Hiện tượng siêu trăng là gì? Những sự thật thú vị về Mặt Trăng khi gần Trái Đất nhất

Khi Mặt Trăng xuất hiện với kích thước lớn hơn, sáng hơn thường lệ và khiến cả bầu trời như bừng sáng, hiện tượng này được gọi là siêu trăng. Vậy siêu trăng là gì, vì sao nó xảy ra và có gây ra những ảnh hưởng nào không? Cùng khám phá trong bài viết dưới đây. 

Siêu trăng là gì? Tại sao Mặt Trăng to và sáng hơn bình thường?

Để trả lời cho câu hỏi "siêu trăng là gì", chúng ta cần hiểu một chút về quỹ đạo của Mặt Trăng. Mặt Trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất và di chuyển quanh hành tinh của chúng ta theo một quỹ đạo hình oval. Do hình dạng này, đôi khi Mặt Trăng ở rất gần Trái Đất (cận điểm), và đôi khi lại ở rất xa (viễn điểm).

Khi Mặt Trăng tròn hoặc non trùng với thời điểm cận điểm (tức lúc gần Trái Đất nhất) và Trái Đất, Mặt Trời, Mặt Trăng cùng nằm trên một đường thẳng thì hiện tượng "siêu trăng" sẽ xảy ra. Tên gọi “siêu trăng” được nhà chiêm tinh Richard Nolle đặt ra từ hơn 30 năm trước và đến nay vẫn được sử dụng rộng rãi.

Hiện tượng siêu trăng đặc biệt như thế nào?

Siêu trăng mang lại hiệu ứng thị giác đẹp mắt đồng thời có nhiều điểm nổi bật so với trăng tròn thông thường. Cụ thể, khi hiện tượng này xảy ra, Mặt Trăng có thể trông lớn hơn 14% và sáng hơn đến 30% so với khi ở vị trí xa nhất trên quỹ đạo.

Vậy điều gì khiến hiện tượng này được quan tâm nhiều đến vậy? Một phần bởi tính chất hiếm gặp. Dù trung bình mỗi năm có từ 4 đến 6 siêu trăng, nhưng không phải thời điểm nào cũng dễ quan sát. Đôi khi thời tiết xấu, hoặc trăng non không thể nhìn thấy bằng mắt thường khiến người yêu thiên văn phải chờ đợi lâu hơn.

Tác động của siêu trăng đến Trái Đất

Ngoài vẻ đẹp ấn tượng, siêu trăng còn ảnh hưởng trực tiếp đến thủy triều. Khi Mặt Trăng ở gần Trái Đất hơn, lực hút giữa hai thiên thể cũng tăng lên. Đây là yếu tố khiến hiện tượng “thủy triều mùa xuân” xảy ra, cũng là lúc thủy triều lên cao và xuống thấp rõ rệt hơn so với bình thường.

Lịch sử và nguồn gốc của thuật ngữ siêu trăng là gì?

Trước khi thuật ngữ “siêu trăng” ra đời, các nhà thiên văn học gọi hiện tượng này bằng những thuật ngữ thuần kỹ thuật hơn như “perigee full moon” (trăng tròn ở cận điểm) hoặc “perigee new moon” (trăng non ở cận điểm). Dù mang tính khoa học chính xác, các cụm từ này lại thiếu sự hấp dẫn đối với công chúng.

Chính vì vậy, từ "siêu trăng" nhanh chóng trở thành một phần của văn hóa đại chúng. Đặc biệt, năm 2011 là thời điểm đánh dấu lần đầu tiên thuật ngữ này được giới truyền thông sử dụng rộng rãi để miêu tả trăng tròn lớn nhất trong năm.

Khi nào xuất hiện siêu trăng tiếp theo?

Theo định nghĩa của Richard Nolle, siêu trăng là trăng tròn hoặc trăng non có khoảng cách dưới 362.146 km từ trung tâm Mặt Trăng đến trung tâm Trái Đất. Với tiêu chuẩn này, trung bình mỗi năm có từ 4 đến 6 lần siêu trăng.

