Data Storytelling là gì? Tầm quan trọng, kỹ thuật và sai lầm cần tránh khi kể chuyện bằng dữ liệu trong thời đại số

Không đơn thuần là việc trình bày số liệu, Data Storytelling là nghệ thuật kết nối dữ liệu với cảm xúc, bối cảnh và thông điệp để tạo ra một câu chuyện rõ ràng, thúc đẩy hành động và truyền cảm hứng. Để hiểu rõ Data Storytelling là gì, mời bạn theo dõi những nội dung dưới đây.

Data Storytelling là gì?

Hiểu một cách đơn giản, Data Storytelling là quá trình biến dữ liệu khô khan thành một câu chuyện có ý nghĩa. Thay vì chỉ trình bày các con số và thống kê một cách rời rạc, Data Storytelling giúp kết nối dữ liệu với ngữ cảnh, cảm xúc và thông điệp cụ thể - từ đó khiến người nghe dễ hiểu, dễ nhớ và dễ ra quyết định hơn.

Hãy hình dung bạn đang nhìn vào một bảng tính dày đặc số liệu. Dù trong đó có thể chứa đựng nhiều insight giá trị, nhưng nếu không được diễn giải đúng cách, chúng sẽ trở nên mơ hồ, khó tiếp cận - đặc biệt với những người không chuyên về dữ liệu. Lúc này, Data Storytelling đóng vai trò như “người dẫn chuyện” - làm nổi bật điểm chính, kết nối dữ liệu với hành vi và cảm xúc, để mọi người đều có thể tiếp nhận và thấu hiểu thông tin một cách trực quan và tự nhiên hơn.

Tầm quan trọng của Data Storytelling

Trong thời đại mà dữ liệu trở thành "tài sản vàng" của mọi tổ chức, việc chỉ sở hữu dữ liệu thôi là chưa đủ – điều quan trọng là làm sao để truyền đạt được ý nghĩa của dữ liệu đó một cách hiệu quả. Đây chính là lý do Data Storytelling ngày càng đóng vai trò thiết yếu trong hoạt động kinh doanh hiện đại.

Data Storytelling không chỉ giúp đơn giản hóa những bảng số liệu phức tạp mà còn tạo ra một bối cảnh dễ hiểu, mang tính kết nối cảm xúc và thúc đẩy hành động. Dù bạn là lãnh đạo, nhà tiếp thị, nhà phân tích hay nhân viên vận hành, một câu chuyện được kể bằng dữ liệu rõ ràng và sinh động sẽ giúp tất cả các bên – dù có chuyên môn dữ liệu hay không – hiểu đúng và nhanh chóng ra quyết định.

Trong bối cảnh mà thời gian chú ý của con người ngày càng rút ngắn, những bản báo cáo khô khan dễ bị lướt qua. Một câu chuyện dữ liệu hấp dẫn không chỉ thu hút sự chú ý mà còn tạo dấu ấn lâu dài, từ đó nâng cao hiệu quả truyền thông nội bộ lẫn bên ngoài doanh nghiệp.

Kỹ thuật Data Storytelling là gì?

Sử dụng hình ảnh

Trong Data Storytelling, hình ảnh không chỉ là phần minh họa phụ trợ mà là yếu tố tạo cảm xúc và tăng tính thuyết phục. Một bức ảnh có khả năng thiết lập bối cảnh, truyền tải cảm xúc và làm nổi bật ý nghĩa của dữ liệu một cách mạnh mẽ hơn bất kỳ biểu đồ nào.

Ví dụ, thay vì chỉ hiển thị biểu đồ đường về tình trạng nóng lên toàn cầu, việc sử dụng hình ảnh sông băng đang tan chảy sẽ tạo ra tác động cảm xúc mạnh hơn, từ đó khiến người xem dễ đồng cảm và ghi nhớ hơn. Hình ảnh còn giúp đơn giản hóa những tập dữ liệu phức tạp, giúp người xem tiếp cận và phân tích thông tin dễ dàng hơn.

Đồ thị và biểu đồ

Biểu đồ là phương tiện trực quan cơ bản trong việc truyền tải dữ liệu, giúp làm nổi bật các xu hướng, so sánh hoặc mối tương quan.

Việc chọn đúng loại biểu đồ là yếu tố then chốt trong Data Storytelling. Biểu đồ cột phù hợp để so sánh số liệu theo thời gian, biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ phần trăm, còn biểu đồ đường nắm bắt sự thay đổi liên tục. Cần cân nhắc bản chất dữ liệu và mục tiêu truyền tải để lựa chọn hình thức trực quan hóa phù hợp, từ đó truyền đạt thông điệp một cách rõ ràng và hiệu quả.

