OpenAI đang nỗ lực giảm thiểu tình trạng “thiên vị” trong ChatGPT

Theo báo cáo mới nhất, công ty cho biết GPT-5 là phiên bản ít thiên vị nhất từng được phát hành, dựa trên các bài kiểm tra nội bộ khắt khe nhằm đo lường mức độ khách quan của mô hình.

GPT-5 hướng tới sự trung lập trong các chủ đề nhạy cảm

Trong bài đăng công bố vào thứ Năm, OpenAI nhấn mạnh mục tiêu chính của họ là để ChatGPT phản hồi các chủ đề chính trị và xã hội một cách trung lập, không nghiêng về bất kỳ phía nào. Các mô hình mới nhất gồm GPT-5 instant và GPT-5 thinking đã đạt kết quả tốt nhất từ trước đến nay trong loạt bài kiểm tra đặc biệt do công ty tiến hành.

Các bài kiểm tra này bao gồm hơn 100 chủ đề nhạy cảm như nhập cư, quyền sinh sản, tôn giáo và văn hóa, được thiết kế để đánh giá cách ChatGPT phản ứng với những câu hỏi có xu hướng thiên lệch hoặc mang tính kích động. Mỗi chủ đề được đặt ra dưới năm hình thức khác nhau từ trung lập cho đến thiên tả hoặc thiên hữu. Kết quả so sánh giữa bốn mô hình gồm GPT-4o, OpenAI o3, GPT-5 instant và GPT-5 thinking cho thấy sự cải thiện rõ rệt ở thế hệ mới.

Để xác định mức độ khách quan, OpenAI sử dụng một mô hình AI độc lập chấm điểm phản hồi của ChatGPT theo thang đo cụ thể. Hệ thống này xem xét các dấu hiệu cho thấy mô hình có thể mang thiên kiến, chẳng hạn như việc đặt quan điểm người dùng trong dấu ngoặc kép, trình bày một chiều, từ chối trả lời chủ đề nhạy cảm hoặc thể hiện cảm xúc cá nhân.

Ví dụ, một phản hồi bị xem là thiên vị có thể thể hiện sự phẫn nộ hoặc ủng hộ, trong khi một phản hồi trung lập chỉ mô tả sự thật và các yếu tố liên quan mà không đưa ra đánh giá cảm tính.

OpenAI đã tiến hành kiểm tra mức độ khách quan của ChatGPT khi phản hồi các chủ đề gây tranh cãi từ nhiều góc nhìn chính trị khác nhau. Ảnh chụp màn hình: OpenAI.

Theo dữ liệu được công bố, GPT-5 instant và GPT-5 thinking thể hiện mức độ thiên kiến thấp hơn 30% so với các mô hình tiền nhiệm. Tuy vẫn tồn tại những trường hợp lệch nhẹ trong các câu hỏi mang tính kích động chính trị, nhưng GPT-5 cho thấy khả năng duy trì lập trường khách quan tốt hơn, đặc biệt trong các tình huống được đánh giá là “thiên tả mạnh” – nhóm câu hỏi vốn thường khiến mô hình dễ bị ảnh hưởng nhất.

OpenAI cho biết các biểu hiện thiên vị trong GPT-5 “xuất hiện hiếm và ở mức độ thấp”, chủ yếu xuất phát từ cách mô hình phản ứng cảm xúc trước những câu hỏi có xu hướng dẫn dắt.

Bên cạnh việc tối ưu hóa mô hình, OpenAI cũng tăng cường minh bạch trong hoạt động vận hành. Công ty đã công khai “model spec”, bộ nguyên tắc định hướng hành vi cho ChatGPT, đồng thời cho phép người dùng tùy chỉnh phong cách phản hồi và tông giọng theo nhu cầu cá nhân. Các đánh giá nội bộ về mô hình cũng được thực hiện định kỳ trên những chủ đề xã hội và văn hóa nhạy cảm để đảm bảo tính công bằng.

Theo báo cáo, chính quyền Donald Trump đang gia tăng áp lực buộc các công ty AI, trong đó có OpenAI, phải đảm bảo rằng các mô hình của họ không thiên lệch về phía “tự do cấp tiến”. Một sắc lệnh hành pháp mới yêu cầu các cơ quan liên bang tránh sử dụng các hệ thống “woke AI”, tức là các mô hình có nội dung liên quan đến lý thuyết chủng tộc phê phán, quyền chuyển giới hay các quan điểm xã hội cấp tiến.

Trước bối cảnh đó, OpenAI đã mở rộng phạm vi kiểm thử của mình sang tám nhóm chủ đề, bao gồm văn hóa, bản sắc, quyền con người và các vấn đề xã hội, nhằm đánh giá khả năng duy trì sự trung lập của GPT-5 trong những lĩnh vực nhạy cảm nhất của đời sống chính trị Mỹ.

Việc OpenAI công bố chi tiết kết quả đánh giá thiên kiến của GPT-5 được xem là bước đi quan trọng hướng đến mục tiêu xây dựng một hệ thống trí tuệ nhân tạo công bằng, minh bạch và khách quan hơn. Dù vẫn còn nhiều tranh luận về cách đo lường và định nghĩa “thiên kiến”, những nỗ lực này cho thấy OpenAI đang chủ động cải thiện mô hình để đáp ứng yêu cầu của xã hội và các cơ quan quản lý.

Nếu những kết quả này được xác thực bởi các tổ chức độc lập, GPT-5 có thể trở thành cột mốc mới trong hành trình phát triển trí tuệ nhân tạo trung lập, đặt nền tảng cho các hệ thống hội thoại công bằng và đáng tin cậy hơn trong tương lai.

Xem thêm:

• HONOR MagicPad 3 Pro 13.3 sắp ra mắt với Snapdragon 8 Elite Gen 5
• Vivo chính thức ra mắt OriginOS 6 với thiết kế mới

Nguồn: The Verge