Khối năng khiếu gồm những ngành nào? Những điều thí sinh cần biết trước khi lựa chọn

Khi bắt đầu tìm hiểu thông tin tuyển sinh, nhiều học sinh nhận ra một tổ hợp năng khiếu có thể được sử dụng để xét tuyển vào nhiều ngành khác nhau. Nếu chỉ nhìn tên khối thi mà chưa biết các lựa chọn phía sau, việc xác định ngành học phù hợp sẽ khá khó khăn. Bài viết này sẽ cùng bạn tìm hiểu khối năng khiếu gồm những ngành nào có cái nhìn đầy đủ hơn.

Khối năng khiếu là gì?

Khối năng khiếu là nhóm tổ hợp môn xét tuyển có kết hợp giữa các môn văn hóa và ít nhất một môn thi năng khiếu do trường đại học hoặc cơ sở đào tạo tổ chức. Khác với các tổ hợp truyền thống như A00, B00 hay D01 được xây dựng hoàn toàn từ các môn văn hóa, khối năng khiếu đánh giá đồng thời kiến thức học tập và khả năng chuyên môn của thí sinh trong từng lĩnh vực cụ thể.

Điều cần lưu ý là không có một "khối năng khiếu" thống nhất áp dụng cho tất cả các ngành. Mỗi tổ hợp chỉ phù hợp với một số lĩnh vực đào tạo nhất định và có thể khác nhau giữa các trường đại học. Vì vậy, khi lựa chọn ngành học, thí sinh không chỉ cần xác định tổ hợp xét tuyển mà còn nên tìm hiểu yêu cầu của từng trường để chuẩn bị môn năng khiếu phù hợp.

Các nhóm ngành thuộc khối năng khiếu

Khi tìm hiểu khối năng khiếu gồm những ngành nào, nhiều thí sinh thường chỉ nghĩ đến các ngành hội họa hoặc âm nhạc. Trên thực tế, các tổ hợp năng khiếu hiện nay được sử dụng để xét tuyển vào nhiều lĩnh vực khác nhau, từ thiết kế, kiến trúc đến giáo dục và thể thao, mở ra nhiều lựa chọn phù hợp với thế mạnh của từng thí sinh.

Nhóm mỹ thuật và thiết kế

Đây là nhóm ngành sử dụng các tổ hợp năng khiếu phổ biến nhất, chủ yếu là H00, H01, H02 hoặc những tổ hợp tương đương theo quy định của từng trường. Các ngành tiêu biểu gồm Thiết kế đồ họa, Thiết kế nội thất, Thiết kế thời trang, Hội họa, Điêu khắc, Thiết kế công nghiệp và Sư phạm Mỹ thuật. Bài thi năng khiếu thường tập trung vào khả năng quan sát, bố cục, tư duy hình khối và kỹ năng thể hiện ý tưởng thông qua vẽ tay.

Ngoài năng khiếu hội họa, nhiều ngành thiết kế hiện nay còn đòi hỏi khả năng sáng tạo, tư duy thẩm mỹ và giải quyết vấn đề. Vì vậy, thí sinh theo đuổi nhóm ngành này nên đầu tư rèn luyện kỹ năng vẽ từ sớm, đồng thời tìm hiểu định hướng đào tạo của từng trường vì yêu cầu bài thi có thể không hoàn toàn giống nhau.

Nhóm kiến trúc và quy hoạch

Các ngành thuộc lĩnh vực kiến trúc thường xét tuyển bằng những tổ hợp như V00, V01 hoặc các tổ hợp có môn Vẽ mỹ thuật kết hợp với Toán và một môn văn hóa khác. Một số ngành phổ biến gồm Kiến trúc, Kiến trúc cảnh quan, Quy hoạch vùng và đô thị, Thiết kế đô thị hoặc một số chuyên ngành liên quan đến quy hoạch không gian.

Khác với nhóm mỹ thuật thuần túy, bài thi năng khiếu của nhóm ngành này không chỉ đánh giá khả năng vẽ mà còn chú trọng tư duy không gian, khả năng quan sát và cảm nhận hình khối. Đây cũng là lý do nhiều trường ưu tiên các bài thi vẽ hình họa hoặc vẽ đầu tượng để đánh giá nền tảng của thí sinh.

