Tìm hiểu Ikigai là gì và vì sao nó được xem là “bí quyết sống lâu” của người Nhật?

Cuộc sống hiện đại quay cuồng khiến nhiều người cảm thấy kiệt sức dù công việc ổn định, thu nhập đủ đầy. Họ bắt đầu đặt ra câu hỏi: “Liệu đây có phải là cuộc sống mình thật sự muốn?” hay “Điều gì khiến mình thấy đáng sống mỗi ngày?” Chính trong hành trình truy tìm ý nghĩa ấy, một khái niệm từ Nhật Bản ngày càng được quan tâm: Ikigai. Vậy Ikigai là gì và thực chất có ý nghĩa như thế nào, vì sao nó lại liên quan đến tuổi thọ và hạnh phúc bền vững? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây. 

Giải thích khái niệm

Ikigai (生き甲斐) là một khái niệm trong tiếng Nhật, là sự kết hợp của hai từ “iki” (生き) có nghĩa là “sống”, và “kai” (甲斐 - được đọc biến âm thành gai) có nghĩa là "kết quả", "thành quả", "giá trị". Khi ghép lại, cụm từ này đề cập đến điều gì đó mang lại niềm vui hoặc sự thỏa mãn trong cuộc sống. Nói cách khác, Ikigai là gì cũng có thể được hiểu là "lý do để sống" hoặc “điều khiến cuộc sống trở nên đáng sống mỗi ngày”. 

Không giống như mục tiêu hay thành công theo nghĩa phương Tây, Ikigai không nhất thiết phải là một tham vọng lớn lao. Đó có thể là một công việc bạn yêu thích, một đứa trẻ bạn muốn nuôi dạy nên người, hay thậm chí là niềm vui nhỏ như chăm sóc khu vườn vào mỗi sớm mai.

Người Nhật tin rằng ai cũng có Ikigai dù là một doanh nhân trẻ bận rộn hay một người cao tuổi về hưu, chỉ là chưa phải ai cũng tìm thấy hoặc ý thức được điều đó.

Mặc dù đã tồn tại từ lâu trong văn hóa Nhật Bản, song khái niệm chỉ dần trở nên phổ biến từ sau khi được nhắc đến trong tác phẩm "Về ý nghĩa cuộc sống" ("On the Meaning of Life" - 生きがいについて ikigai ni tsuite?) của bác sĩ tâm thần và học giả người Nhật Mieko Kamiya, ra mắt vào năm 1966. Tác phẩm này hiện vẫn chưa được dịch ra tiếng Anh.

Lý giải triết lý Ikigai

Giao điểm của bốn yếu tố cốt lõi

Để hiểu rõ Ikigai là gì cần bắt đầu từ gốc rễ. Theo sơ đồ phổ biến của Ikigai, lý do sống bền vững hình thành từ giao điểm của bốn khía cạnh:

• Điều bạn yêu thích (Passion)
• Điều bạn giỏi (Profession)
• Điều thế giới cần (Mission)
• Điều có thể nuôi sống bạn (Vocation)

Nếu thiếu một trong bốn, bạn có thể rơi vào cảm giác thiếu vắng: ví dụ, sống với đam mê nhưng không có thu nhập sẽ dễ dẫn đến lo âu. Ngược lại, kiếm tiền giỏi nhưng không thấy ý nghĩa công việc sẽ khiến bạn mệt mỏi. Ikigai chính là điểm cân bằng giữa cả 4 yếu tố này, mang đến một cuộc đời có mục đích, bền vững và hạnh phúc.

Không cần vĩ đại, chỉ cần ý nghĩa

Một điểm đặc trưng của triết lý Ikigai là sự đề cao giá trị từ những điều nhỏ bé. Người dân ở đảo Okinawa của Nhật Bản là nơi được ghi nhận có tuổi thọ cao hàng đầu thế giới, khi được phỏng vấn thường cho biết rằng họ không có mong muốn nghỉ hưu, và vẫn muốn tiếp tục làm những công việc mình yêu thích cho đến khi không còn khả năng. Họ cũng có xu hướng kết nối với các cộng đồng thân thiết, gọi là "moai". Trên hết, "công việc yêu thích của họ" đôi khi chỉ đơn giản là việc trồng rau, uống trà, trò chuyện với hàng xóm hay giúp đỡ cộng đồng. Theo nhiều chuyên gia phân tích, lối sống này là có thể là nguyên nhân khiến cộng đồng này có được tuổi thọ cao. 

Đặc biệt trong xã hội Nhật Bản nổi tiếng với áp lực công việc cao và "văn hóa" tăng ca đến kiệt sức, Ikigai càng được coi là nền tảng tinh thần vững chắc giúp con người sống chậm lại, gắn bó với hiện tại và cảm nhận hạnh phúc từ nội tâm. 

