Cổ tức là gì? Có bao nhiêu hình thức chi trả? Trả cổ tức bằng cổ phiếu hay tiền mặt lợi hơn?

Cổ tức là một khái niệm quan trọng trong thế giới đầu tư, đó là phần của lợi nhuận mà các công ty chia sẻ với cổ đông của họ. Đây là một cách để cổ đông nhận được một phần của thành quả kinh doanh của công ty dưới dạng tiền mặt hoặc cổ phiếu. Việc hiểu rõ về cổ tức không chỉ giúp đầu tư hiệu quả mà còn giúp cổ đông thấu hiểu về cách mà công ty thể hiện sự tri ân và chia sẻ giá trị tạo ra. Hãy cùng nhau khám phá sâu hơn về khái niệm cổ tức là gì và những hình thức chi tả cổ tức đối với các nhà đầu tư nhé!

1. Cổ tức là gì?

Để giải đáp câu hỏi về cổ tức là gì, trước hết, cần hiểu rằng cổ tức là một thuật ngữ phổ biến trong lĩnh vực công ty cổ phần. Theo Điều 4 của Luật Doanh nghiệp năm 2020:

"5. Cổ tức là khoản lợi nhuận ròng được trả cho mỗi cổ phần bằng tiền mặt hoặc bằng tài sản khác."

Cổ tức là một khoản tiền mà một công ty chi trả cho cổ đông, thường dựa trên lợi nhuận mà công ty đó đã tạo ra. Cổ tức thường được trả theo một số cố định mỗi cổ phiếu hoặc một tỷ lệ cố định theo lợi nhuận sau thuế. Cổ tức có thể được trả dưới dạng tiền mặt, cổ phiếu hoặc trong hình thức khác.

Các công ty có thể quyết định trả cổ tức hàng quý, hàng năm hoặc theo chu kỳ khác nhau. Cổ tức thường được xem là một phần quan trọng trong việc thu hút cổ đông đầu tư vào một công ty cụ thể.

1.1. Trường hợp trả cổ tức cho cổ đông

Một công ty cổ phần chỉ có thể trả cổ tức cho cổ đông khi đáp ứng các nghĩa vụ tài chính và thuế theo quy định của luật pháp. Điều này bao gồm việc cung cấp đủ quỹ và bồi thường các khoản lỗ trước đó, tuân theo các quy định của công ty và pháp luật. Ngay cả sau khi đã thanh toán cổ tức đầy đủ, công ty phải vẫn đảm bảo thanh toán các nợ còn lại và các nghĩa vụ tài chính khác. Cổ tức chỉ được trả theo quy định về tiền mặt, cổ phiếu hoặc tài sản khác theo điều khoản thành lập của công ty.

Các khoản thanh toán tiền mặt sẽ được thực hiện bằng Đồng Việt Nam và có thể được chuyển đến cổ đông qua séc hoặc chuyển khoản qua dịch vụ bưu điện. Nếu có thông tin tài khoản ngân hàng của cổ đông, cổ tức có thể được thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng, tuy nhiên, công ty sẽ không chịu trách nhiệm nếu thông tin này không chính xác dẫn đến thiệt hại.

1.2. Hội đồng quản trị

Hội đồng quản trị phải thực hiện các bước cụ thể trước khi trả cổ tức, bao gồm việc lập danh sách cổ đông được nhận cổ tức, quy định mức cổ tức trên mỗi cổ phần, thời hạn và phương thức trả ít nhất 30 ngày trước mỗi lần trả cổ tức. Thông báo về việc trả cổ tức phải được gửi đến tất cả địa chỉ đăng ký của cổ đông thông qua kênh xác nhận ít nhất 15 ngày trước ngày trả cổ tức. Thông báo cần cung cấp thông tin cụ thể về công ty, thông tin cá nhân của cổ đông, số lượng cổ phần, tỷ lệ cổ tức và tổng số cổ tức mà cổ đông sẽ nhận được, cũng như thời gian và cách thức trả cổ tức.

Ngoài ra, thông tin phải có chữ ký và thông tin cụ thể của Chủ tịch Hội đồng quản trị và người đại diện pháp luật của công ty. Trường hợp một cổ đông chuyển nhượng cổ phần gần ngày thanh toán cổ tức, người chuyển nhượng sẽ trở thành người nhận cổ tức của công ty.

2. Các hình thức chi trả cổ tức

Theo khoản 3, điều 135, Luật Doanh nghiệp 2020 quy định: “Cổ tức có thể được chi trả bằng tiền mặt, bằng cổ phần của công ty hoặc bằng tài sản khác quy định tại Điều lệ công ty. Nếu chi trả bằng tiền mặt thì phải được thực hiện bằng Đồng Việt Nam và theo các phương thức thanh toán theo quy định của pháp luật”.

Do đó, bạn có thể dễ dàng hiểu rằng các doanh nghiệp thường áp dụng những hình thức thông dụng để trả cổ tức như: trả bằng cổ phiếu, thanh toán bằng tiền mặt hoặc bằng tài sản có giá trị tương đương.

