Hàm trong Python là gì? Lệnh khai báo function trong Python và các ví dụ minh họa

Trong ngôn ngữ lập trình, hàm trong python giống như những "viên gạch" giúp bạn xây dựng nên cả một ngôi nhà phần mềm. Dù bạn mới làm quen hay đã có kinh nghiệm với Python, việc hiểu rõ cách tạo và sử dụng hàm sẽ giúp code của bạn gọn gàng, dễ hiểu và dễ bảo trì hơn.

Trong bài viết này, hãy cùng FPT Shop khám phá cách định nghĩa hàm trong Python, cách truyền tham số, gọi hàm, và đặc biệt là điểm qua những hàm thường gặp mà bất kỳ ai học Python cũng nên biết.

Hàm trong Python là gì? Lệnh khai báo function trong Python

Trước khi đi sâu vào hàm trong Python, nếu bạn là người mới hoàn toàn và muốn có cái nhìn tổng quan về ngôn ngữ lập trình này, bạn có thể tìm hiểu thêm về python là gì để biết rõ hơn về các khái niệm cơ bản của nó.

Bạn có thể hình dung hàm trong Python như một chiếc "hộp công cụ" chứa các đoạn mã đã được chuẩn bị sẵn. Những đoạn mã này có thể được tái sử dụng bất cứ khi nào bạn cần thực hiện một tác vụ cụ thể. Thay vì phải lặp lại cùng một đoạn code nhiều lần, bạn chỉ cần viết nó một lần trong một hàm, và sau đó gọi ra sử dụng khi cần.

Các hàm tiện ích có sẵn trong Python

Một trong những điểm mạnh của Python chính là khả năng hỗ trợ rất tốt cho việc chia nhỏ chương trình thành các phần rõ ràng – hay còn gọi là tính mô-đun. Điều này giúp bạn dễ quản lý và cập nhật mã nguồn hơn. Ngoài ra, việc tái sử dụng code nhờ vào hàm cũng giúp tiết kiệm thời gian và công sức đáng kể.

Python có sẵn nhiều hàm tiện ích như print(), len(), input()... Bên cạnh đó, bạn cũng có thể tự tạo ra các hàm riêng theo nhu cầu của mình – những hàm này được gọi là user-defined functions.

Chẳng hạn, giả sử bạn đang viết một chương trình tạo hiệu ứng vạn hoa bằng cách vẽ hàng trăm hình tam giác. Bạn có thể làm theo hai hướng:

• Không dùng hàm: Bạn sẽ phải lặp đi lặp lại đoạn mã vẽ tam giác nhiều lần, khá tốn công.
• Dùng hàm: Bạn chỉ cần viết một hàm vẽ tam giác, sau đó chỉ cần truyền tọa độ mỗi lần muốn vẽ. Việc này không chỉ tiết kiệm code, mà còn giúp chương trình dễ chỉnh sửa. Ví dụ, nếu muốn đổi từ vẽ tam giác sang hình vuông, bạn chỉ cần điều chỉnh hàm thay vì phải sửa từng dòng lệnh riêng lẻ.

Ngoài ra, một điểm cộng lớn khác của việc dùng hàm là bạn có thể dễ dàng mang đoạn mã đó sang các chương trình khác. Chỉ cần copy hàm đã viết, là bạn có thể tái sử dụng mà không phải viết lại từ đầu.

Lệnh khai báo function trong Python

Việc định nghĩa một hàm trong Python thực ra không hề phức tạp. Bạn chỉ cần ghi nhớ vài thành phần cơ bản là có thể tự tạo cho mình một “công cụ riêng” để sử dụng bất cứ khi nào cần.

Cấu trúc chung của một hàm như sau:

• def: Đây là từ khóa để Python hiểu rằng bạn đang bắt đầu khai báo một hàm mới.
• function_name: Chính là tên bạn đặt cho hàm. Tên này nên dễ hiểu, không trùng với từ khóa có sẵn, và tuân theo quy tắc đặt tên trong Python (viết thường, nối bằng dấu gạch dưới nếu nhiều từ).
• arguments: Là các biến đại diện cho dữ liệu đầu vào mà hàm cần. Nếu hàm không cần đầu vào, bạn vẫn phải để cặp ngoặc tròn nhưng để trống.
• Dấu “:” Đóng vai trò như dấu hiệu cho Python biết rằng "phần thân hàm" sẽ bắt đầu từ đây.
• Statement list: Là nơi bạn viết các câu lệnh mà hàm sẽ thực thi. Phần này phải được thụt lề (indent) đúng chuẩn.
• return: Dùng để trả kết quả sau khi hàm thực hiện xong. Nếu không có return, hàm chỉ chạy và không đưa ra giá trị nào.