Khác biệt với mục tiêu sống kiểu phương Tây

Trong khi phương Tây nhấn mạnh đến thành quả như thành công, tiền bạc hay địa vị, thì Ikigai hướng tới quá trình và cảm giác được sống có giá trị mỗi ngày. Nó thiên về trạng thái sống thay vì kỳ vọng kết quả. Do đó, Ikigai phù hợp với những ai muốn duy trì sự bền vững về cảm xúc, chứ không theo đuổi những cuộc chạy đua tiêu hao năng lượng.

Ikigai trong bối cảnh hiện đại

Liều thuốc cho khủng hoảng tuổi trưởng thành 

Với nhịp sống nhanh và áp lực không ngừng của thế giới hôm nay, câu hỏi Ikigai là gì trở thành mối quan tâm của nhiều người trẻ. Không ít người cảm thấy mất phương hướng khi làm một công việc ổn định nhưng không mang lại niềm vui, hoặc theo đuổi đam mê nhưng lại gặp khó khăn về tài chính. Trong bối cảnh đó, Ikigai trở thành công cụ soi chiếu giá trị sống, giúp người trẻ trả lời những câu hỏi mà trước giờ họ chưa từng chú ý: 

• Tôi thực sự yêu điều gì?
• Tôi giỏi điều gì mà người khác đánh giá cao?
• Thế giới này đang cần điều gì từ tôi?
• Tôi có thể sống ổn định từ việc gì?

Những đáp án nhỏ sẽ từ những câu hỏi nhỏ sẽ cho bạn những mảnh ghép để dần vẽ nên bản đồ Ikigai cá nhân, sau cùng là lời đáp cho câu hỏi cốt lõi của Ikigai: "Tôi đang sống vì điều gì?". Từ đó, bạn không chỉ định hướng nghề nghiệp được rõ ràng hơn mà còn đạt được cảm giác thỏa mãn với chính bản thân và trân trọng cuộc sống hiện tại.

Ứng dụng trong phát triển cá nhân và tổ chức

Ikigai không chỉ áp dụng cho cá nhân. Nhiều tổ chức hiện đại đang dùng nguyên tắc Ikigai để định hình văn hóa doanh nghiệp, tạo ra môi trường làm việc nơi mỗi thành viên cảm thấy họ đang làm việc có giá trị và mục tiêu rõ ràng. Đây cũng là cách để giữ chân nhân tài và nâng cao hiệu suất làm việc trong dài hạn.

Đối với người làm sáng tạo, tự do hay giáo dục, việc xác định Ikigai cũng giúp tái tạo năng lượng, tránh rơi vào vòng xoáy “burnout” khi bạn luôn phải làm việc quá tải nhưng không cảm thấy hạnh phúc.

"Điểm xanh" trong cuộc sống số hóa

Trong thời đại công nghệ, nơi nhiều hoạt động gắn liền với màn hình và mạng xã hội, Ikigai nhắc nhở chúng ta tái kết nối với giá trị thật, trải nghiệm thật và mối quan hệ thực tế, dành thời gian cho những điều có ý nghĩa có nghĩa với chính bản thân dù chỉ là những việc nhỏ nhặt như viết nhật ký, nấu ăn, hay chăm sóc gia đình. Tích lũy từng niềm vui nhỏ thành một hạnh phúc lớn, đây chính là cốt lõi của lối sống theo triết lý Ikigai.

Tạm kết

"Ikigai là gì" không chỉ là một câu hỏi mang tính khái niệm, mà là lời nhắc nhở mỗi người về việc lắng nghe chính mình. "Tôi đang sống gì điều gì" thoạt đầu có thể là một câu hỏi khó có ngay đáp án, song quá trình đi tìm lời giải đó sẽ giúp bạn sống chủ động hơn, giữ vững sự cân bằng giữa công việc – đam mê – giá trị cá nhân và vượt qua khủng hoảng của tuổi trưởng thành. Hạnh phúc không phải là một thành tích được ai khác công nhận, mà là bản thân bạn cảm thấy mỗi ngày mình sống đều có ý nghĩa.

Sau những giờ làm việc căng thẳng và hành trình tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc sống, đừng quên dành thời gian chăm sóc chính mình. Một chiếc máy massage chất lượng sẽ là người bạn đồng hành tuyệt vời, giúp thư giãn cơ thể, giảm stress và phục hồi năng lượng mỗi ngày. Ghé FPT Shop để trải nghiệm và mua sắm với nhiều khuyến mãi hấp dẫn nhé.

Máy massage

Xem thêm:

Hạnh phúc là gì? Những điều nhỏ nhoi nhưng thật sự mang lại hạnh phúc cho mình

Năng lượng tích cực nói lên điều gì? Làm thế nào để tạo năng lượng tích cực cho bản thân

Khám phá phong cách Lagom – Triết lý sống “vừa đủ” đáng học hỏi của người Thụy Điển