2.1. Trả cổ tức bằng tiền mặt

Đối với việc thanh toán cổ tức bằng tiền mặt, công ty thường sẽ trả bằng đồng tiền Việt Nam (VNĐ) thông qua các phương thức chuyển khoản, séc, hoặc gửi trực tiếp đến địa chỉ đã đăng ký qua bưu điện. Khi công ty công bố tỷ lệ trả cổ tức bằng tiền mặt, thường dựa trên mệnh giá cổ phiếu là 10.000 đồng mỗi cổ và không được tính theo giá thị trường hàng ngày.

Ví dụ: Công ty Cổ phần Nhựa XYZ (Mã chứng khoán AAA) đã công bố danh sách cổ đông chốt và quyết định thanh toán cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ là 9,955%.

Do đó, với mỗi cổ phiếu AAA, cổ đông sẽ được nhận: 9.955% x 10.000 đồng = 995.5 đồng.

2.2. Trả bằng cổ phiếu

Cách trả cổ tức bằng cổ phiếu thường cho thấy rằng công ty có nhu cầu giữ lại một phần lợi nhuận để tái đầu tư và mở rộng hoạt động kinh doanh. Hình thức này thường được sử dụng bởi nhiều doanh nghiệp đang phát triển và muốn mở rộng quy mô kinh doanh. Trong trường hợp này, công ty có thể phát hành thêm cổ phiếu (zero-cost) hoặc trong một số trường hợp, sử dụng cổ phiếu quỹ (nếu có) để trả cổ tức cho cổ đông.

Đặc biệt, với việc chi trả cổ tức bằng cổ phiếu, công ty không cần thực hiện các thủ tục phát hành hoặc bán cổ phiếu, mà thay vào đó, phải tăng vốn điều lệ tương ứng với tổng mệnh giá của cổ phiếu trả cổ tức trong khoảng thời gian 10 ngày (tính từ ngày hoàn thành thanh toán cổ tức).

Ví dụ: Công ty Cổ phần Nhựa XYZ (Mã chứng khoán là AAA) quyết định trả cổ tức cho cổ đông bằng cổ phiếu với tỷ lệ 13%.

Như vậy, nếu mỗi cổ đông nắm 100 cổ phiếu AAA sẽ được thêm 13 cổ phiếu mới.

Vậy là những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cổ tức là gì và các hình thức chi trả cổ tức cho cổ đông như thế nào.

3. Cách thức chi trả cổ tức

Nhà đầu tư thường mua cổ phiếu để nhận cổ tức, tăng giá cổ phiếu và thu lợi nhuận. Khi đến gần ngày chia cổ tức, các nhà đầu tư, đặc biệt là người nắm giữ cổ phiếu, thường không muốn bán cổ phiếu của họ để nhận cổ tức. Tuy nhiên, sau khi cổ tức được trả, nhiều nhà đầu tư sẽ bắt đầu bán cổ phiếu, dẫn đến mất cân bằng giữa cung và cầu cổ phiếu, làm giảm tính thanh khoản và gây biến động giá cổ phiếu, tăng cao trước ngày trả cổ tức và giảm sau ngày trả cổ tức.

4. Tại sao khi chia cổ tức giá lại điều chỉnh giảm?

Các nhà đầu tư mua cổ phiếu với hi vọng nhận cổ tức, tăng giá trị cổ phiếu và thu về lợi nhuận.

Gần ngày chia cổ tức, các nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu thường muốn giữ cổ phiếu để nhận cổ tức thay vì bán đi. Sau khi cổ tức được phân phối, thông thường có sự gia tăng bán cổ phiếu từ phía nhà đầu tư, gây ra sự mất cân đối giữa cung và cầu cổ phiếu. Điều này dẫn đến việc cổ phiếu trở nên ít được giao dịch, gây ra biến động giá cổ phiếu mạnh mẽ với sự tăng giá đáng kể trước ngày chia cổ tức và sự giảm giá sau ngày chia.

Những nhà đầu tư mua cổ phiếu sau ngày chia cổ tức thường mong muốn mua với giá thấp hơn do họ vẫn có cơ hội nhận cổ tức trong thời gian tới. Do đó, việc điều chỉnh giảm giá theo tỷ lệ cổ tức trở nên quan trọng để đảm bảo sự công bằng giữa người mua và người bán trong quá trình trả cổ tức. Toán học có thể cho rằng việc chia cổ tức và không chia có thể được coi là tương đương.

Tuy nhiên, từ góc độ kinh doanh, tâm lý và chiến lược dài hạn, việc chia cổ tức và không chia cổ tức có vai trò quan trọng và ảnh hưởng đáng kể.

5. Ưu và nhược điểm của cổ tức

Ưu và nhược điểm của cổ tức là gì trong việc trả cổ tức bằng tiền mặt so với cổ tức bằng cổ phiếu hoặc cổ phiếu thưởng, đặc biệt trong việc tạo thu nhập và ảnh hưởng đến cổ đông và doanh nghiệp? Cùng theo dõi tiếp phần bên dưới nhé!