Nhóm âm nhạc và nghệ thuật biểu diễn

Nếu yêu thích biểu diễn hoặc sáng tạo nghệ thuật, đây là nhóm ngành đáng cân nhắc khi tìm hiểu khối năng khiếu gồm những ngành nào. Một số ngành đào tạo phổ biến gồm Thanh nhạc, Piano, Biểu diễn nhạc cụ phương Tây, Biểu diễn nhạc cụ truyền thống, Sáng tác âm nhạc, Chỉ huy âm nhạc và Diễn viên sân khấu, điện ảnh. Các trường thường sử dụng những tổ hợp như N00 hoặc các tổ hợp năng khiếu do đơn vị đào tạo quy định.

Nội dung thi năng khiếu có sự khác biệt giữa từng chuyên ngành nhưng nhìn chung đều đánh giá khả năng cảm thụ nghệ thuật, kỹ năng biểu diễn và tố chất cá nhân. Vì vậy, thí sinh thường cần có quá trình học tập hoặc luyện tập chuyên môn trước khi tham gia kỳ thi.

Nhóm giáo dục và thể thao

Bên cạnh các lĩnh vực nghệ thuật, nhiều ngành đào tạo về giáo dục và thể thao cũng sử dụng tổ hợp năng khiếu trong tuyển sinh. Tiêu biểu có Giáo dục Mầm non, Giáo dục Thể chất, Huấn luyện thể thao hoặc một số ngành liên quan đến khoa học thể thao. Tùy từng ngành, thí sinh có thể tham gia các bài thi như hát, đọc diễn cảm, kể chuyện, kiểm tra hình thể hoặc thực hiện các nội dung vận động.

So với các nhóm ngành khác, nội dung thi năng khiếu ở lĩnh vực này hướng nhiều hơn đến khả năng giao tiếp, thể chất hoặc kỹ năng nghề nghiệp. Do đó, ngoài việc ôn tập các môn văn hóa, thí sinh cũng nên tìm hiểu kỹ cấu trúc bài thi của từng trường để có kế hoạch chuẩn bị phù hợp.

Những điều cần lưu ý khi chọn khối năng khiếu

Biết khối năng khiếu gồm những ngành nào mới chỉ là bước đầu trong quá trình định hướng nghề nghiệp. Để chuẩn bị tốt cho kỳ tuyển sinh, thí sinh còn cần tìm hiểu quy định của từng trường về bài thi năng khiếu, cách sử dụng kết quả thi và các mốc thời gian quan trọng, bởi những nội dung này có thể khác nhau giữa các cơ sở đào tạo.

Mỗi trường có thể tổ chức kỳ thi năng khiếu riêng

Không giống các môn văn hóa trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, môn năng khiếu thường do chính trường đại học hoặc cơ sở đào tạo tổ chức. Thời gian thi, nội dung đánh giá, hình thức làm bài và thang điểm có thể khác nhau giữa các trường, ngay cả khi cùng xét tuyển một ngành học. Vì vậy, trước khi đăng ký, thí sinh nên theo dõi thông báo tuyển sinh của từng trường để nắm rõ lịch thi, hồ sơ và quy trình đăng ký.

Một số trường cho phép sử dụng kết quả thi năng khiếu của trường khác nếu đáp ứng các điều kiện được quy định trong đề án tuyển sinh. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng phổ biến ở tất cả các trường. Kiểm tra kỹ thông tin ngay từ đầu sẽ giúp bạn chủ động lựa chọn số lượng kỳ thi cần tham gia và tránh phát sinh những thiếu sót trong quá trình đăng ký.

Nội dung thi khác nhau giữa từng ngành

Bài thi năng khiếu được xây dựng dựa trên yêu cầu của từng ngành học nên không có một cấu trúc chung cho mọi lĩnh vực. Ví dụ:

• Nhóm mỹ thuật và thiết kế: Yêu cầu vẽ hình họa hoặc vẽ trang trí màu.
• Nhóm kiến trúc: Chú trọng khả năng thể hiện không gian và bố cục.
• Nhóm âm nhạc: Đánh giá kỹ năng biểu diễn, cảm âm hoặc tiết tấu.
• Giáo dục mầm non: Kết hợp hát, đọc diễn cảm, kể chuyện hoặc kiểm tra năng khiếu sư phạm.

Sự khác biệt này khiến cách ôn luyện giữa các ngành cũng không giống nhau. Vì vậy, thí sinh nên xác định ngành học dự định đăng ký từ sớm, tốt nhất là từ năm lớp 11 hoặc chậm nhất là đầu năm lớp 12 để có lộ trình rèn luyện, đi ôn lò hoặc trau dồi kỹ năng chuyên môn một cách bài bản trước khi bước vào kỳ thi chính thức.

