Tại sao Thuyết Internet Chết - Dead Internet lại đang lan truyền mạnh mẽ

Khi hình ảnh “Chúa Tôm” (Shrimp Jesus) lan truyền trên Facebook vào tháng 3/2024, nó có thể được xem như một trò đùa thị giác kỳ quái. Nhưng làn sóng hình ảnh bất thường sau đó như bà cụ 386 tuổi làm bánh sinh nhật hay ngựa bánh mì Challah, đã khiến cộng đồng mạng đặt ra một câu hỏi nghiêm túc hơn, liệu những nội dung họ đang thấy mỗi ngày còn thực sự đến từ con người?

Những bức ảnh này đều được tạo ra bởi các trí tuệ nhân tạo và xuất hiện dày đặc trên các nền tảng như TikTok, Instagram, Facebook. Chính làn sóng kỳ dị này đã giúp “Dead Internet Theory” - một thuyết âm mưu từng bị bỏ quên quay trở lại và gây tranh cãi mạnh mẽ trong năm 2024.

Thuyết Internet Chết và nỗi nghi ngại về AI

“Dead Internet Theory” không mới. Nó được đề cập lần đầu trên các diễn đàn như 4chan và Wizardchan vào năm 2021 và sau đó được trình bày chi tiết trong một bài viết dài trên Agora Road’s Macintosh Cafe. Theo lý thuyết này, internet như chúng ta biết đã “chết” từ năm 2016 và phần lớn nội dung hiện tại do bot AI tạo ra. Những người dùng thật chỉ là thiểu số còn lại, trong khi các hệ thống tự động đang dần điều khiển xu hướng, dư luận và hành vi số.

Trên TikTok và Reddit, lý thuyết này đang lan nhanh kèm theo nhiều bằng chứng khiến người dùng hoang mang. Những hình ảnh không thực, những câu chuyện hư cấu được lặp lại liên tục và những tài khoản vô danh đang làm dày thêm niềm tin rằng internet đã không còn là không gian của người thật việc thật.

Không chỉ là lý thuyết, các số liệu thực tế cũng củng cố mối lo ngại. Báo cáo Imperva Bad Bot năm 2024 ghi nhận gần 50% lưu lượng internet toàn cầu đến từ bot, tăng 2% so với năm trước. Nhiều người dùng phát hiện ngày càng nhiều tài khoản kỳ lạ với đặc điểm giống nhau như vừa được tạo, thiếu thông tin cá nhân, dùng hình đại diện do AI dựng, theo dõi nhiều nhưng tương tác thấp và để lại những bình luận vô nghĩa hoặc sao chép.

Những dấu hiệu này khiến không ít người nghi ngờ rằng mạng xã hội giờ đây đã trở thành nơi tương tác chủ yếu giữa người dùng và hệ thống máy móc chứ không còn là nền tảng kết nối giữa con người với nhau như ban đầu.

Các mô hình AI tạo sinh như ChatGPT, Gemini, Claude hay MetaAI đang ngày càng mạnh mẽ, có khả năng viết văn, tạo hình, dựng video và phản hồi như con người. Với những công cụ này, việc tạo ra hàng triệu bài viết, hình ảnh hay nhận xét không còn là điều khó khăn. Một báo cáo từ NewsGuard năm 2024 cho biết hơn 3.6 triệu nội dung tuyên truyền sai lệch đã được tạo bởi AI, nhiều trong số đó liên quan đến chiến tranh thông tin và định hướng dư luận.

Vấn đề không nằm ở công nghệ mà ở việc sử dụng thiếu kiểm soát. AI có thể tạo ra nội dung nhanh hơn, rẻ hơn và dễ lan truyền hơn bất cứ người nào. Nhưng khi thông tin thật giả lẫn lộn, người dùng sẽ ngày càng mất phương hướng và lòng tin vào những gì họ thấy trên mạng.

Tái định nghĩa internet trong kỷ nguyên hậu con người

Sofie Hvitved, nhà tương lai học tại Viện Nghiên cứu Tương lai Copenhagen, cho rằng internet đang bước vào một giai đoạn biến hình. Nó không biến mất mà đang tái cấu trúc, trở nên cá nhân hóa sâu sắc, phục vụ nội dung theo từng người dùng và chuyển dịch khỏi những trang tĩnh hay bài viết dài truyền thống. Những gì sẽ lên ngôi là các định dạng tương tác nhanh, có khả năng thích ứng với hành vi người dùng theo thời gian thực.

Tuy nhiên, quá trình này cũng kéo theo nguy cơ con người bị cô lập trong những "vũ trụ số" do AI kiến tạo, nơi mọi tương tác đều được thiết kế và tính toán trước. Đó có thể là một thế giới đầy tiện nghi nhưng cũng đầy giả lập, thiếu tính người và thiếu kết nối thật.

Không thể phủ nhận rằng AI đang thay đổi cấu trúc internet từ gốc. Những bước chuyển từ nội dung do con người viết sang nội dung do AI tạo ra, từ tương tác cộng đồng sang tương tác hệ thống, từ thông tin chia sẻ sang nội dung cá nhân hóa là một phần của chu trình tiến hóa số.

Internet không chết, nhưng nó đang chuyển hóa. Vấn đề không phải là giữ internet nguyên vẹn như cũ mà là đảm bảo rằng trong cuộc chơi mới, con người vẫn giữ vai trò trung tâm. Nếu không, chúng ta có thể sẽ thức dậy một ngày và nhận ra rằng thế giới số quanh mình chỉ còn là một cõi ảo được dệt nên bởi những dòng mã, chính xác, nhanh chóng, nhưng lạnh lẽo và vô cảm.

Nguồn: CNET