5.1. Trả cổ tức bằng tiền mặt

Ưu điểm: 

Đối với những cổ đông theo đuổi lợi nhuận qua việc đầu tư vào cổ phiếu, cảm giác an toàn được xác định bởi việc nhận lợi tức tiền mặt từ một công ty có dòng tiền mạnh mẽ và ổn định. Điều này chứng tỏ rằng công ty không chỉ có khả năng thanh toán cổ tức một cách đáng tin cậy mà còn an toàn để đầu tư.

Trong quá trình xem xét, việc kiểm tra sự ổn định và tăng trưởng dài hạn của việc trả cổ tức trở nên quan trọng, và đồng thời, cần phải cẩn trọng đối với các công ty có nghĩa vụ trả cổ tức.

Nhược điểm:

Có hai loại thuế được áp đặt, gây tăng gấp đôi đối với cổ đông. Loại đầu tiên là thuế doanh nghiệp, hiện nay dao động từ 20-22%, tuy nhiên, có những chính sách ưu đãi thuế áp dụng cho các ngành và khu vực khác nhau. Loại thuế thứ hai là thuế thu nhập cá nhân áp dụng đối với cổ tức (5%). Khi một công ty trả 2.000 đồng cổ tức, thực tế, cổ đông chỉ nhận được 1.900 đồng.

Đối với các công ty đang gặp khó khăn về tài chính hoặc đang trong giai đoạn phát triển và mở rộng, việc trả cổ tức bằng tiền mặt có thể dẫn đến giảm giá trị của công ty. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng mở rộng sản xuất, phát triển kinh doanh, vì công ty sẽ thiếu vốn để đầu tư vào các hoạt động này.

5.2. Trả bằng cổ tức bằng cổ phiếu hay cổ phiếu thưởng

Ưu điểm: 

Việc trả cổ tức bằng cổ phiếu đối với cổ phiếu có tính thanh khoản thấp mang lại một số lợi ích đáng chú ý. Đầu tiên, việc này tăng cường tính thanh khoản của thị trường cổ phiếu, giảm nguy cơ rủi ro về thanh khoản và giúp giảm áp lực giảm giá trên thị trường, điều này làm cho việc mua cổ phiếu trở nên dễ dàng hơn cho các nhà đầu tư khác.

Bên cạnh đó, việc trả cổ tức bằng cổ phiếu giúp nhà đầu tư tránh bị áp đặt thuế gấp đôi đối với cổ tức trả bằng tiền mặt. Điều này cũng giúp cho công ty tiết kiệm được một lượng tiền đáng kể, có thể dùng để vượt qua những khó khăn hiện tại, mở rộng sản xuất hoặc đầu tư vào các dự án mang lại lợi ích lâu dài cho cổ đông.

Nhược điểm:

Do sự ràng buộc từ vốn cố định, việc chia cổ tức bằng cổ phiếu hoặc không chia cũng dẫn đến việc nhà đầu tư cần phải đợi từ 2-3 tháng để cổ phiếu mới được chuyển về tài khoản trước khi có thể bán cổ phiếu được trả cổ tức. Các công ty đầu tư vào các dự án không hiệu quả có thể gây sự suy giảm thêm về giá cổ phiếu.

Thậm chí, đôi khi có thêm lượng cổ phiếu lẻ khó bán ra. Dù việc trả cổ tức bằng cổ phiếu hay thưởng bằng cổ phiếu, bản chất về tài chính và kinh doanh vẫn giống nhau, chỉ có sự chuyển đổi từ lợi nhuận chưa được phân phối sang cổ phiếu. Tuy nhiên, thực tế này thường có tác động tích cực lên giá cổ phiếu trong thời gian ngắn.

6. Tạm kết

Tóm lại, cổ tức là một phần của lợi nhuận mà các công ty chia sẻ với cổ đông, được chi trả dưới hai hình thức chính là tiền mặt và cổ phiếu. Mỗi loại cổ tức đều có tác động riêng đối với cổ đông và công ty. Việc hiểu rõ về cổ tức và cách chi trả sẽ giúp cổ đông đưa ra quyết định đầu tư thông minh dựa trên mục tiêu và phương pháp tài chính cá nhân của họ.

Bài viết vừa rồi đã giúp bạn giải đáp thắc mắc thông tin về cổ tức là gì, giúp bạn hiểu hơn về cách công ty chia sẻ lợi nhuận với cổ đông. Hy vọng rằng kiến thức này sẽ giúp bạn tìm ra phương án đầu tư phù hợp và mang lại lợi ích tốt nhất cho hành trình đầu tư của bạn.

Xem thêm:

• EXP là gì? Tìm hiểu ý nghĩa của thuật ngữ EXP trong game và thực tế mới nhất
• Toxic là gì? Người toxic trong game và ngoài xã hội có biểu hiện như thế nào?

Nếu bạn đang tìm kiếm những chiếc laptop giá tốt và chính hãng để phục phụ cho nhu cầu làm việc của mình, hãy đến với FPT Shop - địa chỉ tin cậy và uy tín hàng đầu đáp ứng mọi nhu cầu của bạn từ học tập, làm việc cho đến giải trí.