Cần theo dõi đề án tuyển sinh của từng trường

Ngoài sự khác biệt về bài thi năng khiếu, mỗi trường đại học còn có thể áp dụng những quy định tuyển sinh riêng đối với cùng một ngành đào tạo. Sự khác biệt này có thể nằm ở tổ hợp xét tuyển, cách tính điểm, môn năng khiếu được nhân hệ số, lịch thi, chỉ tiêu tuyển sinh hoặc việc chấp nhận kết quả thi năng khiếu của trường khác. Vì vậy, thí sinh không nên mặc định rằng các trường đều sử dụng chung một quy trình xét tuyển.

Những thông tin này đều được công bố trong đề án tuyển sinh hằng năm của từng trường. Trước khi đăng ký xét tuyển, hãy dành thời gian đọc kỹ đề án trên website chính thức để nắm rõ các điều kiện dự tuyển và tránh nhầm lẫn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.

Đánh giá đúng thế mạnh của bản thân để chọn ngành

Các ngành thuộc khối năng khiếu đều có bài thi đánh giá năng lực chuyên môn và hướng rèn luyện khác biệt hơn ở bậc đại học, vì vậy sở thích thôi là chưa đủ. Thí sinh cũng cần xem xét khả năng hiện tại của bản thân thông qua kết quả học tập, quá trình luyện tập, sản phẩm cá nhân hoặc phản hồi từ giáo viên và người hướng dẫn. Đây là những cơ sở đáng tin cậy hơn so với việc chỉ đánh giá dựa trên cảm hứng hoặc sở thích nhất thời.

Nếu còn phân vân giữa nhiều ngành, bạn có thể tham gia các lớp học trải nghiệm, cuộc thi hoặc hoạt động ngoại khóa liên quan để hiểu rõ điểm mạnh của mình. Quá trình tiếp xúc thực tế cũng giúp bạn nhận ra liệu bản thân có đủ hứng thú và khả năng theo đuổi lĩnh vực đó trong môi trường đào tạo chuyên sâu hay không.

Tìm hiểu cơ hội nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp

Mỗi ngành thuộc khối năng khiếu sẽ có đặc thù nghề nghiệp và yêu cầu kỹ năng khác nhau. Chẳng hạn, nhóm thiết kế thường làm việc theo dự án và đòi hỏi khả năng sáng tạo liên tục; ngành kiến trúc yêu cầu kiến thức chuyên môn kết hợp với kỹ năng làm việc nhóm; trong khi các ngành nghệ thuật biểu diễn hoặc âm nhạc lại phụ thuộc nhiều vào quá trình rèn luyện, xây dựng thương hiệu cá nhân và cơ hội biểu diễn sau khi tốt nghiệp.

Trước khi đăng ký xét tuyển, bạn nên tìm hiểu chương trình đào tạo, vị trí việc làm phổ biến, yêu cầu tuyển dụng và xu hướng phát triển của ngành trong những năm gần đây. Những thông tin này sẽ giúp bạn đánh giá mức độ phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên năng khiếu hoặc cảm hứng nhất thời.

Tạm kết

Khối năng khiếu mở ra nhiều lựa chọn trong các lĩnh vực như thiết kế, kiến trúc, nghệ thuật, giáo dục và thể thao, nhưng mỗi ngành sẽ có tổ hợp xét tuyển và yêu cầu tuyển sinh riêng. Trước khi đăng ký nguyện vọng, bạn nên đối chiếu đề án tuyển sinh của từng trường để nắm rõ môn thi năng khiếu, điều kiện xét tuyển và lộ trình đào tạo. Khi đã hiểu khối năng khiếu gồm những ngành nào, việc lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực và định hướng của bản thân cũng sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Từ những buổi học đầu tiên đến quá trình thực hiện đồ án tốt nghiệp, laptop là công cụ không thể thiếu với nhiều ngành thuộc khối năng khiếu, đặc biệt trong lĩnh vực thiết kế và kiến trúc. FPT Shop mang đến nhiều mẫu laptop đồ họa chính hãng từ các thương hiệu uy tín, giúp bạn dễ dàng lựa chọn cấu hình phù hợp với nhu cầu sử dụng và ngân sách. Hãy ghé FPT Shop hoặc truy cập website để khám phá những lựa chọn đáng cân nhắc cho hành trình học tập sắp tới.

Xem thêm:

• Khối R07 gồm những môn nào? Ngành nào? Tìm hiểu chi tiết tổ hợp xét tuyển R07
• Khối T gồm những ngành nào? Những triển vọng đối với sinh viên theo học khối T bạn nên biết