Bão Mặt Trời là gì? Bão Mặt Trời ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe con người?

Trong vũ trụ rộng lớn, Mặt Trời không chỉ là nguồn sống mà còn là nơi khởi phát của nhiều hiện tượng mạnh mẽ, trong đó có bão Mặt Trời. Bão Mặt Trời có thể làm xáo trộn hệ thống điện tử, viễn thông và thậm chí là sức khỏe con người. Hãy cùng tìm hiểu bão Mặt Trời là gì trong bài viết dưới đây!

Tìm hiểu về bão Mặt Trời

Bão Mặt Trời là gì?

Bão Mặt Trời (solar storm) là hiện tượng bùng phát năng lượng cực mạnh trên bề mặt Mặt Trời, thường xuất phát từ các vết đen Mặt Trời hoặc các vùng hoạt động mạnh. Khi xảy ra, Mặt Trời phóng thích một lượng lớn bức xạ, gió Mặt Trời và các hạt mang điện (proton, electron) vào không gian. Khi các dòng hạt này va chạm với từ trường Trái Đất, chúng gây ra sự xáo trộn từ quyển, dẫn đến hiện tượng bão địa từ, cực quang và có thể làm gián đoạn các hệ thống công nghệ trên Trái Đất.

Bão Mặt Trời xảy ra khi nào?

Bão Mặt Trời thường xảy ra trong các giai đoạn hoạt động mạnh của Mặt Trời, đặc biệt là thời kỳ "cực đại Mặt Trời" - đỉnh điểm của chu kỳ hoạt động kéo dài khoảng 11 năm. Trong giai đoạn này, số lượng các vụ phun trào năng lượng mạnh tăng cao. Năm 2025 được dự báo là thời điểm Mặt Trời đạt cực đại, vì vậy các cơn bão Mặt Trời sẽ xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn.

Nguyên nhân gây ra bão Mặt Trời là gì?

Nguyên nhân chính của bão Mặt Trời là sự giải phóng đột ngột năng lượng tích trữ trong từ trường của Mặt Trời. Các vết đen Mặt Trời - khu vực có từ trường mạnh và nhiệt độ thấp hơn xung quanh - là nơi thường xảy ra các vụ phun trào năng lượng (solar flare) và phun trào vành nhật hoa (CME). Khi các luồng plasma và hạt mang điện này được phóng ra không gian với vận tốc rất lớn, chúng có thể hướng về phía Trái Đất và gây ra bão địa từ.

Bão Mặt Trời có nguy hiểm không?

Dù không dễ nhận thấy bằng mắt thường nhưng bão Mặt Trời vẫn âm thầm gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến đời sống và công nghệ hiện đại. Liệu những tác động từ Bão Mặt Trời có nguy hiểm không? Câu trả lời là Có với những tác động như sau:

• Mất điện diện rộng: Dòng điện cảm ứng từ bão Mặt Trời có thể làm tê liệt lưới điện, gây mất điện kéo dài ở nhiều khu vực.
• Gián đoạn thông tin liên lạc: Bão Mặt Trời có thể gây nhiễu sóng vô tuyến, làm gián đoạn hệ thống GPS, liên lạc hàng không và các thiết bị viễn thông.
• Hỏng hóc vệ tinh và thiết bị điện tử: Bức xạ năng lượng cao có thể làm hỏng vệ tinh, ảnh hưởng đến hoạt động của các hệ thống định vị, dự báo thời tiết, truyền hình, internet.
• Tác động đến sức khỏe: Chủ yếu ảnh hưởng đến người có bệnh nền về tim mạch, thần kinh; gây mệt mỏi, đau đầu, tăng huyết áp, mất ngủ, rối loạn nhịp tim và có thể tăng nhẹ tỷ lệ tử vong ở nhóm nguy cơ cao.
• Ảnh hưởng đến động vật: Một số loài động vật sử dụng từ trường Trái Đất để định hướng có thể bị mất phương hướng trong các cơn bão Mặt Trời mạnh.
• Tạo ra cực quang: Bão Mặt Trời mạnh tạo ra những màn cực quang ngoạn mục ở hai cực Trái Đất và đôi khi ở cả các vĩ độ thấp hơn.

Bão Mặt Trời ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe con người?

Bão mặt trời có ảnh hưởng đến sức khỏe con người không? Câu trả lời là bão Mặt Trời không ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người trên mặt đất, nhờ vào lớp khí quyển và từ quyển của Trái Đất hoạt động như một tấm khiên chắn hiệu quả. Bức xạ năng lượng cao từ bão Mặt Trời không thể xuyên qua lớp bảo vệ này để tác động vật lý trực tiếp đến cơ thể người.

