Bình chữa cháy ô tô là trang bị bắt buộc? Tìm hiểu quy định và cách chọn loại phù hợp nhất cho xe của bạn

Trong bối cảnh ngày càng gia tăng các sự cố liên quan đến cháy nổ phương tiện, việc trang bị các thiết bị an toàn trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bình chữa cháy ô tô là một trong những vật dụng thường được nhắc đến khi nói về các giải pháp ứng phó khẩn cấp trên xe. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ vai trò thực sự của thiết bị này cũng như những lưu ý quan trọng khi lựa chọn để đảm bảo hiệu quả sử dụng. Để có cái nhìn đầy đủ hơn, hãy cùng tìm hiểu kỹ các quy định hiện hành và cách chọn bình chữa cháy ô tô phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.

Bình chữa cháy ô tô là gì?

Bình chữa cháy ô tô là thiết bị chuyên dụng được thiết kế nhỏ gọn, dùng để dập tắt các đám cháy phát sinh trong quá trình sử dụng xe, đặc biệt là các tình huống khẩn cấp như chập điện, rò rỉ nhiên liệu hoặc tai nạn va chạm. Bình thường chứa các chất chữa cháy như bột khô, khí CO₂ hoặc dung dịch dạng bọt, có khả năng khống chế nhanh ngọn lửa trong giai đoạn đầu, giúp ngăn cháy lan rộng và bảo vệ an toàn cho người, xe cũng như các phương tiện xung quanh. Với thiết kế phù hợp cho không gian xe hơi, bình chữa cháy ô tô thường có trọng lượng nhẹ, dễ thao tác và có thể đặt tại nhiều vị trí tiện lợi như dưới ghế, cốp xe hoặc hộc đựng đồ.

Bình chữa cháy ô tô có phải là trang bị bắt buộc phải có trên xe?

Theo quy định mới nhất tại Thông tư 17/2022/TT-BGTVT (sửa đổi Thông tư 12/2020/TT-BGTVT) về tổ chức, quản lý hoạt động vận tải bằng xe ô tô và dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ, một số điểm liên quan đến phòng cháy, chữa cháy (PCCC) đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng và du lịch đã được điều chỉnh như sau:

• Trên xe phải trang bị dụng cụ thoát hiểm;
• Đảm bảo điều kiện an toàn về PCCC với phương tiện giao thông cơ giới theo quy định tại Điều 8 Nghị định 136/2020/NĐ-CP.

Căn cứ vào quy định hiện hành, việc trang bị bình cứu hỏa cho xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải đáp ứng các yêu cầu cụ thể về PCCC:

• Xe ô tô từ 04 chỗ ngồi trở lên phải thực hiện đúng theo điều kiện hoạt động đã được kiểm định.
• Xe ô tô trên 09 chỗ ngồi bắt buộc phải trang bị vật dụng chữa cháy phù hợp với tính chất, đặc điểm hoạt động của xe, đảm bảo số lượng, chất lượng phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn về PCCC hoặc theo quy định của Bộ Công an.

Như vậy, tùy theo loại hình phương tiện và mục đích sử dụng, việc trang bị bình chữa cháy ô tô là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn cháy nổ và tuân thủ pháp luật hiện hành.

Các loại bình chữa cháy ô tô phổ biến và được phép sử dụng hiện nay

Trên thị trường hiện nay, có 4 loại bình chữa cháy ô tô chính đang được sử dụng rộng rãi và đáp ứng các yêu cầu an toàn PCCC. Mỗi loại đều có nguyên lý hoạt động riêng, phù hợp với từng tình huống cháy nổ khác nhau. Điểm chung của các bình này là hiệu quả dập lửa cao, dễ sử dụng và thân thiện với môi trường.

Bình chữa cháy ô tô dạng bột khô (MFZ)

Đây là loại bình được sử dụng phổ biến nhất trong các phương tiện giao thông cá nhân và vận tải. Bình chứa bột chữa cháy khô, hoạt động theo nguyên lý ngăn cản phản ứng cháy bằng cách làm loãng nồng độ Oxy và tạo phản ứng hóa học sinh CO₂ khiến đám cháy bị dập tắt nhanh chóng. Bình chữa cháy này phù hợp với các đám cháy chất lỏng như xăng, dầu hoặc cháy do điện.

• Ưu điểm: Không gây hại khi tiếp xúc với da, không dẫn điện, ít bị ảnh hưởng bởi độ ẩm, thời hạn sử dụng dài (thường là 3 - 5 năm).
• Nhược điểm: Sau khi sử dụng có thể để lại bụi bẩn khó vệ sinh nếu không được làm sạch đúng cách.

