ba.
• Mạng xã hội với quảng cáo được tài trợ hoặc tăng cường.
• Các tiện ích mở rộng trình duyệt giả mạo.

Điểm nguy hiểm là người dùng có thể bị lây nhiễm ngay cả khi không tương tác. Chỉ cần quảng cáo được load, mã độc đã có cơ hội xâm nhập.

Hậu quả khi bị nhiễm malvertising

Một khi dính malvertising, thiết bị có thể đối mặt với nhiều rủi ro:

1. Ransomware: Máy tính bị khóa dữ liệu, buộc người dùng phải trả tiền chuộc để lấy lại.
2. Botnet: Máy tính trở thành một “nô lệ” trong mạng botnet, tham gia vào các cuộc tấn công DDoS.
3. Đánh cắp dữ liệu: Thông tin ngân hàng, mật khẩu email, tài khoản mạng xã hội dễ dàng bị lấy cắp.
4. Suy giảm hiệu năng: Máy tính chạy chậm, bị chiếm dụng tài nguyên bởi các tiến trình ngầm độc hại.

Cách nhận biết quảng cáo độc hại

Quá tốt để là sự thật: Nếu một quảng cáo hứa hẹn quyền truy cập dịch vụ cao cấp miễn phí hoặc giảm giá “không tưởng”, nhiều khả năng đó là bẫy.

Lỗi chính tả và ngữ pháp bất thường: Quảng cáo độc hại thường được tạo vội vàng, thiếu chuyên nghiệp.

Hình ảnh và thiết kế kém chất lượng: Khác với các thương hiệu lớn đầu tư kỹ lưỡng, malvertising thường có hình ảnh mờ, bố cục thiếu chỉnh chu.

Liên kết không khớp: Khi rê chuột lên liên kết, hãy quan sát URL hiển thị. Nếu địa chỉ không trùng khớp với thương hiệu quảng cáo, cần cảnh giác.

Cách phòng tránh malvertising

• Sử dụng trình duyệt an toàn: Các trình duyệt như Brave, Firefox hoặc Chrome có khả năng chặn script độc hại, giảm thiểu rủi ro.
• Tắt plugin dễ bị khai thác: Flash và Silverlight từng là mục tiêu ưa thích của tội phạm mạng. Tắt hoặc bật chế độ click-to-play để hạn chế nguy cơ.
• Cài đặt phần mềm diệt virus: Một phần mềm bảo mật đáng tin cậy sẽ phát hiện và loại bỏ malvertising trước khi nó gây hại.
• Chặn quảng cáo và script: Dù gây tranh cãi, nhưng cài tiện ích chặn quảng cáo là biện pháp hiệu quả để tránh malvertising tải về máy.
• Thận trọng khi nhấp chuột: Không nhấp vào quảng cáo có nội dung mập mờ hoặc những ưu đãi quá mức. Luôn truy cập trực tiếp vào website chính thức để kiểm chứng.

Kết luận

Qua bài viết, bạn đã hiểu rõ malvertising là gì, cơ chế hoạt động cũng như mức độ nguy hiểm của nó. Đây là mối đe dọa tinh vi, có thể tấn công ngay cả khi bạn không nhấp chuột vào quảng cáo.

Để bảo vệ thiết bị, người dùng cần duy trì phần mềm diệt virus, lựa chọn trình duyệt an toàn, tránh nhấp vào liên kết mập mờ và cân nhắc cài đặt tiện ích chặn quảng cáo. Chỉ bằng cách kết hợp nhiều biện pháp, bạn mới có thể an toàn trong môi trường Internet đầy rẫy nguy cơ.

Nếu bạn muốn bảo vệ máy tính toàn diện, hãy tham khảo các phần mềm diệt virus bản quyền tại FPT Shop. Giải pháp bảo mật chuyên nghiệp sẽ giúp bạn yên tâm khi lướt web, loại bỏ nguy cơ bị malvertising và nhiều mối đe dọa khác: 

• Phần mềm diệt virus

Xem thêm: 

• Mách bạn dấu hiệu nhận biết Spear Phishing và cách phòng tránh tấn công hiệu quả
• Callback Phishing là gì? Cách nhận biết và ngăn chặn kiểu lừa đảo nguy hiểm này