D.O.P là gì? Vai trò đạo diễn hình ảnh trong lĩnh vực điện ảnh và phim truyền hình

Với vai trò đạo diễn hình ảnh, D.O.P chính là người chịu trách nhiệm xây dựng ngôn ngữ hình ảnh cho toàn bộ bộ phim, hợp tác chặt chẽ cùng đạo diễn để hiện thực hóa ý tưởng nghệ thuật bằng hình ảnh sống động. Cùng FPT Shop khám phá D.O.P là gì và vai trò của vị trí này trong lĩnh vực điện ảnh.

D.O.P là gì?

D.O.P là gì? D.O.P (Director of Photography - Đạo diễn hình ảnh) là người chịu trách nhiệm toàn bộ phần hình ảnh của bộ phim, từ giai đoạn tiền kỳ đến hậu kỳ. Đây là vị trí kết hợp giữa yếu tố nghệ thuật và kỹ thuật, đóng vai trò then chốt trong việc định hình phong cách thị giác của tác phẩm. 

D.O.P đứng thứ hai trong hệ thống phân cấp sau đạo diễn, có quyền quyết định mọi vấn đề liên quan đến hình ảnh. Họ là cầu nối giữa tầm nhìn sáng tạo của đạo diễn và việc thực hiện kỹ thuật trên trường quay.

D.O.P làm những công việc gì?

Công việc của một D.O.P thường chia thành các nhóm nhiệm vụ sau:

Lên ý tưởng và xây dựng kế hoạch hình ảnh

Ngay từ khi đọc kịch bản, D.O.P cần phân tích nội dung, trao đổi với đạo diễn để thống nhất tông màu, không khí và phong cách hình ảnh cho toàn bộ bộ phim.

Tiếp theo, họ tham gia khảo sát bối cảnh để đánh giá điều kiện ánh sáng, không gian đặt máy quay và lên kế hoạch thiết bị: bao gồm shot-list, storyboard, mood-board và danh sách các công cụ cần thiết như camera, ống kính, đèn chiếu, bộ lọc,...

Thiết kế ánh sáng

D.O.P quyết định cách chiếu sáng cho từng cảnh quay bao gồm vị trí đèn, cường độ, nhiệt độ màu để tạo ra hiệu ứng cảm xúc mong muốn. Họ làm việc trực tiếp với gaffer (người chỉ huy bộ phận ánh sáng) và đội ánh sáng để dàn dựng hệ thống đèn. Đồng thời, họ cũng kiểm soát phơi sáng, độ tương phản và màu sắc tại trường quay nhằm đảm bảo sự thống nhất về mặt hình ảnh.

Bố cục khung hình và chuyển động máy quay

D.O.P lựa chọn thiết bị quay phù hợp (máy, cảm biến, độ phân giải, ống kính, filter…) để tạo ra chất ảnh đúng ý đồ. Họ chịu trách nhiệm xác định vị trí máy quay, khung hình, tiêu cự và điều phối chuyển động như pan, tilt, dolly, crane, steadicam hay drone nhằm hỗ trợ kể chuyện và nhấn mạnh cảm xúc diễn xuất.

Giám sát quá trình quay

Trên trường quay, D.O.P hướng dẫn Camera Operator, Focus Puller và các vị trí liên quan thực hiện đúng yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ. Họ trực tiếp điều chỉnh góc máy, ánh sáng hay lấy nét khi cần. Đồng thời, D.O.P phối hợp với Script Supervisor để đảm bảo sự liên tục trong hình ảnh giữa các cảnh quay.

Quản lý dữ liệu và giám sát màu ngay tại trường quay

Họ làm việc với DIT hoặc Data Wrangler để theo dõi histogram, waveform, LUT, đảm bảo màu sắc và ánh sáng khớp với kế hoạch. Việc sao lưu dữ liệu, ghi chú thông số kỹ thuật (như T-stop, setup ánh sáng, lens, LUT...) cũng được thực hiện cẩn thận để hỗ trợ công đoạn hậu kỳ.

Tham gia vào hậu kỳ hình ảnh

D.O.P có mặt trong giai đoạn chọn cảnh quay (take), duyệt bản nháp (dailies) và trao đổi với Colorist để điều chỉnh màu sắc. Mục tiêu là giữ được phong cách hình ảnh nhất quán như đã định từ ban đầu. Trước khi khóa phim, họ kiểm tra bản dựng cuối cùng để đảm bảo mọi thứ đúng theo ý đồ.

Quản lý bộ phận hình ảnh

Ngoài chuyên môn sáng tạo, D.O.P còn phụ trách lập kế hoạch thiết bị, phân bổ nhân sự và đảm bảo an toàn kỹ thuật. Họ đánh giá hiệu suất đội ngũ, phối hợp với sản xuất để kiểm soát tiến độ, chi phí và hiệu quả công việc.

D.O.P sẽ làm việc với những ai?

D.O.P không làm việc đơn lẻ mà phối hợp chặt chẽ với nhiều bộ phận kỹ thuật và sáng tạo để đảm bảo chất lượng hình ảnh của bộ phim đạt chuẩn về mặt thẩm mỹ lẫn kỹ thuật. Dưới đây là những vị trí quan trọng mà D.O.P thường xuyên tương tác trong quá trình sản xuất:

Camera Operator

Là người trực tiếp điều khiển camera theo chỉ đạo của D.O.P. Họ đảm nhận việc căn khung, điều chỉnh bố cục và quay đúng ý đồ thị giác. Trong nhiều trường hợp, D.O.P có thể tự thực hiện vai trò này, lúc đó họ được gọi là Cinematographer.