Bình chữa cháy ô tô khí CO₂

Bình CO₂ chứa khí carbon dioxide nén lỏng, hoạt động dựa trên nguyên lý làm ngạt: khi xịt ra, khí CO₂ sẽ chiếm chỗ của Oxy khiến lửa không thể tiếp tục cháy. Loại bình chữa cháy này hiệu quả cao với các đám cháy do thiết bị điện, máy móc điện tử.

• Ưu điểm: Không để lại cặn, không làm hỏng các thiết bị điện, phù hợp với khoang động cơ hoặc khu vực chứa thiết bị điện tử.
• Lưu ý: Khi sử dụng, khí CO₂ có nhiệt độ rất thấp, có thể gây bỏng lạnh nếu phun trực tiếp vào cơ thể người hoặc tay cầm không cách nhiệt. Không nên dùng trong không gian kín nhỏ vì nguy cơ gây ngạt.

Bình chữa cháy ô tô dạng bọt (Foam)

Loại bình này phun ra bọt chữa cháy, hoạt động dựa trên nguyên lý cách ly: bọt phủ lên bề mặt chất cháy, cách ly chúng khỏi Oxy trong không khí, từ đó ngăn cháy lan và tái phát. Bình này phù hợp với đám cháy chất lỏng như xăng dầu hoặc cháy chất rắn dễ bén lửa.

• Ưu điểm: Tạo lớp bảo vệ hiệu quả sau khi dập lửa, giảm nguy cơ cháy trở lại.
• Nhược điểm: Không sử dụng được cho cháy điện và có thể để lại dung dịch bẩn cần vệ sinh sau khi dùng.

Bình chữa cháy ô tô dạng nước (Water Mist hoặc Water-Based)

Đây là loại bình sử dụng dung dịch chữa cháy gốc nước, thường được cải tiến bằng các hợp chất sinh học giúp tăng hiệu quả làm mát và chữa cháy. Bình này phù hợp với đám cháy chất rắn (như vải, nhựa, gỗ).

• Ưu điểm: Làm mát nhanh, an toàn với môi trường, dễ vệ sinh sau sử dụng.
• Hạn chế: Không sử dụng cho đám cháy điện hoặc đám cháy do dầu mỡ vì nguy cơ dẫn điện và cháy lan.

Lưu ý: Trong thực tế, bình chữa cháy bột khô là lựa chọn phổ biến nhất đối với người dùng ô tô cá nhân nhờ tính đa dụng, dễ bảo quản và hiệu quả cao với các tình huống cháy thường gặp trên xe như rò rỉ xăng dầu, chập điện nhẹ. Tuy nhiên, việc chọn loại bình phù hợp còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng, điều kiện xe và không gian chứa bình trong xe.

Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy ô tô đúng cách và an toàn

Trong trường hợp xảy ra cháy trên ô tô, phản ứng nhanh và thao tác đúng cách với bình chữa cháy sẽ giúp bạn kiểm soát tình hình hiệu quả, hạn chế thiệt hại. Dưới đây là các bước sử dụng bình chữa cháy ô tô mini một cách đơn giản và an toàn:

• Bước 1 - Kiểm tra và chuẩn bị bình chữa cháy: Trước khi sử dụng, hãy kiểm tra nhanh tình trạng bình để đảm bảo bình còn hạn sử dụng, không bị rò rỉ hoặc hư hỏng. Nếu là bình dạng bột, bạn nên lắc nhẹ vài lần để bột bên trong được trộn đều, tránh tình trạng tắc nghẽn khi phun.
• Bước 2 - Tháo chốt an toàn: Hầu hết các bình chữa cháy đều có khóa hoặc chốt an toàn để ngăn việc kích hoạt nhầm. Bạn cần tháo bỏ chốt này trước khi sử dụng để kích hoạt cơ chế phun
• Bước 3 - Cầm bình đúng tư thế: Giữ bình theo phương thẳng đứng, tay thuận cầm cần bóp hoặc nút phun, tay còn lại giữ chắc đáy hoặc ống phun nếu có. Đứng cách đám cháy khoảng 1,5 - 2 mét, đảm bảo đứng xuôi theo hướng gió để tránh bị khói và khí nóng tạt vào người.
• Bước 4 - Hướng miệng bình vào gốc đám cháy và phun: Định hướng miệng bình hoặc vòi phun vào phần gốc của đám cháy, nơi ngọn lửa bắt đầu lan ra. Sau đó, bóp cò hoặc nhấn nút để phun chất chữa cháy, di chuyển đầu phun qua lại theo chiều ngang cho đến khi lửa được dập tắt hoàn toàn.
• Bước 5 - Kiểm tra và xử lý nguy cơ tái cháy: Sau khi đám cháy tắt, đừng vội rời đi ngay. Tiếp tục quan sát hiện trường để chắc chắn rằng không còn tàn lửa âm ỉ có thể bùng phát trở lại. Nếu cần, có thể phun thêm một lượt để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Việc nắm vững các bước này sẽ giúp bạn xử lý đám cháy hiệu quả và an toàn hơn trong các tình huống khẩn cấp trên xe ô tô. Tuy nhiên, nếu ngọn lửa vượt quá khả năng kiểm soát, hãy lập tức rút lui khỏi xe và gọi lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp.

