Nhiệt độ không khí là gì? Tầm quan trọng của nhiệt độ không khí đối với con người

Độ ẩm và nhiệt độ không khí là hai yếu tố thường xuyên được đề cập trong các bản tin dự báo thời tiết trên truyền hình. Vậy, nhiệt độ không khí là gì? Làm thế nào để tính toán và đo lường nó? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí? Hãy cùng FPT Shop khám phá chi tiết về nhiệt độ không khí trong bài viết dưới đây!

Nhiệt độ không khí là gì?

Vậy thực chất nhiệt độ không khí là gì? Nhiệt độ không khí là hiện tượng các tia bức xạ từ Mặt Trời xuyên qua bầu khí quyển, khiến mặt đất hấp thụ một phần nhiệt lượng từ Mặt Trời. Sau đó, mặt đất phát xạ nhiệt trở lại vào không khí, làm không khí nóng lên. Nhiệt độ không khí được coi là mức độ nóng lạnh của không khí và là thước đo động năng trung bình của các phân tử trong không khí.

Tầm quan trọng của nhiệt độ không khí đối với Trái Đất

Nếu bạn thường xuyên theo dõi bản tin dự báo thời tiết, hẳn bạn đã nghe thấy rằng nhiệt độ không khí tăng cao khiến môi trường trở nên oi bức, khó chịu, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày của con người. Thực tế, sự thay đổi nhiệt độ không khí, dù tăng hay giảm, còn có tác động lớn đến hệ sinh vật và các hiện tượng thời tiết khác nhau. Sau khi tìm hiểu nhiệt độ không khí là gì, tiếp theo FPT Shop sẽ cùng bạn xét về tầm quan trọng của nó trong đời sống.

Ảnh hưởng đến sự phát triển của tất cả sinh vật trên Trái Đất

Nhiệt độ không khí ảnh hưởng đến sự phát triển và quá trình sinh sản của các loại động, thực vật trên Trái Đất. Nhiệt độ ấm áp thường kích thích sự tăng trưởng sinh học của các loài này, làm cho thảm thực vật và động vật ở những vùng có nhiệt độ ấm thường đa dạng và phong phú hơn so với các khu vực khô hạn hay lạnh giá, nơi nhiệt độ cao hoặc thấp gây khó khăn cho sự sống. 

Ví dụ, "mùa sinh sản" của nhiều loài động vật thường diễn ra vào mùa xuân hoặc mùa hè, khi thời tiết ấm áp, cây cối sinh sôi, nảy nở, tạo điều kiện thuận lợi cho động vật gia tăng tốc độ sinh trưởng.

Ảnh hưởng đến dự báo thời tiết

Trong lĩnh vực nghiên cứu và dự báo thời tiết, nhiệt độ không khí, độ ẩm, áp suất và mật độ không khí là những yếu tố cực kỳ quan trọng và có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Khi nhiệt độ không khí tăng, các phân tử trong không khí cũng nóng lên, di chuyển nhanh hơn và va chạm nhiều hơn. Kết quả là áp suất không khí tăng và mật độ không khí trở nên dày đặc hơn, giúp dự báo hiện tượng mưa nắng trong những ngày tới chính xác hơn.

Nhiệt độ không khí còn ảnh hưởng đến nhiều thông số khác của dự báo thời tiết như độ ẩm tương đối, tốc độ bay hơi, tốc độ và hướng gió cũng như các hiện tượng ngưng tụ như mưa bão và tuyết. Dựa trên các yếu tố này, các nhà nghiên cứu có thể phân tích và đưa ra dự báo đầy đủ về tình hình thời tiết trong những ngày tiếp theo. Đây cũng là cơ sở để dự đoán tình hình độ ẩm, tốc độ gió và lượng mưa tại một địa phương hoặc khu vực cụ thể.  

