Google ra mắt AI dự báo bão nhiệt đới, hợp tác cùng Trung tâm Bão Quốc gia Mỹ

Mô hình được phát triển bởi các nhóm nghiên cứu tại Google DeepMind và Google Research, hiện đang được thử nghiệm thực tế bởi Trung tâm Bão Quốc gia Hoa Kỳ (NHC), một trong những tổ chức có ảnh hưởng lớn nhất thế giới trong lĩnh vực dự báo thời tiết cực đoan.

Dự báo xa tới 15 ngày với hàng chục kịch bản mô phỏng

Điểm nổi bật của mô hình AI mới là khả năng dự đoán đường đi, kích thước và cường độ của các cơn bão lên tới 15 ngày trước khi chúng hình thành rõ rệt. Đây là một bước tiến đáng kể so với các mô hình truyền thống vốn chỉ dự báo hiệu quả trong khung thời gian ngắn hơn. Không chỉ dừng lại ở việc đưa ra một kết quả duy nhất, mô hình còn có thể tạo ra đến 50 kịch bản dự báo khác nhau cho mỗi cơn bão, từ đó giúp các nhà khí tượng học đánh giá rủi ro và đưa ra phương án ứng phó phù hợp hơn.

Google cho biết mô hình này đã được đào tạo trên nền tảng dữ liệu ERA5, một bộ dữ liệu khí tượng toàn cầu thuộc Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF), chứa hàng trăm triệu quan sát từ nhiều cơ quan khí tượng trên khắp thế giới. Đây cũng chính là nguồn dữ liệu đã từng được sử dụng cho GenCast, mô hình AI thời tiết trước đây của Google, vốn đã vượt ECMWF trong 97.2% các dự đoán tại thời điểm công bố.

Cùng với mô hình AI mới, Google cũng giới thiệu website Weather Lab, một nền tảng mở nơi người dùng có thể quan sát trực tiếp cách mô hình dự báo AI hoạt động, đồng thời so sánh kết quả với các mô hình vật lý đang được sử dụng trong ngành khí tượng học hiện nay. Mặc dù đây là một bước đi rõ ràng nhằm tăng tính minh bạch và khuyến khích nghiên cứu cộng đồng nhưng Google vẫn nhấn mạnh rằng Weather Lab hiện chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu, không nên dùng làm cơ sở dự báo thời tiết cho cá nhân hay ứng dụng thực tiễn trong thời điểm này.

Trong các thử nghiệm được thực hiện tại khu vực Bắc Đại Tây Dương và Đông Thái Bình Dương, mô hình AI của Google đã chứng minh khả năng dự báo chính xác hơn khoảng 140km so với mô hình ECMWF trong khung thời gian dự đoán 5 ngày. Đáng chú ý, mô hình đã dự báo chính xác sự xuất hiện của cơn bão Alfred mà sau đó đã suy yếu và đổ bộ vào Brisbane, Úc tới 7 ngày trước khi sự kiện diễn ra. Đây là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng mà AI có thể mang lại trong việc hỗ trợ các hệ thống cảnh báo sớm và ứng phó thảm họa khí hậu.

Để mở rộng tính ứng dụng và độ tin cậy của mô hình, Google đang hợp tác chặt chẽ với nhiều tổ chức và trường đại học hàng đầu thế giới. Ngoài Trung tâm Bão Quốc gia Hoa Kỳ, dự án còn có sự tham gia của Viện Nghiên cứu Khí quyển thuộc Đại học Bang Colorado (CSU) cùng các nhóm nghiên cứu tại Anh và Nhật Bản. Mục tiêu dài hạn của những liên kết này là cải thiện khả năng dự báo khí hậu trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến các hiện tượng thời tiết ngày càng cực đoan do biến đổi khí hậu.

Dù mang lại nhiều kỳ vọng, sự ra đời của các mô hình AI dự báo thời tiết từ các tập đoàn công nghệ lớn cũng đi kèm những mối lo ngại về tương lai của ngành khí tượng, đặc biệt tại Mỹ, nơi các cơ quan khí tượng công như NOAA từng bị cắt giảm ngân sách nghiêm trọng dưới thời chính quyền Trump. Việc phụ thuộc vào các dịch vụ tư nhân có thể khiến thông tin thời tiết trở thành một loại tài nguyên có điều kiện, thậm chí là dịch vụ trả phí trong tương lai.

Trước những nghi vấn đó, Google trong buổi họp báo đã nhấn mạnh mong muốn hợp tác với khu vực công và khẳng định rằng thời tiết cần được coi là một "tài nguyên công cộng". Tuy nhiên, đáng chú ý là trong lần công bố này, Google không đề cập trực tiếp đến vấn đề biến đổi khí hậu, điều vốn thường xuyên được nhắc tới trong các sáng kiến khí hậu trước đây của hãng.

Nguồn: The Verge