GIS là gì? Tìm hiểu quy trình thiết lập và tính ứng dụng của GIS trong các lĩnh vực

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đang thay đổi cách các đô thị được xây dựng, vận hành và quản lý. Vậy GIS là gì, hệ thống cơ sở dữ liệu đô thị liên thông trên nền GIS mang lại lợi ích cụ thể nào?

GIS là gì?

GIS là gì? GIS (Geographic Information System) là một hệ thống có tổ chức gồm phần cứng, phần mềm, dữ liệu địa lý và yếu tố con người, được thiết kế nhằm thu thập, lưu trữ, cập nhật, phân tích và hiển thị các dạng thông tin có liên quan đến vị trí địa lý.

Khái niệm về GIS đã bắt đầu được nghiên cứu từ đầu thế kỷ XX và ngày nay đã trở thành một công cụ không thể thiếu trong nhiều lĩnh vực như: quản lý đô thị, quy hoạch xây dựng, quân sự, môi trường, thương mại, khoa học.... Bằng cách tích hợp dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính, GIS giúp trực quan hóa, phân tích và ra quyết định hiệu quả dựa trên yếu tố địa lý.

Đây là hệ thống được xây dựng nhằm mục đích quản lý tổng thể các dữ liệu đô thị dưới dạng các lớp bản đồ không gian, bao gồm các lớp như: quy hoạch xây dựng, hạ tầng kỹ thuật, mạng lưới giao thông, nhà ở, công trình dịch vụ xã hội…

Toàn bộ dữ liệu này được tích hợp và chuẩn hóa trên nền hệ quy chiếu và hệ tọa độ quốc gia, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và có thể kết nối với cơ sở dữ liệu địa lý quốc gia.

Hệ thống cho phép người dùng truy cập và hiển thị các lớp thông tin đã được sàng lọc, phân tích và tổng hợp theo yêu cầu cụ thể, phục vụ hiệu quả cho việc quy hoạch đô thị, quản lý tài nguyên, theo dõi hạ tầng và ra quyết định chính sách trong các cơ quan chức năng hoặc tổ chức tư nhân.

Quy trình thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu đô thị liên thông trên nền GIS

Sau khi đã hiểu rõ GIS là gì và vai trò quan trọng của hệ thống thông tin địa lý trong quản lý đô thị, chúng ta cùng đi vào tìm hiểu quy trình thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu đô thị liên thông trên nền GIS.

Theo Công văn số 1247/BXD-PTĐT ngày 14/4/2022 của Bộ Xây dựng, quá trình này được thực hiện theo hai giai đoạn chính gồm: giai đoạn thí điểm và giai đoạn triển khai mở rộng. Trong đó, quy trình triển khai được khái quát gồm 6 bước cơ bản như sau:

Bước 1: Xây dựng đề án và kế hoạch triển khai

• Nghiên cứu và xây dựng đề án, kế hoạch hoặc chương trình cấp tỉnh về phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu đô thị trên nền GIS.
• Xác định các lĩnh vực ưu tiên thông minh hóa, lựa chọn khu vực thí điểm, phương pháp triển khai, giải pháp kỹ thuật và dự kiến nguồn kinh phí thực hiện.

Bước 2: Thu thập và xử lý dữ liệu

• Thực hiện thu thập, tổng hợp, phân loại dữ liệu hiện có.
• Tiến hành chuẩn hóa dữ liệu, thiết lập dữ liệu nền tảng phục vụ triển khai GIS.
• Rà soát quy trình quản lý và báo cáo dữ liệu, đồng thời phân công, phân cấp cụ thể cho các cơ quan liên quan.

Bước 3: Thiết lập trung tâm và phần mềm quản lý

• Xây dựng trung tâm quản lý cơ sở dữ liệu đô thị liên thông.
• Thiết kế, phát triển phần mềm dùng để quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu không gian theo thời gian thực.

Bước 4: Ban hành quy chế phối hợp và quản lý dữ liệu

Xây dựng và ban hành quy chế liên ngành về:

• Bố trí nhân sự thực hiện ở các cấp;
• Phối hợp chia sẻ và duy trì dữ liệu;
• Phân quyền khai thác, sử dụng hệ thống;
• Trách nhiệm của các bên tham gia.

Bước 5: Tổ chức đào tạo, tập huấn nhân sự

Triển khai đào tạo cho các nhóm cán bộ chuyên trách, gồm:

• Nhóm quản lý, vận hành hệ thống;
• Nhóm kỹ thuật hỗ trợ và cập nhật dữ liệu.

Bước 6: Công bố, vận hành và chia sẻ hệ thống

• Chính thức công bố và công khai thông tin hệ thống trên cổng thông tin điện tử hoặc nền tảng số.
• Cho phép các cơ quan, tổ chức, cá nhân truy cập, khai thác thông tin theo phân quyền.

GIS được ứng dụng như thế nào?

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực nhờ khả năng quản lý và phân tích dữ liệu không gian hiệu quả:

• Lập bản đồ: Trực quan hóa dữ liệu dưới dạng bản đồ số và mô hình 3D.
• Quy hoạch đô thị: Hỗ trợ phân vùng, định hướng phát triển và quản lý hạ tầng.
• Giao thông: Lập kế hoạch tuyến đường, cải thiện kết nối khu vực.
• Thiên tai – môi trường: Dự báo rủi ro, theo dõi tác động và phân bổ cứu trợ.

• Nông nghiệp: Phân tích đất đai, thời vụ, dự báo sản lượng.
• Tài nguyên thiên nhiên: Quản lý rừng, nước, khoáng sản, khu bảo tồn.
• Khảo sát – đo đạc: Tạo bản đồ kỹ thuật số, đo diện tích bằng GPS.
• Y tế công cộng: Quy hoạch mạng lưới y tế, theo dõi dịch bệnh theo vùng.

Kết luận

Trên đây là phần giải đáp cho câu hỏi GIS là gì – một hệ thống giúp thu thập, kết nối, phân tích và trực quan hóa dữ liệu không gian. GIS đóng vai trò quan trọng trong quản lý đô thị, tài nguyên và nhiều lĩnh vực khác, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ ra quyết định chính xác hơn trong thời đại số hóa.

Để làm việc hiệu quả, ổn định và tiết kiệm thời gian, một chiếc laptop cấu hình mạnh mẽ, bền bỉ là người bạn đồng hành không thể thiếu. FPT Shop hiện đang cung cấp nhiều mẫu laptop chính hãng với thiết kế hiện đại, hiệu năng tối ưu cho nhu cầu công việc hàng ngày.

Tham khảo laptop HP tại đây:

• Laptop HP

Xem thêm:

• Sổ hồng là gì? Sổ hồng khác gì sổ đỏ? Giải thích đầy đủ và chính xác theo quy định hiện hành
• TOP 6 ứng dụng đo diện tích đất chuẩn xác và tốt nhất hiện nay dành cho bạn