BLT là gì và tại sao doanh nghiệp nên hiểu rõ trước khi bắt tay vào dự án công?

Trong lĩnh vực đầu tư công – tư, các mô hình hợp tác như BOT, BTO hay BT đã khá quen thuộc. Tuy nhiên, thời gian gần đây, một loại hình hợp đồng mới mang tên BLT bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn, nhất là trong các dự án xây dựng hạ tầng quy mô lớn. Vậy BLT là gì và hình thức hợp đồng này được quy định ra sao? Bài viết sau sẽ giúp bạn tìm hiểu kỹ hơn.

1. BLT là gì?

BLT là viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Build - Lease - Transfer", nghĩa là "Xây dựng - Thuê dịch vụ Chuyển giao". Đây là một trong các hình thức hợp đồng đối tác công – tư (PPP), trong đó nhà đầu tư tư nhân xây dựng công trình theo yêu cầu của Nhà nước, sau đó chuyển giao lại cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Bù lại, Nhà nước thực hiện thanh toán bằng nhiều hình thức khác nhau như sử dụng ngân sách công hoặc giao quỹ đất.

Vậy rõ ràng, để trả lời cho câu hỏi BLT là gì, chúng ta có thể hiểu đơn giản rằng đây là phương thức huy động vốn từ tư nhân để xây dựng công trình công cộng, sau đó chuyển lại quyền sở hữu cho Nhà nước khi hoàn thành.

2. Những đặc điểm của hợp đồng BLT

Đặc điểm

• Chủ thể: Gồm nhà đầu tư và cơ quan nhà nước.
• Phạm vi: Nhà đầu tư thực hiện toàn bộ quá trình xây dựng công trình hạ tầng.
• Chuyển giao: Sau khi hoàn thành, công trình được bàn giao lại cho nhà nước.
• Thanh toán: Nhà đầu tư được thanh toán bằng ngân sách hoặc giá trị quyền sử dụng đất tùy thỏa thuận.

Hình thức thanh toán

Theo quy định hiện hành, có ba hình thức chính để Nhà nước thanh toán cho nhà đầu tư trong hợp đồng BLT:

• Thanh toán bằng quỹ đất: Giao đất trực tiếp hoặc cho thuê không thông qua đấu giá, nhưng phải đúng quy định pháp luật.
• Thanh toán bằng ngân sách: Sử dụng vốn đầu tư công, nguồn thu từ đấu giá đất, hoặc nguồn tài chính khác.
• Không thanh toán trực tiếp: Nhà đầu tư thu hồi vốn bằng các hình thức như khai thác công trình hoặc kết hợp khai thác dịch vụ thương mại liên quan.

Cơ sở pháp lý điều chỉnh

Các quy định về BLT được quy định tại nhiều văn bản pháp lý quan trọng, trong đó đáng chú ý là:

• Luật PPP 2020 – quy định chung về đối tác công tư;
• Nghị định 35/2021/NĐ-CP – hướng dẫn chi tiết Luật PPP;
• Nghị định 69/2019/NĐ-CP – quy định việc thanh toán bằng tài sản công trong dự án BLT;
• Nghị quyết 98/2023/QH15 – quy định riêng về các dự án BLT tại TP.HCM từ năm 2024 trở đi.

Như vậy, để hiểu toàn diện BLT là gì, người tham gia cần nắm rõ cả bản chất hợp đồng lẫn hệ thống pháp luật liên quan.

Ưu điểm và hạn chế của hợp đồng BLT

Ưu điểm:

• Giúp nhà nước tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu;
• Thúc đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm;
• Tạo cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân tham gia phát triển hạ tầng quốc gia.

Hạn chế:

• Có nguy cơ thất thoát tài sản công nếu thanh toán bằng đất không minh bạch;
• Quá trình giám sát thi công khó đảm bảo chất lượng nếu thiếu cơ chế kiểm tra;
• Dễ phát sinh rủi ro tài chính nếu nhà đầu tư mất khả năng hoàn thành công trình.

So sánh hợp đồng BLT với các loại hợp đồng PPP khác

Để hiểu rõ hơn BLT là gì, ta có thể xem qua bảng so sánh với các mô hình khác trong PPP như sau.

7. Những điều cần lưu ý khi tham gia hợp đồng BLT

Với nhà đầu tư:

• Phải có năng lực tài chính vững;
• Kinh nghiệm thi công các dự án hạ tầng lớn;
• Tự đánh giá kỹ khả năng hoàn vốn nếu không được thanh toán trực tiếp.

Với cơ quan nhà nước:

• Cần tổ chức lựa chọn nhà đầu tư minh bạch, cạnh tranh;
• Có kế hoạch giám sát chất lượng chặt chẽ từ khi khởi công đến khi bàn giao;
• Đảm bảo quyền lợi cộng đồng không bị ảnh hưởng tiêu cực.

Kết luận

BLT là gì? Nếu biết cách sử dụng hiệu quả, đây sẽ là một công cụ hữu hiệu để phát triển hạ tầng trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn chế. Tuy nhiên, việc sử dụng mô hình BLT cần được kiểm soát tốt, minh bạch và phù hợp với từng địa phương để đảm bảo hiệu quả lâu dài và không gây hệ lụy về tài chính hay pháp lý.

Nếu bạn đang làm việc trong lĩnh vực xây dựng, đầu tư công hoặc quản lý tài sản công và thường phải làm việc với các loại hợp đồng BT, một chiếc laptop doanh nhân sẽ là công cụ đắc lực cho bạn. Không chỉ có vẻ ngoài thanh lịch tạo thiện cảm tốt với người nhìn, thiết bị còn đảm bảo hiệu suất vận hành nhanh chóng, ổn định, cùng với đó là kích thước nhỏ gọn để tiện đem đi nhiều nơi.

Laptop doanh nhân

Xem thêm:

Hợp đồng EPC là gì? Tìm hiểu đặc điểm nổi bật và phân biệt với các loại hợp đồng khác

PL là gì? Khám phá ý nghĩa PL trong kế toán, tài chính doanh nghiệp và xuất nhập khẩu