Cách đo và tính nhiệt độ không khí

Để tính nhiệt độ không khí trung bình trong ngày, người ta thường đo nhiệt độ vào ba thời điểm khác nhau: 5 giờ, 13 giờ và 21 giờ. Mặc dù đo nhiệt độ mỗi giờ sẽ cho kết quả chính xác hơn nhưng điều này không thực sự cần thiết và tốn nhiều thời gian. Thay vào đó, ba khung giờ này đại diện cho ba thời điểm sáng, trưa và tối. Sau khi thu thập số liệu, người ta sẽ cộng ba giá trị nhiệt độ lại và chia cho ba để tính ra nhiệt độ trung bình/ngày một cách tương đối.

Ví dụ, nếu đo nhiệt độ vào ba thời điểm và thu được các giá trị là 25ºC, 37ºC và 31ºC thì nhiệt độ trung bình trong ngày sẽ được tính như sau: (25 + 37 + 31) / 3 = 31ºC.

Tương tự, để tính nhiệt độ trung bình tháng, người ta sẽ cộng nhiệt độ trung bình của các ngày trong tháng đó và chia cho tổng số ngày trong tháng. Tính nhiệt độ trung bình năm cũng được thực hiện theo cách tương tự, bằng cách cộng nhiệt độ trung bình của 12 tháng và chia cho 12.

Đo nhiệt độ không khí bằng thiết bị đo chuyên dụng

Nhiệt độ không khí được hiển thị bằng độ Fahrenheit (°F) hoặc độ Celsius (°C), tương tự như cách đo nhiệt độ cơ thể con người. Hiện nay, không chỉ các nhà khoa học mới có thể đo nhiệt độ không khí mà ai cũng có thể tự đo tại nhà. Với sự phát triển của công nghệ, nhiều thiết bị như điện thoại thông minh, nhiệt kế và máy đo độ ẩm có thể được sử dụng để đo nhiệt độ không khí một cách dễ dàng hơn.

Đo nhiệt độ không khí bằng các ứng dụng trên điện thoại

Hiện nay, hầu hết mọi người đều sử dụng điện thoại thông minh có nhiều ứng dụng để đo nhiệt độ không khí. Một số ứng dụng phổ biến như Dark Sky, The Weather Channel và Nhiệt Kế ++ có thể cung cấp thông tin này. Mặc dù ứng dụng không hoàn toàn chính xác như các thiết bị chuyên dụng nhưng chúng giúp người dùng tiết kiệm thời gian và chi phí. Đồng thời, các ứng dụng này cho phép theo dõi thời tiết để bạn có thể chuẩn bị các vật dụng cần thiết để tránh những tình huống thời tiết bất ngờ.

Đo nhiệt độ không khí với nhiệt kế ẩm 

Để đo nhiệt độ không khí một cách đơn giản và chính xác nhất, bạn có thể sử dụng nhiệt kế ẩm. Các sản phẩm này giúp tối ưu hóa thời gian, chỉ cần thực hiện vài thao tác đơn giản trong khoảng 5 giây, kết quả nhiệt độ sẽ được hiển thị trên màn hình nhiệt kế ẩm. Ngoài việc đo nhiệt độ không khí, thiết bị này còn đo được độ ẩm không khí. 

Tuy nhiên, để đảm bảo độ chính xác khi đo nhiệt độ, bạn cần lưu ý một số điểm sau:

• Đặt nhiệt kế ở nơi râm mát, được che chắn cẩn thận và tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp, nước mưa.
• Nên đặt nhiệt kế ở độ cao từ 1.5m đến 2m để tránh nhiệt độ dư thừa từ mặt đất.
• Đặt thiết bị ở nơi có không khí lưu thông tốt để duy trì cân bằng nhiệt độ với môi trường xung quanh.
• Tránh đặt thiết bị ở nơi bụi bẩn hoặc mặt đất sần sùi, vì bề mặt như bê tông và mặt đường có khả năng hấp thụ nhiệt bức xạ mạnh nhất.
• Lưu ý tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời để ngăn chặn sự giãn nở quá mạnh của thủy ngân bên trong, đồng thời đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người.

Các yếu tố ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí

Ngoài tìm hiểu về nhiệt độ không khí là gì, bạn cũng nên biết một loạt các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí. Dưới đây là một số yếu tố phổ biến có thể tác động đến nhiệt độ không khí.

