Workaholic là gì? Khi chăm chỉ trở thành một dạng “nghiện” khiến bạn đánh mất chính mình

Workaholic là gì mà khiến người ta vừa ngưỡng mộ lại vừa e ngại? Những người “nghiện việc” có thực sự hiệu quả hơn người khác, hay đang đánh đổi sức khỏe, mối quan hệ và cả sự cân bằng cuộc sống? Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất thật sự.

Định nghĩa Workaholic

Workaholic là một thuật ngữ tiếng Anh dùng để chỉ những người có xu hướng làm việc quá mức, đến mức trở thành “nghiện việc”. Họ thường dành phần lớn thời gian cho công việc, ít nghỉ ngơi và hiếm khi cảm thấy yên tâm khi không làm gì cả.

Thuật ngữ này được ghép từ hai từ: Work (làm việc) và Alcoholic (người nghiện rượu), ám chỉ tình trạng “nghiện công việc” như một hình thức lệ thuộc. Dù ban đầu có thể xuất phát từ đam mê hay mong muốn đạt được thành tích cao trong công việc, nhưng về lâu dài, Workaholic có thể tự gây tổn hại về sức khỏe thể chất, tinh thần và đời sống cá nhân của mình.

Dấu hiệu nhận biết một Workaholic

Không phải ai làm việc nhiều cũng là Workaholic. Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở số giờ làm việc, mà là mối quan hệ giữa họ và công việc. Dưới đây là những dấu hiệu phổ biến:

• Luôn cảm thấy tội lỗi nếu không làm việc.
• Mang việc về nhà hoặc làm ngoài giờ như thói quen.
• Thường xuyên từ chối nghỉ ngơi, du lịch hoặc thời gian cho bản thân.
• Không tách rời được công việc và đời sống cá nhân.
• Không cảm thấy thỏa mãn, dù đạt được mục tiêu công việc.

Nếu bạn từng tự hỏi "Workaholic là gì và tôi có phải là một người như vậy không?", hãy thử xem mình có bao nhiêu dấu hiệu kể trên.

Nguyên nhân dẫn đến Workaholic

Hiểu rõ nguyên nhân không chỉ trả lời được câu hỏi “Workaholic là gì” mà còn giúp bạn nhận diện gốc rễ vấn đề để điều chỉnh hành vi phù hợp.

1. Áp lực thành công

Trong môi trường cạnh tranh cao, nhiều người tin rằng phải làm việc nhiều hơn người khác thì mới thành công. Niềm tin này nếu không được kiểm soát dễ dẫn đến làm việc quá mức và kiệt sức.

2. Kỳ vọng từ xã hội và tổ chức

Một số tổ chức, đặc biệt là startup hoặc ngành sáng tạo, coi việc làm việc xuyên đêm là "bình thường". Điều này tạo ra văn hóa "làm càng nhiều càng tốt", khiến cá nhân khó thoát khỏi áp lực đồng thuận xã hội.

3. Trốn tránh cảm xúc

Công việc đôi khi trở thành nơi “trú ẩn” khỏi cảm xúc tiêu cực: cô đơn, buồn bã, hoặc lo âu. Workaholic thường làm việc không ngừng để né tránh vấn đề cá nhân, thay vì đối diện và giải quyết.

Workaholic có phải là người làm việc hiệu quả?

Câu trả lời là: Không hẳn.

Dù người Workaholic có thể đạt được nhiều kết quả trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, hiệu suất thực sự lại giảm vì họ sẽ rơi vào một hoặc nhiều các trạng thái tiêu cực như:

• Thiếu thời gian phục hồi tinh thần, dẫn đến kiệt sức (burnout).
• Mất cân bằng cuộc sống, ảnh hưởng đến các mối quan hệ và động lực.
• Suy giảm khả năng sáng tạo, vì não bộ luôn bị đặt trong trạng thái làm việc căng thẳng.

Một người làm việc thông minh và hiệu quả không nhất thiết phải làm nhiều giờ, mà biết quản lý năng lượng và phân bổ thời gian hợp lý.

Phân biệt Workaholic và người chăm chỉ

Việc hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn nhận diện và điều chỉnh lối sống của mình trước khi rơi vào trạng thái mất kiểm soát.

Hậu quả của việc nghiện công việc

Hiểu Workaholic là gì thôi chưa đủ, điều quan trọng là bạn cần nhận diện được những hệ lụy lâu dài của nó.

Về sức khỏe:

• Mất ngủ, đau đầu mãn tính, tim mạch.
• Tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu.
• Cơ thể suy nhược vì thiếu vận động và nghỉ ngơi.

Về tinh thần:

• Cảm giác cô lập, ít kết nối xã hội.
• Tâm lý dễ cáu gắt, khó kiểm soát cảm xúc.
• Mất ý nghĩa sống ngoài công việc.

Về mối quan hệ:

• Xung đột với người thân vì thiếu quan tâm.
• Không thể duy trì các mối quan hệ sâu sắc.
• Mất khả năng xây dựng kết nối lâu dài.

Làm sao để thoát khỏi Workaholic?

1. Thiết lập ranh giới thời gian

Đặt giới hạn rõ ràng giữa thời gian làm việc và thời gian nghỉ. Ví dụ: Không kiểm tra email công việc sau 20h, dành ít nhất 1 ngày cuối tuần để ngắt kết nối hoàn toàn khỏi công việc.

2. Tìm lại ý nghĩa ngoài công việc

Tham gia hoạt động xã hội, đọc sách, tập thể thao, dành thời gian cho gia đình. Khi bạn có những mục tiêu và niềm vui bên ngoài công việc, áp lực “phải làm mãi” sẽ dần giảm.

3. Thực hành mindfulness

Thiền định, hít thở sâu hoặc đơn giản là ăn uống chậm rãi, chú tâm – đều giúp não bộ được nghỉ ngơi và tránh trạng thái căng thẳng kéo dài.

4. Nhờ sự hỗ trợ

Nếu bạn thấy mình khó thoát khỏi guồng quay, đừng ngại tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc coach về cân bằng cuộc sống. Họ có thể giúp bạn xây dựng chiến lược điều chỉnh hành vi và thói quen cho phù hợp.

Tạm kết

Sau khi hiểu rõ Workaholic là gì, chúng ta có thể thấy rằng đây không đơn thuần là sự chăm chỉ hay yêu nghề, mà là trạng thái lệ thuộc vào công việc một cách mất kiểm soát, về lâu dần sẽ dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng như suy giảm sức khỏe, áp lực tinh thần, thiếu quan tâm đến gia đình. Chăm chỉ là yếu tố quan trọng của thành công, nhưng làm việc có kế hoạch và cân bằng với nghỉ ngơi mới là nền tảng bền vững nhất. Hãy học cách nghỉ ngơi đúng lúc, để làm việc thông minh hơn chứ không chỉ làm nhiều hơn.

Để tránh trở thành một Workaholic, bước đầu tiên là bạn nên chú ý đến việc tự chăm sóc sức khỏe bản thân. Một chiếc máy massage tại nhà sẽ giúp bạn giải tỏa căng thẳng, thư giãn cơ thể sau giờ làm việc căng thẳng, là một cách "chữa lành" nhẹ nhàng nhưng đầy hiệu quả.

Máy massage

Xem thêm:

Hướng nội là gì? 8 đặc điểm tính cách của người hướng nội mà bạn nên biết

Lowkey là gì và những thuật ngữ về low key phổ biến nhất trên mạng xã hội