Chỉ số chất lượng không khí (AQI) là gì? Như thế nào được coi là ô nhiễm?

Những năm vừa qua, ô nhiễm môi trường đã trở thành một chủ đề nóng đối với mọi quốc gia trên thế giới, đặc biệt là ô nhiễm không khí vì nó là thứ mà mọi người hít thở và tiếp xúc hàng ngày. Để đánh giá mức độ ô nhiễm không khí xung quanh, người ta thường sử dụng chỉ số chất lượng không khí hay còn được gọi đơn giản là chỉ số AQI (Air Quality Index).

Vậy AQI là gì? Chỉ số này đạt mức bao nhiêu thì được coi là ô nhiễm và gây hại cho sức khỏe con người? Chúng ta sẽ tìm hiểu mọi thứ liên quan tới AQI trong bài viết dưới đây nhé.

Chỉ số chất lượng không khí (AQI) là gì?

Chỉ số chất lượng không khí (AQI) là chỉ số để đánh giá chất lượng không khí hàng ngày. Chỉ số này là một thước đo về mức độ ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến sức khỏe của một người trong một khoảng thời gian ngắn. Mục đích của AQI là giúp mọi người biết chất lượng không khí tại địa phương ảnh hưởng đến sức khỏe của họ như thế nào. Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) đã tính toán chỉ số AQI dựa trên 5 chất gây ô nhiễm không khí chính mà hầu hết mọi quốc gia trên toàn cầu đều áp dụng. Năm chất ô nhiễm đó bao gồm:

• Ozon tầng mặt đất
• Ô nhiễm các loại bụi (PM2.5/PM10)
• Carbon Monoxide
• Lưu huỳnh đioxit
• Nitơ đioxit

Giá trị của AQI càng cao chứng tỏ không khí càng ô nhiễm và càng đáng lo ngại cho sức khỏe. Do được áp dụng như một tiêu chuẩn chung, AQI được sử dụng rộng rãi ở nhiều nước trong hơn 30 năm qua. Chính vì thế, chỉ số này cũng được dùng để kiểm tra chất lượng không khí trong thời gian thực.

AQI được tính như thế nào?

Các quốc gia khác nhau sử dụng các thang điểm khác nhau để cảnh báo về chất lượng không khí. Tại Mỹ, họ sử dụng thang điểm 500. Trong đó, xếp hạng từ 0 tới 50 là tốt, xếp hạng từ 301 đến 500 được coi là nguy hiểm. Việt Nam cũng tuân theo thang điểm 500 đó.

Mỗi trạm giám sát sẽ ghi lại nồng độ các chất ô nhiễm chính trong không khí bằng các cảm biến. Sau đó, các thông tin được xử lý để chuyển đổi thành giá trị AQI riêng biệt cho từng chất ô nhiễm bằng cách sử dụng công thức tiêu chuẩn do EPA phát triển. Giá trị AQI cao nhất được coi là chỉ số chất lượng không khí cho ngày đó.

Các mốc chỉ số chất lượng không khí tại Việt Nam

Tốt (0 - 50):  Chất lượng không khí được coi như đạt chuẩn. Không có hiện tượng ô nhiễm không khí xảy ra.

Trung bình (51 - 100):  Chất lượng không khí ở mức chấp nhận được; tuy nhiên, một số chất gây ô nhiễm có thể ảnh hưởng tới sức khỏe của một số ít những người nhạy cảm với không khí bị ô nhiễm.

Không tốt cho người nhạy cảm (101 - 150): Có thể gây khó thở ở những người bị bệnh phổi như hen suyễn hoặc gây khó chịu đối với những người bị bệnh tim, trẻ em và người lớn tuổi.

Có hại cho sức khỏe (151 - 200): Mọi người đều có thể bị ảnh hưởng tới sức khỏe và nhóm người bị bệnh liên quan tới hô hấp có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn

Rất có hại cho sức khỏe (201- 300): Có thể gây khó thở ở những người tiếp xúc lâu và khó chịu cho những người bị bệnh tim. Cảnh báo nguy hiểm tới sức khỏe.

Nguy hiểm (301 - 400): Có thể gây ra các vấn đề về hô hấp ở những người khỏe mạnh và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ở những người bị bệnh phổi/tim. Khó khăn có thể gặp phải ngay cả khi hoạt động thể chất nhẹ nhàng.

Tại sao chỉ số AQI lại quan trọng?

Chỉ số AQI cung cấp cho mọi người cái nhìn trực quan về mức độ ô nhiễm không khí hàng ngày. Điều đó thực sự rất quan trọng, đặc biệt đối với nhóm người bị bệnh do tiếp xúc với ô nhiễm không khí.

Mục đích của chỉ số chất lượng không khí

Đây là 3 mục tiêu chính khi sử dụng thang đo AQI tại Việt Nam:

• So sánh điều kiện chất lượng không khí tại các địa điểm/thành phố khác nhau trong nước.
• AQI giúp phân tích sự thay đổi chất lượng không khí (cải thiện hoặc suy giảm).
• AQI thông báo cho mọi người về chất lượng không khí xung quanh. Nó đặc biệt hữu ích cho những người bị bệnh nặng liên quan tới phổi hoặc tim.

Ai có nguy cơ cao nhất do ô nhiễm không khí?

Chỉ số AQI cao có thể gây nguy hiểm tới sức khỏe của mọi người. Tuy nhiên, đây là những nhóm người dễ bị ảnh hưởng nhất nếu chỉ số chất lượng không khí đạt mức báo động:

• Những người bị bệnh liên quan tới phổi như hen suyễn, viêm phế quản mãn tính và khí phế thũng.
• Trẻ em, kể cả thanh thiếu niên.
• Những người thuộc mọi lứa tuổi thường xuyên tập thể dục hoặc làm việc ngoài trời.
• Một số người khỏe mạnh nhạy cảm với ozon.