Độ cao

Độ cao là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí. Theo nghiên cứu, ở những vùng có độ cao lớn, nhiệt độ thường giảm và không khí trở nên mát mẻ hơn. Điều này có liên quan đến sự thay đổi của áp suất không khí, khi áp suất không khí giảm, nhiệt độ không khí cũng giảm theo.

Ví dụ, khi độ cao tăng lên 100m, nhiệt độ không khí có thể giảm khoảng 0.6 độ C với các yếu tố khác ổn định. Do đó, khi đi máy bay hoặc leo lên đến gần đỉnh núi, bạn sẽ cảm nhận được càng lên cao thì càng lạnh lẽo.

Vĩ độ

Do đường Xích đạo luôn nằm gần nhất với mặt trời, bất kể Trái Đất nghiêng theo hướng nào. Ở vị trí Xích đạo, mặt trời luôn chiếu thẳng xuống mặt đất, tạo ra góc chiếu lớn nhất và làm tăng nhiệt độ ở đây. 

Khi di chuyển về hai cực, góc chiếu của mặt trời trở nên nhỏ hơn và ánh sáng phải đi qua một lớp khí quyển dày hơn. Thế nên giảm lượng nhiệt được hấp thụ từ tia sáng mặt trời, dẫn đến giảm nhiệt độ không khí. Hiện tượng này giải thích vì sao khu vực gần Xích đạo thường có khí hậu nhiệt đới ẩm với các mùa gió đặc trưng, trong khi hai cực lại là các lục địa băng lạnh.

Khoảng cách xa - gần biển

Do các đặc tính khác nhau về hấp thụ nhiệt của nước, đất và đá nên chúng có tác động khác nhau đến nhiệt độ. Nước có khả năng hấp thụ và giải phóng nhiệt nhanh chóng hơn so với đất và đá. Do đó, các khu vực gần biển thường có biến động nhiệt độ ít hơn so với các khu vực nằm sâu trong lục địa.

Ngoài ra, tại các khu vực nằm ở trung tâm lục địa, nơi có ít nước và đất hơn so với các khu vực ven biển, nhiệt độ có thể biến động lớn hơn do đất và đá không giữ nhiệt tốt như nước, dẫn đến sự khác biệt về nhiệt độ không khí giữa các khu vực đất liền và ven biển.

Luồng gió và mây

Ngoài các yếu tố đã nêu, luồng gió và mây cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí.

Gió mang theo năng lượng nhiệt từ các khu vực nhiệt đới đến các vùng có không khí mát mẻ hơn trên Trái Đất. Do đó, nhiệt độ không khí có thể thay đổi theo hướng di chuyển của gió.

Mây cũng đóng góp vào sự thay đổi nhiệt độ bằng cách hấp thụ và phản xạ ánh sáng từ mặt trời. Khi tia nắng chiếu qua mây, nhiệt độ sẽ bị giảm trước khi chạm vào bề mặt Trái Đất. Mây có mật độ phân tử cao như mây mưa dông hoặc mây bụi sẽ hấp thụ nhiều nhiệt lượng hơn khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Ngoài ra, các phần tử lơ lửng trong không khí cũng có thể ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí bằng cách làm tăng hoặc giảm nhiệt độ.

Lời kết

Trên đây là tất cả những điều thú vị về nhiệt độ không khí là gì và thông tin liên quan mà bạn có thể tham khảo và áp dụng vào cuộc sống hàng ngày. Hy vọng bạn sẽ học được những điều mới mẻ và áp dụng chúng khi cần thiết. Đừng quên ghé thăm FPT Shop thường xuyên để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích và chất lượng nhé!

Xem thêm:

• Công nghệ AirSurround trên máy lọc không khí có những ưu điểm nổi bật gì đáng thử?
• Tải PAM Air: Ứng dụng theo dõi chất lượng không khí và thông tin môi trường

Pureit là một chiếc máy lọc nước có công nghệ tiên tiến và hiệu suất vượt trội. Khả năng loại bỏ các tạp chất, vi khuẩn và virus từ nguồn nước mang đến sự an tâm và tiện lợi cho gia đình. Bạn có thể mua máy lọc nước Pureit tại các cửa hàng FPT Shop:

• Máy lọc nước