Steadicam Operator 

Steadicam Operator phụ trách ghi hình bằng hệ thống máy quay gắn trên bộ khung ổn định, giúp quay mượt trong những cảnh chuyển động nhanh hoặc phức tạp. Steadicam Operator cần kỹ thuật vững, khả năng setup nhanh và thể lực tốt.

Script Supervisor

Script Supervisor làm việc với D.O.P và đạo diễn để đảm bảo tính liên tục giữa các cảnh quay, tránh lỗi sai về trang phục, đạo cụ, vị trí nhân vật, ánh sáng… Họ ghi chép chi tiết từng cú máy nhằm phục vụ hậu kỳ chính xác.

Digital Imaging Technician - DIT 

DIT (Kỹ thuật viên hình ảnh kỹ thuật số) hỗ trợ D.O.P về thiết lập máy quay, giám sát phơi sáng, LUT, histogram, waveform và màu sắc. Họ còn phụ trách sao lưu dữ liệu hình ảnh từ thẻ nhớ, ổ cứng để bảo vệ tư liệu quay.

Học gì để làm D.O.P?

Để theo đuổi con đường trở thành D.O.P, người học cần được trang bị bài bản từ nền tảng thẩm mỹ, kỹ thuật máy quay, ánh sáng đến quy trình hậu kỳ. Tại Việt Nam, một số trường đại học và trung tâm chuyên ngành hiện đang đào tạo chuyên sâu về quay phim như sau:

Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM 

Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM đào tạo ngành Đạo diễn Điện ảnh - Truyền hình trong hệ đại học chính quy 4 năm. Sinh viên tại đây được học về ngôn ngữ hình ảnh, kỹ thuật ánh sáng, vận hành máy quay và thực hành sản xuất các phim ngắn. 

Cuối chương trình học, sinh viên sẽ thực hiện đồ án tốt nghiệp quay phim theo tiêu chuẩn chuyên nghiệp, giúp sinh viên làm quen với quy trình thực tế của một D.O.P.

Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội 

Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội tuyển sinh các ngành Đạo diễn điện ảnh - truyền hình. Ngoài hệ chính quy, trường còn có chương trình vừa học vừa làm phù hợp với người đã đi làm trong ngành. 

Với hệ thống studio ánh sáng, trường quay và thiết bị hỗ trợ đầy đủ, sinh viên có cơ hội thực hành thường xuyên và phát triển kỹ năng hình ảnh dưới sự hướng dẫn của giảng viên nhiều kinh nghiệm.

Đại học Văn Lang (VLU) 

Tại Đại học Văn Lang, bạn có thể lựa chọn ngành Đạo diễn Điện ảnh, Truyền hình thuộc khoa Nghệ thuật, Sân khấu & Điện ảnh. Sinh viên theo học tại trường được trang bị kiến thức về quay phim, ánh sáng, bố cục khung hình và hậu kỳ hình ảnh, những kỹ năng cốt lõi để trở thành D.O.P. Chương trình kết hợp thực hành và lý thuyết, giúp người học làm chủ ngôn ngữ thị giác trong điện ảnh, truyền hình và nội dung số.

Ngoài chuyên môn kỹ thuật, sinh viên còn tiếp cận các học phần đạo diễn, biên tập, biên kịch để hiểu toàn diện quy trình sản xuất. Đội ngũ giảng viên gồm NSND, NSƯT và các chuyên gia đào tạo chuyên sâu trong và ngoài nước, mang đến môi trường học tập thực tế, bám sát nhu cầu nghề nghiệp.

Đại học Nguyễn Tất Thành (NTTU) 

Nếu muốn theo đuổi nghề quay phim chuyên nghiệp (D.O.P), bạn có thể theo học ngành Đạo diễn kịch điện ảnh - truyền hình tại Đại học Nguyễn Tất Thành. Chương trình đào tạo chú trọng cả lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên làm quen với kỹ năng quay phim, dàn cảnh, dựng hình và tổ chức sản xuất.

Trong quá trình học, sinh viên được trực tiếp tham gia thực hiện các sản phẩm như phim phóng sự, quảng cáo, đồng thời rèn luyện tư duy hình ảnh và khả năng làm việc nhóm, những yếu tố quan trọng đối với vai trò D.O.P sau này.

Tạm kết

D.O.P là gì? Không đơn thuần là người điều khiển máy quay, D.O.P chính là “bàn tay tạo hình” cho cảm xúc và thông điệp thị giác của toàn bộ tác phẩm. Mỗi khung hình, mỗi ánh sáng, mỗi chuyển động camera đều mang dấu ấn sáng tạo của D.O.P, người giúp hiện thực hóa tầm nhìn của đạo diễn thành trải nghiệm điện ảnh sống động. 

Để ghi lại những thước phim mượt mà và chuyên nghiệp, đừng bỏ qua thiết bị gimbal chống rung tại FPT Shop. Tại đây, bạn có thể tìm thấy sản phẩm gimbal phù hợp với nhu cầu từ chụp ảnh, quay phim nghiệp dư đến chuyên nghiệp.

Gậy chụp ảnh, Gimbal

Xem thêm:

• Casting là gì? Tìm hiểu quy trình tuyển chọn diễn viên chuyên nghiệp của dự án phim
• Ekip là gì? Một ekip chuyên nghiệp sẽ cần có những bộ phận “then chốt” nào?