Tìm hiểu thêm lệnh Return trong Python để tối ưu hóa việc trả giá trị từ hàm.

Các ví dụ trực quan hàm trong Python

Ví dụ 1

Hãy xem một ví dụ về cách tạo hàm cơ bản – trong đó có tên hàm, phần nhận dữ liệu đầu vào (tham số), phần chú thích giải thích chức năng của hàm, và một dòng lệnh để thực hiện hành động mong muốn.

def chao(ten):

"""In ra lời chào thân thiện với người dùng,

   nhận vào tên như một đối số"""

print("Xin chào " + ten + ". Chúc bạn một ngày tốt lành!")

Sau khi bạn đã tạo xong một hàm, việc sử dụng nó rất đơn giản. Bạn chỉ cần gọi tên hàm đó kèm theo các giá trị truyền vào (nếu có). Hàm có thể được gọi ở bất kỳ đâu trong chương trình – từ một hàm khác, trong phần thân chương trình chính, hoặc thậm chí trực tiếp tại màn hình tương tác (Python shell).

Giả sử bạn vừa viết xong hàm chao(), để sử dụng nó, bạn chỉ cần gõ lệnh sau:

chao ("FPTShop.com.vn")

Kết quả thu được là: Xin chào FPTShop.com.vn. Chúc bạn một ngày tốt lành!

Lưu ý: Trong Python, bạn cần đảm bảo rằng hàm đã được khai báo trước khi sử dụng. Nếu bạn cố gọi một hàm chưa được định nghĩa, chương trình sẽ báo lỗi, ví dụ như: NameError: name 'chao' is not defined.

Ví dụ 2

Hàm không chỉ giúp chúng ta tránh phải viết đi viết lại cùng một đoạn mã, mà điều làm cho hàm trở nên thực sự mạnh mẽ chính là khả năng truyền và xử lý dữ liệu. Trong Python, bạn hoàn toàn có thể gửi dữ liệu vào hàm khi gọi nó, giúp hàm hoạt động linh hoạt hơn tùy theo từng trường hợp cụ thể.

def XinChao(Name):

print("Xin chào " + Name)

return;

XinChao("FPTShop")

Khi bạn thực thi đoạn mã, màn hình sẽ hiển thị kết quả như sau:

Xin chào FPTShop

Nói cách khác, một hàm có thể linh hoạt thay đổi cách hoạt động của nó, tùy vào giá trị mà bạn truyền vào mỗi lần gọi.

Ví dụ 3

def XinChao(Name):

print("Xin chào " + Name)

return;

Name = input("Nhập tên của bạn: ")

XinChao(Name)

Sau khi chạy chương trình, màn hình sẽ hiển thị lời chào cá nhân hóa dựa trên tên mà người dùng vừa nhập. Ví dụ:

• Bạn hãy nhập tên: FPT Shop  
• Xin chào FPT Shop!

Lời kết

Như vậy, bạn đã có cái nhìn tổng quan về cách tạo và sử dụng hàm trong Python rồi phải không? Mong rằng nội dung vừa rồi sẽ giúp bạn tự tin hơn khi làm việc với hàm trong các chương trình thực tế. Cảm ơn bạn đã theo dõi và hẹn gặp lại ở những bài chia sẻ tiếp theo!

Nếu bạn đang tìm kiếm thiết bị công nghệ chất lượng phục vụ cho việc học tập và làm việc trong lĩnh vực lập trình, hãy tham khảo các sản phẩm tại FPT Shop. Khi mua máy tính, chuột, bàn phím hoặc các phụ kiện tại đây, bạn sẽ được hưởng mức giá hợp lý cùng nhiều ưu đãi hấp dẫn. Ghé FPT Shop ngay nhé!

Xem thêm

• Danh sách 10 Python framework hàng đầu phục vụ việc phát triển web mà bạn nên biết
• Tkinter Python là gì? Những thông tin quan trọng về tiện ích lập trình GUI trong Python mà bạn nên biết
• Lệnh def trong Python là gì? Một số trường hợp đặc biệt cần chú ý khi dùng lệnh def