Tuy nhiên, bão Mặt Trời vẫn ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe con người thông qua việc tác động đến môi trường sống và thói quen sử dụng công nghệ hằng ngày của mỗi người. Cụ thể như sau:

Gây rối loạn hệ thống định vị và liên lạc

Bão Mặt Trời tạo ra các cơn bức xạ điện từ và hạt mang năng lượng cao, có thể làm nhiễu sóng vô tuyến, mất tín hiệu GPS, gây gián đoạn liên lạc trong ngành hàng không và vận tải. Những sự cố này có thể ảnh hưởng đến an toàn bay, gây căng thẳng cho người điều khiển và gián tiếp ảnh hưởng đến hành khách.

Tăng nguy cơ mất điện quy mô lớn

Các cơn bão địa từ do bão Mặt Trời gây ra có thể làm quá tải hệ thống lưới điện, gây mất điện trên diện rộng. Mất điện kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn đe dọa hoạt động của các cơ sở y tế, hệ thống làm mát, sưởi ấm và thiết bị y tế, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người bệnh và cộng đồng.

Gây rối loạn giấc ngủ và thần kinh

Một số nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng sự biến động từ trường Trái Đất do bão Mặt Trời có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh con người. Người sống ở vùng vĩ độ cao (nơi tác động từ trường mạnh hơn) có thể gặp các vấn đề như mất ngủ, đau đầu, tâm trạng bất ổn hoặc giảm khả năng tập trung.

Ảnh hưởng đến sức khỏe phi hành gia

Bão Mặt Trời làm tăng bức xạ vũ trụ. Điều này cực kỳ nguy hiểm đối với phi hành gia ngoài không gian bởi họ không được Trái Đất bảo vệ bởi lớp khí quyển. Ngoài ra, các chuyến bay ở độ cao lớn, đặc biệt là gần hai cực, cũng phải đối mặt với mức phơi nhiễm bức xạ cao hơn bình thường, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe phi công và hành khách thường xuyên bay.

Bão Mặt Trời có gây chết người không?

Bão Mặt Trời có gây chết người không? Câu trả lời là rất hiếm, nhưng không hoàn toàn không có. Đối với người khỏe mạnh, bức xạ từ bão Mặt Trời không xuyên qua được khí quyển nên hầu như không gây nguy hiểm nghiêm trọng. 

Tuy nhiên, theo ghi nhận từ các nghiên cứu trong và ngoài nước, những đợt bão Mặt Trời mạnh có thể khiến tỷ lệ tử vong do đau tim hoặc đột quỵ tăng nhẹ, đặc biệt ở những người có sẵn bệnh nền như tim mạch hoặc thần kinh. Trường hợp tử vong thường chỉ xảy ra ở nhóm nguy cơ cao và khi bão từ đạt cường độ lớn, do sự rối loạn từ trường có thể ảnh hưởng đến hoạt động sinh lý của cơ thể.

Bão Mặt Trời 2025 khi nào tới?

Năm 2025 là thời điểm Mặt Trời đạt cực đại trong chu kỳ 11 năm, do đó các cơn bão Mặt Trời sẽ xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn bình thường. Gần nhất, ngày 14/5/2025 đã ghi nhận một vụ bùng phát năng lượng Mặt Trời cấp X2.7 - mạnh nhất từ đầu năm, gây mất sóng vô tuyến trên diện rộng tại Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Đông Nam Á, Trung Đông và châu Phi. NASA và các cơ quan khí tượng quốc tế cảnh báo trong những tuần và tháng tới, vẫn sẽ còn nhiều đợt bão Mặt Trời mạnh tiếp tục xảy ra, đặc biệt khi các vết đen lớn trên Mặt Trời tiếp tục hướng về phía Trái Đất.

Tạm kết

Thông qua bài viết này, bạn đã có cái nhìn tổng quan về bão Mặt Trời là gì, cơ chế hình thành cũng như những tác động đáng kể mà nó có thể gây ra cho Trái Đất. Dù vẫn còn nhiều điều cần nghiên cứu sâu hơn, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bão Mặt Trời sẽ giúp chúng ta chuẩn bị tốt hơn cho các tình huống khẩn cấp và ứng phó hiệu quả với những rủi ro tiềm ẩn từ không gian.

Sau một ngày dài phải đối mặt với thời tiết oi bức, không gì dễ chịu hơn là trở về nhà và tận hưởng làn gió mát lành từ một chiếc điều hòa hoạt động êm ái. Tại FPT Shop, bạn sẽ tìm thấy đa dạng các dòng điều hòa chất lượng, làm lạnh nhanh, tiết kiệm điện và phù hợp với mọi không gian sống. Xem ngay tại đây!

Máy lạnh - Điều hòa

Xem thêm:

• Bật mí về hệ Mặt Trời có bao nhiêu hành tinh và những sự thật thú vị xung quanh
• Điện năng lượng Mặt Trời là gì? Có nên sử dụng sản phẩm điện năng lượng Mặt Trời không?