Một số ngày trăng tròn siêu cận điểm đáng chú ý trong quá khứ gồm:

• 19/03/2011: 356.575 km
• 14/11/2016: 356.509 km (lớn nhất thế kỷ XXI cho đến nay)
• 02/01/2018: 356.565 km
• Dự kiến 25/11/2034: 356.446 km
• Dự kiến 06/12/2052: 356.425 km, tức là lúc siêu trăng gần Trái Đất nhất trong cả thế kỷ XXI.

Vậy nên nếu bạn bỏ lỡ một siêu trăng, đừng lo, bạn vẫn còn nhiều cơ hội khác để chiêm ngưỡng hiện tượng độc đáo này trong tương lai gần.

Siêu trăng có thể quan sát bằng mắt thường không?

Một trong những thắc mắc phổ biến là liệu có thể nhìn thấy siêu trăng bằng mắt thường không? Câu trả lời là có, nhưng mức độ khác biệt sẽ phụ thuộc vào vị trí, thời điểm quan sát, và thậm chí cả cảm giác chủ quan.

Trong điều kiện trời quang đãng và không có ánh sáng nhân tạo, bạn hoàn toàn có thể nhận thấy siêu trăng to và sáng hơn thường lệ, đặc biệt nếu có cơ hội so sánh với lần trăng tròn thông thường.

Phân biệt siêu trăng và Trăng Đen

Một khái niệm khác thường bị nhầm lẫn với siêu trăng là “Trăng Đen”. Tuy nhiên, Trăng Đen không phải là siêu trăng mà được hiểu là:

• Trăng mới thứ hai trong cùng một tháng dương lịch
• Trăng mới thứ ba trong mùa có 4 lần trăng mới
• Hoặc tháng dương lịch không có trăng mới hoặc không có trăng tròn

Tuy cũng mang vẻ kỳ bí, nhưng Trăng Đen thường khó quan sát và không có ảnh hưởng vật lý rõ rệt như siêu trăng.

Siêu trăng trong văn hóa đại chúng

Với vẻ ngoài nổi bật và tần suất xuất hiện không quá thường xuyên, siêu trăng đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều lĩnh vực, từ thơ ca, âm nhạc đến phim ảnh. Một ví dụ điển hình là ca khúc "Supermoon" trong album năm 2015 của nghệ sĩ Sophie Hunger. Bài hát đã góp phần đưa hình ảnh siêu trăng đến gần hơn với công chúng.

Tạm kết

Hiện tượng siêu trăng là một trong những biểu tượng đẹp nhất của thiên nhiên mà con người có thể quan sát bằng mắt thường. Dù có gây tranh cãi giữa giới thiên văn và truyền thông về tên gọi, nhưng siêu trăng đã chứng minh sức hút của mình không chỉ trong khoa học mà cả trong văn hóa đại chúng.

Vậy, nếu có người hỏi bạn “siêu trăng là gì?”, đừng ngần ngại chia sẻ rằng đó là khoảnh khắc Mặt Trăng gần Trái Đất nhất, sáng và lớn nhất, tạo nên một cảnh tượng ngoạn mục trên bầu trời mà ai cũng nên một lần ngước nhìn.

Nếu bạn muốn sắm sửa một chiếc điện thoại Galaxy S25 Ultra để quan sát và chụp những hình ảnh tuyệt đẹp của mặt trăng, đừng quên click vào đường link dưới đây để tham khảo sản phẩm chính hãng đang được khuyến mãi hết sức hấp dẫn tại FPT Shop:

• Galaxy S25 Ultra

Xem thêm:

• Tất tần tật về cung Mặt Trăng: Ý nghĩa, tính cách, sự nghiệp và tình yêu của 12 cung hoàng đạo
• Trăng máu là gì? Tìm hiểu nguyên nhân và điềm báo khi xuất hiện mặt trăng máu trên bầu trời đêm