Có nên cho trẻ sơ sinh xem tivi không? Những rủi ro tiềm ẩn nếu cho trẻ xem tivi thường xuyên

Trong nhiều gia đình hiện đại, tivi thường được bật để thu hút sự chú ý của trẻ khi ba mẹ bận rộn. Hình ảnh chuyển động và màu sắc bắt mắt dễ khiến bé chăm chú trong thời gian dài. Tuy nhiên, không ít phụ huynh băn khoăn có nên cho trẻ sơ sinh xem tivi không khi lo ngại về tác động đến não bộ và hành vi sau này. Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ những rủi ro tiềm ẩn nếu trẻ tiếp xúc màn hình quá sớm và thường xuyên.

Trẻ dưới 2 tuổi có phù hợp để tiếp xúc màn hình?

Nhiều phụ huynh băn khoăn có nên cho trẻ sơ sinh xem tivi không khi thiết bị điện tử ngày càng phổ biến trong gia đình. Theo khuyến nghị từ Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ dưới 18 tháng tuổi không nên tiếp xúc với các thiết bị có màn hình điện tử. Điều này bao gồm tivi, điện thoại thông minh và máy tính bảng.

Ngay cả với trẻ lớn hơn và trẻ mới biết đi, việc xem tivi cũng không được khuyến khích nếu không có sự kiểm soát chặt chẽ từ người lớn.

Trẻ từ 18 đến 24 tháng tuổi có thể tiếp cận một số ứng dụng giáo dục chất lượng cao trên điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng, với sự đồng hành của cha mẹ và thời lượng chỉ vài phút mỗi ngày. Đối với trẻ trên 2 tuổi, tổng thời gian sử dụng màn hình nên giới hạn trong khoảng một giờ mỗi ngày và ưu tiên nội dung phù hợp với lứa tuổi.

Tác động của việc xem tivi đến sự phát triển của trẻ sơ sinh

Nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc màn hình quá sớm có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến quá trình phát triển tự nhiên của trẻ. Khi tìm hiểu có nên cho trẻ sơ sinh xem tivi không, ba mẹ cần cân nhắc đến những hệ quả tiềm ẩn dưới đây.

Ảnh hưởng đến sự hoàn thiện của não bộ

Tivi không đem lại giá trị nhận thức thực sự cho trẻ sơ sinh vì các bé chưa đủ khả năng hiểu nội dung hiển thị. Trẻ thường bị thu hút bởi màu sắc và chuyển động bắt mắt, thay vì ý nghĩa của hình ảnh.

Các bé cũng chưa thể liên hệ hình ảnh trên màn hình với sự vật ngoài đời thực. Ví dụ, dù nhìn thấy quảng cáo một món đồ chơi quen thuộc, trẻ vẫn khó nhận ra đó chính là vật mình đang cầm.

Nếu việc xem tivi diễn ra thường xuyên, trẻ có xu hướng tập trung vào màn hình thay vì tương tác với môi trường xung quanh. Điều này về lâu dài có thể ảnh hưởng đến tiến trình phát triển não bộ và khả năng nhận thức.

Nguy cơ chậm nói và hạn chế giao tiếp

Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, khi cha mẹ chơi cùng con, số lượng từ ngữ trao đổi có thể lên đến 940 từ mỗi giờ. Tuy nhiên, chỉ cần bật tivi ở chế độ nền, con số này đã giảm đáng kể.

Khi trẻ dành nhiều thời gian trước màn hình, cơ hội trò chuyện và tương tác trực tiếp cũng giảm theo. Trong khi đó, trẻ học ngôn ngữ tốt nhất thông qua giao tiếp hai chiều với cha mẹ và người chăm sóc. Việc thiếu tương tác có thể tác động đến khả năng nói và kỹ năng giao tiếp sau này.

Ảnh hưởng đến thị lực và sức khỏe mắt

Trẻ nhỏ thường chớp mắt ít hơn khi nhìn màn hình. Việc tập trung lâu vào hình ảnh ở khoảng cách gần dễ gây mỏi mắt, khô mắt hoặc nhìn mờ tạm thời.

Mắt của trẻ cần thời gian để điều chỉnh khi chuyển từ nhìn gần sang nhìn xa. Nếu xem tivi thường xuyên, nguy cơ phát triển các vấn đề về thị lực, bao gồm cận thị sớm, có thể gia tăng.

Làm giảm thời gian cho các hoạt động bổ ích khác

Thời gian dành cho tivi có thể thay thế những hoạt động quan trọng như chơi tự do, vận động hay giao tiếp trực tiếp. Trẻ học hỏi hiệu quả hơn từ nét mặt, giọng nói và cử chỉ của cha mẹ so với hình ảnh hai chiều trên màn hình.

Ví dụ, một quả bóng lăn ngoài đời thực cung cấp trải nghiệm ba chiều, kích thích khả năng phối hợp tay mắt và nhận thức không gian. Những trải nghiệm này không thể tái tạo đầy đủ qua video trên tivi.

Tác động đến thói quen ăn uống

Việc vừa ăn vừa xem tivi có thể khiến trẻ khó nhận biết cảm giác no. Một số trường hợp trẻ ăn quá nhiều do mất tập trung, trong khi số khác lại ăn ít hơn nhu cầu.

Dù chưa có nhiều nghiên cứu riêng trên trẻ sơ sinh, xu hướng này vẫn đáng lưu ý khi trẻ bắt đầu ăn dặm. Thói quen ăn uống thiếu tập trung có thể ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng trong thời gian dài.

Ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ

Tiếp xúc màn hình, đặc biệt vào buổi tối, có thể làm rối loạn nhịp sinh học của trẻ. Nội dung chuyển động nhanh giữ cho não bộ ở trạng thái kích thích ngay cả khi đã tắt tivi.

Ngoài ra, ánh sáng xanh phát ra từ màn hình có thể ức chế quá trình tiết melatonin, hormone điều hòa chu kỳ ngủ – thức. Hệ quả là trẻ khó ngủ hơn và tổng thời gian ngủ ban đêm có thể bị rút ngắn.

Gợi ý hoạt động thay thế màn hình cho trẻ sơ sinh

Khi băn khoăn có nên cho trẻ sơ sinh xem tivi không, nhiều ba mẹ nhận ra rằng điều quan trọng hơn là tạo môi trường tương tác phong phú để trẻ phát triển tự nhiên. Thay vì để bé ngồi trước màn hình, phụ huynh có thể lựa chọn những hoạt động gần gũi và phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Trò chơi tương tác đơn giản cho bé

Các trò chơi phù hợp với lứa tuổi mở ra cơ hội để ba mẹ trò chuyện và kết nối với con. Không cần chuẩn bị cầu kỳ, chỉ cần một món đồ chơi nhỏ hoặc trò ú òa quen thuộc cũng đủ khiến bé thích thú.

Một số đồ chơi phát ra âm thanh chữ cái hoặc từ đơn giản có thể hỗ trợ quá trình làm quen ngôn ngữ. Sự tương tác trực tiếp giữa người lớn và trẻ luôn có giá trị hơn bất kỳ nội dung nào trên màn hình.

Để trẻ tham gia vào sinh hoạt hằng ngày

Thay vì đặt bé trước tivi khi làm việc nhà, ba mẹ có thể cho con cùng “tham gia”. Khi nấu ăn, có thể đặt bé ngồi ghế cao và đưa vài vật dụng nhựa an toàn để bé cầm nắm.

Trong lúc gấp quần áo, hãy để trẻ chạm vào vải và quan sát thao tác của ba mẹ. Vừa làm vừa trò chuyện, mô tả hành động và phản hồi khi trẻ bập bẹ sẽ tăng cường kết nối và kích thích ngôn ngữ.

Các trò chơi kích thích giác quan cũng rất hữu ích. Ba mẹ có thể chuẩn bị màu vẽ an toàn từ nguyên liệu tự nhiên để bé trải nghiệm. Gương an toàn cho trẻ nhỏ hay đất nặn phù hợp độ tuổi cũng hỗ trợ phát triển thị giác và xúc giác hiệu quả.

Cùng con khám phá thế giới qua sách

Đọc sách từ sớm góp phần thúc đẩy kỹ năng ngôn ngữ và khả năng tập trung. Những cuốn sách có hình minh họa lớn, màu sắc rõ ràng sẽ thu hút sự chú ý của trẻ.

Ba mẹ có thể chỉ vào từng hình ảnh và đọc tên cho bé nghe. Với trẻ lớn hơn một chút, hãy khuyến khích con chỉ lại hình tương ứng để tăng khả năng ghi nhớ và phản xạ.

Hát ru và đồng dao mỗi ngày

Những giai điệu quen thuộc mang lại cảm giác an toàn và gần gũi cho trẻ. Khi hát, ba mẹ nên nhìn vào mắt bé để tạo sự kết nối.

Khuyến khích trẻ phát ra âm thanh theo nhịp điệu, dù chỉ là những tiếng ê a đơn giản. Có thể kết hợp thêm lục lạc hoặc động tác tay để hoạt động thêm sinh động.

Tăng cường vận động ngoài trời

Không gian ngoài trời đem lại trải nghiệm phong phú hơn so với hình ảnh hai chiều trên tivi. Ba mẹ có thể đẩy xe cho bé dạo quanh công viên hoặc cho trẻ ngắm nhìn cây cối, chim chóc dưới bóng mát.

Khi trẻ lớn hơn, hãy khuyến khích bé bò, bước đi hoặc khám phá môi trường xung quanh dưới sự giám sát. Những hoạt động này kích thích khả năng quan sát, vận động và nhận thức một cách tự nhiên.

Tạm kết

Từ những phân tích trên, ba mẹ cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định cho trẻ tiếp xúc màn hình quá sớm. Thay vì xem tivi như một cách dỗ bé tạm thời, việc ưu tiên tương tác trực tiếp và các hoạt động phù hợp với lứa tuổi sẽ tạo nền tảng phát triển vững chắc hơn. Nếu vẫn còn băn khoăn có nên cho trẻ sơ sinh xem tivi không, lời khuyên chung từ chuyên gia là nên hạn chế tối đa trong những năm tháng đầu đời.

Bạn đang tìm một chiếc loa Bluetooth để mở nhạc ru và những giai điệu nhẹ nhàng cho bé mỗi ngày? Khám phá ngay các mẫu loa Bluetooth chính hãng tại FPT Shop với âm thanh trong trẻo, kết nối ổn định và thiết kế nhỏ gọn phù hợp cho không gian gia đình. Mua sắm tại FPT Shop để yên tâm về chất lượng, bảo hành rõ ràng và nhiều ưu đãi hấp dẫn.

Xem thêm:

• Có nên mua điện thoại cho trẻ trên 12 tuổi? Phụ huynh cần quyết định ra sao và cân nhắc những gì?
• Có nên mua đồng hồ thông minh cho trẻ em không? Lợi ích, rủi ro và lời khuyên hữu ích cho phụ huynh