Jitter là gì? Nguyên nhân gây ra hiện tượng jitter và cách khắc phục hiệu quả

Khi tìm hiểu jitter là gì, nhiều người thường nhầm lẫn với khái niệm độ trễ mạng (latency). Thực tế, jitter là hiện tượng biến động không đều trong thời gian truyền tải dữ liệu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng các ứng dụng thời gian thực như chơi game, gọi video và live stream. Việc nắm vững khái niệm này sẽ giúp bạn tối ưu hóa kết nối mạng hiệu quả hơn.

Jitter là gì? 

Đây là thuật ngữ mô tả sự dao động không đều hoặc biến đổi ngẫu nhiên của độ trễ (latency) trong quá trình truyền dữ liệu qua mạng. Theo định nghĩa kỹ thuật, Jitter thể hiện sự thay đổi về lượng thời gian cần thiết để một gói dữ liệu di chuyển qua mạng, khiến các gói tin đến đích sớm hoặc trễ hơn dự kiến. Hiện tượng này xảy ra khi các gói dữ liệu không đến nơi với khoảng thời gian đều đặn, dẫn đến gián đoạn trong việc sử dụng các dịch vụ thời gian thực.

Phân loại và đặc điểm của Jitter

Các loại Jitter phổ biến

Jitter có thể được phân loại theo ngữ cảnh hoạt động và cơ chế gây ra. 

• Network jitter xuất hiện khi truyền dữ liệu qua mạng IP, ảnh hưởng lớn đến các ứng dụng thời gian thực như hội nghị video, game trực tuyến và livestream. 
• Clock jitter là sự lệch pha giữa xung đồng hồ thực tế và lý tưởng trong mạch số, ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác lấy mẫu và tái tạo tín hiệu.

Cơ chế hoạt động của Jitter

Để hiểu rõ Jitter là gì, chúng ta có thể hình dung như việc di chuyển trên cao tốc. Các gói dữ liệu giống như những chiếc xe di chuyển với tốc độ không đồng đều, đôi khi tụ tập lại gây ùn tắc và chậm trễ. Sự không nhất quán này chính là Jitter, và trong gaming, điều này dẫn đến những đột biến không thể dự đoán về độ trễ, khiến các hành động bị trì hoãn hoặc xuất hiện một cách giật cục.

Sự khác biệt giữa jitter và latency

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa jitter và latency, nhưng đây là hai khái niệm hoàn toàn khác biệt. Latency là thời gian cần thiết để một gói dữ liệu di chuyển từ nguồn đến đích, được đo bằng thời gian trung bình. Trong khi đó, jitter đo lường sự không nhất quán trong thời gian này, tức là mức độ dao động của latency qua thời gian.

Để hiểu rõ hơn, hãy tưởng tượng bạn đang nhận email. Nếu tất cả email đều mất 100ms để đến, đó là latency ổn định với jitter bằng không. Nhưng nếu email thứ nhất mất 50ms, email thứ hai mất 150ms và email thứ ba mất 75ms, thì dù latency trung bình vẫn là 100ms, jitter sẽ cao do sự biến thiên lớn. Sự khác biệt này rất quan trọng trong việc đánh giá chất lượng mạng.

Latency chủ yếu liên quan đến tắc nghẽn mạng và khoảng cách vật lý, trong khi jitter phản ánh tính ổn định của đường truyền. Một mạng có latency cao nhưng jitter thấp vẫn có thể cung cấp trải nghiệm tốt hơn so với mạng có latency thấp nhưng jitter cao, đặc biệt trong các ứng dụng streaming và gaming.

Nguyên nhân gây ra Jitter và ảnh hưởng

Các yếu tố gây ra Jitter

Nghẽn mạng là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này. Khi lưu lượng dữ liệu trên mạng vượt quá khả năng xử lý của hệ thống, các bộ định tuyến không thể xử lý kịp, dẫn đến tình trạng các gói dữ liệu bị dừng trên đường truyền. Khoảng cách địa lý đến máy chủ, loại kết nối internet, chất lượng thiết bị mạng và số lượng thiết bị kết nối cùng lúc cũng góp phần làm tăng mức độ Jitter.

Tác động đến trải nghiệm người dùng

Jitter gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hoạt động trực tuyến phụ thuộc vào giao tiếp hai chiều và thời gian thực. Trong game online, hiện tượng này tạo ra trải nghiệm chơi không mượt mà, với các biểu hiện như chuyển động giật cục của nhân vật đối thủ. Đối với các cuộc gọi VoIP và video call, Jitter có thể gây ra âm thanh bị rè, hình ảnh bị giật hoặc các biến dạng khó chịu khác.

Cách đo lường và đánh giá Jitter

Phương pháp đo Jitter

Có nhiều cách để đo lường Jitter, từ các công cụ chuyên dụng như SolarWinds NetFlow Analyzer, Wireshark đến các phương pháp đơn giản như lệnh ping kết hợp với phân tích thời gian phản hồi. Người dùng gaming có thể sử dụng NetGraph trong game để giám sát Jitter và packet loss bằng cách kích hoạt net_graph 1 trong console.

Tiêu chuẩn đánh giá Jitter tốt

Theo các nghiên cứu chuyên môn, mức Jitter dưới 30ms được coi là chấp nhận được cho gaming và các ứng dụng thời gian thực. Đối với VoIP và video conferencing, mức Jitter lý tưởng nên dưới 30-50ms, trong khi streaming media có thể chấp nhận được mức dưới 100ms. Jitter trên 50ms thường được coi là có vấn đề, gây ra lag đáng chú ý, độ trễ và hiệu suất âm thanh hoặc video không mượt mà.

Giải pháp khắc phục Jitter hiệu quả

Tối ưu hóa kết nối mạng

Chuyển từ WiFi sang kết nối Ethernet có dây là một trong những cách hiệu quả nhất để giảm Jitter. Khởi động lại router định kỳ có thể đặt lại độ ổn định kết nối và cải thiện hiệu suất mạng. Đóng các ứng dụng chạy nền, đặc biệt là những ứng dụng tải xuống hoặc phát trực tuyến, giúp giải phóng băng thông cho các hoạt động quan trọng.

Nâng cấp hạ tầng và cài đặt

Sử dụng router gaming hiện đại với công nghệ QoS (Quality of Service) có thể ưu tiên lưu lượng gaming và giảm Jitter. Cập nhật firmware cho router và modem thường xuyên đảm bảo thiết bị hoạt động với hiệu suất tối ưu. Thay đổi DNS sang các dịch vụ uy tín như Google DNS (8.8.8.8 và 8.8.4.4) đôi khi có thể cải thiện đường dẫn mạng.

Tạm kết

Hiểu rõ jitter là gì và cách khắc phục sẽ giúp cải thiện đáng kể trải nghiệm internet, đặc biệt trong gaming, video call và streaming. Jitter không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công việc và giải trí số. Việc đo lường và tối ưu hóa jitter thường xuyên là chìa khóa để có kết nối mạng ổn định và mượt mà.

Để có trải nghiệm gaming và streaming tốt nhất với jitter thấp, hãy trang bị router Wi-Fi 6 hiện đại tại FPT Shop. Các sản phẩm router chất lượng cao sẽ giúp tối ưu hóa kết nối mạng, giảm thiểu jitter và mang lại hiệu suất ổn định cho mọi hoạt động trực tuyến của bạn.

Thiết bị mạng

Xem thêm:

• COO là gì? Giải mã những thông tin ít ai biết về chức vụ này
• Lãnh đạo là gì? Những tố chất cần có để trở thành nhà lãnh đạo