Đồ họa thông tin (Infographics)

Infographics là sự kết hợp hài hòa giữa hình ảnh, số liệu và văn bản, cho phép người xem nắm bắt nhanh các thông tin phức tạp chỉ trong vài giây. Chúng rất hiệu quả khi cần trình bày nhiều lớp thông tin như mốc thời gian, quy trình hoặc thống kê từ nhiều nguồn.

Ngoài khả năng tương tác và dễ chia sẻ trên nền tảng số, một infographic được thiết kế tốt còn giúp người dùng ghi nhớ lâu hơn, dù là khán giả chuyên môn hay không chuyên.

Tường thuật và bối cảnh

Không có dữ liệu nào thực sự “nói được” nếu thiếu đi phần bối cảnh. Việc xây dựng câu chuyện xoay quanh dữ liệu giúp người xem hiểu rõ vì sao dữ liệu đó quan trọng.

Chẳng hạn, khi trình bày số liệu doanh thu tăng trưởng, việc bổ sung bối cảnh như chương trình khuyến mãi hay ra mắt sản phẩm mới sẽ giúp người xem hiểu đúng nguyên nhân đằng sau các con số. Nhờ vậy, câu chuyện trở nên thuyết phục và đáng tin cậy hơn.

Lợi ích của Data Storytelling là gì?

Cải thiện quá trình ra quyết định

Khi dữ liệu được kể thành câu chuyện mạch lạc, người ra quyết định có thể hiểu nhanh và chính xác thông tin cần thiết, từ đó giảm thiểu rủi ro do diễn giải sai.

Việc truyền tải dữ liệu một cách dễ hiểu giúp nhà lãnh đạo, quản lý hay các bộ phận liên quan hành động đúng lúc, đưa ra chiến lược phù hợp hoặc nhận diện được các nguy cơ tiềm ẩn trước khi chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng.

Thu hút và giữ chân khán giả

Không phải ai cũng hứng thú với những bảng số liệu dài dòng. Nhưng khi dữ liệu được kể thành một câu chuyện gần gũi, có hình ảnh minh họa sinh động, khán giả sẽ dễ tiếp cận hơn.

Data Storytelling kết nối thông tin với cảm xúc, giúp người xem không chỉ hiểu mà còn nhớ lâu và có phản hồi tích cực hơn với thông tin được chia sẻ.

Những lỗi thường gặp trong Data Storytelling

Quá tải dữ liệu

Việc cố nhồi nhét quá nhiều con số vào một câu chuyện có thể phản tác dụng. Dữ liệu không chọn lọc sẽ khiến người xem cảm thấy quá tải, dễ mất tập trung và bỏ lỡ những thông tin quan trọng. Giải pháp là chỉ chọn những dữ liệu có liên quan trực tiếp đến thông điệp chính, giúp thông tin mạch lạc và súc tích hơn.

Thiếu bối cảnh

Dữ liệu tách rời khỏi bối cảnh dễ bị hiểu sai. Một con số tăng hay giảm không có ý nghĩa nếu người nghe không biết điều gì đã dẫn đến sự thay đổi đó.

Ví dụ, nếu doanh số tăng đột biến nhưng không nói rõ rằng đó là nhờ vào chiến dịch quảng bá lớn, người xem có thể đưa ra những kết luận sai lệch. Do đó, luôn cần cung cấp đầy đủ hoàn cảnh và điều kiện đi kèm với dữ liệu để đảm bảo câu chuyện được hiểu đúng.

Kết luận

bài viết đã giải thích rõ ràng giúp bạn hiểu Data Storytelling là gì. Đó không chỉ là cách kể chuyện bằng số liệu, mà là một kỹ năng chiến lược để truyền đạt thông tin một cách hiệu quả, sâu sắc và giàu cảm xúc. Khi biết cách sử dụng hình ảnh, biểu đồ, ngữ cảnh và thông điệp phù hợp, bạn sẽ không chỉ khiến dữ liệu trở nên dễ hiểu hơn mà còn biến chúng thành công cụ có sức ảnh hưởng mạnh mẽ trong mọi quyết định và chiến lược. Trong thời đại dữ liệu hiện nay, ai làm chủ được Data Storytelling, người đó sẽ làm chủ khả năng thuyết phục và dẫn dắt.

Để khai thác tối đa sức mạnh của Data Storytelling, bạn cần những thiết bị công nghệ ổn định và hiệu suất cao. Ghé ngay FPT Shop để chọn mua laptop, tablet, smartphone chính hãng với nhiều ưu đãi hấp dẫn. Trang bị công cụ tốt, kể chuyện bằng dữ liệu hiệu quả hơn!

Xem nhanh: Máy tính bảng

Xem thêm:

• Khám phá thuật ngữ storytelling: Định nghĩa, lợi ích và cách tạo content storytelling hấp dẫn
• Storyboard là gì? Những cách ứng dụng Storyboard hiệu quả mà bạn nên biết