Kinh nghiệm sử dụng bình chữa cháy ô tô an toàn và hiệu quả

Bên cạnh việc nắm vững cách sử dụng, người lái xe cần chú ý đến việc lựa chọn, lắp đặt và bảo quản bình chữa cháy để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi di chuyển. Dưới đây là những kinh nghiệm quan trọng cần ghi nhớ:

Kiểm tra hệ thống xe đảm bảo an toàn nhiệt

Trước khi trang bị bình chữa cháy, bạn nên kiểm tra hệ thống cách nhiệt và tản nhiệt của xe, đặc biệt với xe đời cũ. Vào mùa hè, nhiệt độ trong xe có thể tăng cao do hiệu ứng nhà kính, dễ gây quá nhiệt cho bình nếu đặt sai vị trí.

Chọn loại bình phù hợp với quy định và nhu cầu

Người dùng nên mua bình chữa cháy từ các nhà cung cấp uy tín để đảm bảo chất lượng và độ an toàn. Việc chọn dung tích và khối lượng bình cũng phải phù hợp với loại xe:

• Xe 4 - 9 chỗ: 1 bình dưới 4kg hoặc 5 lít.
• Xe 10 - 15 chỗ: 1 bình từ 4 - 6kg hoặc 5 - 9 lít.
• Xe 16 - 30 chỗ: 1 bình nhỏ + 1 bình lớn như trên.
• Xe trên 30 chỗ: 1 bình nhỏ + 2 bình lớn.

Ngoài quy định, người dùng cũng nên cân nhắc loại bình theo nhu cầu sử dụng: bình bột phù hợp với đám cháy xăng dầu, bình CO₂ thích hợp cho cháy điện.

Đặt bình đúng vị trí, dễ lấy và an toàn

Bình chữa cháy cần được đặt ở vị trí dễ thấy, thuận tiện thao tác trong tình huống khẩn cấp như dưới ghế lái, trong cốp ghế phụ hoặc hông cabin. Tránh để bình gần khu vực chân ga, phanh hoặc gần các chi tiết nhựa dễ nóng chảy, cản trở việc điều khiển xe.

Bảo quản bình chữa cháy đúng cách

Do đa phần bình chữa cháy hoạt động dựa trên khí nén, chúng cần được bảo quản nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Không nên đặt bình dưới kính chắn gió trước hoặc khu vực dễ tăng nhiệt. Nên kiểm tra định kỳ áp suất bình và thay thế nếu bình có dấu hiệu hư hỏng hoặc quá hạn.

Trang bị và sử dụng bình chữa cháy ô tô đúng cách không chỉ giúp bạn tuân thủ quy định pháp luật mà còn bảo vệ sự an toàn của chính bạn và hành khách trong mọi tình huống bất ngờ.

Tạm kết

Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về vai trò quan trọng của bình chữa cháy ô tô cũng như các quy định pháp luật liên quan và cách lựa chọn, sử dụng thiết bị một cách an toàn, hiệu quả. Dù là bắt buộc hay không tùy theo loại hình phương tiện nhưng việc chủ động trang bị bình chữa cháy vẫn luôn là hành động cần thiết để bảo vệ tính mạng, tài sản và nâng cao ý thức an toàn khi tham gia giao thông. Hãy luôn chuẩn bị kỹ lưỡng để ứng phó kịp thời với mọi tình huống khẩn cấp vì an toàn của bạn và những người thân yêu trên mỗi hành trình.

Nếu bạn lái xe thường xuyên, camera hành trình sẽ là "người bạn đồng hành" hữu ích giúp ghi lại mọi tình huống trên đường, cung cấp bằng chứng khi xảy ra va chạm hoặc tranh chấp giao thông. FPT Shop hiện có nhiều mẫu camera hành trình chính hãng, dễ dàng lắp đặt, giá cả hợp lý và chế độ bảo hành minh bạch. Hãy truy cập FPT Shop ngay hôm nay để trang bị cho xe của bạn một giải pháp an toàn, tiện lợi và cần thiết cho mọi chuyến đi.

Camera hành trình

Xem thêm:

• Bọc trần xe ô tô có thực sự cần thiết? Khám phá các loại vật liệu và lợi ích không ngờ cho xế yêu của bạn
• Tư vấn cách chọn mua định vị xe ô tô đảm bảo độ chính xác cao, giá thành hợp lý
• NFPA là gì? Tìm hiểu tiêu chuẩn an toàn phòng cháy chữa cháy quốc tế của Mỹ