Giải đáp: Trở lên hay trở nên? Cách phân biệt và sử dụng đúng chính tả tiếng Việt

Trong tiếng Việt, có nhiều cặp từ dễ gây nhầm lẫn trong cách viết và sử dụng, một trong số đó là “trở lên” và “trở nên”. Không ít người vẫn băn khoăn không biết trở lên hay trở nên mới là cách viết đúng chính tả. Dù hai từ này có cách phát âm gần giống nhau, nhưng ý nghĩa lại hoàn toàn khác biệt. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ sự khác nhau giữa hai từ và cách dùng chính xác trong từng ngữ cảnh.

Trở lên hay trở nên? Đâu là cách viết đúng?

Cả “trở lên” và “trở nên” đều là những cụm từ đúng trong tiếng Việt, tuy nhiên chúng mang ý nghĩa khác nhau. Sự nhầm lẫn giữa hai cụm này thường đến từ thói quen phát âm chưa chuẩn hoặc do người dùng chưa hiểu rõ nghĩa của từng từ. Để sử dụng đúng, cần nắm rõ bản chất của “lên” và “nên” trong tiếng Việt.

Lên là gì?

Theo Từ điển tiếng Việt, “lên” có thể là động từ hoặc phụ từ, mang nhiều ý nghĩa khác nhau tùy theo ngữ cảnh.

• Khi là động từ, “lên” diễn tả hành động di chuyển đến vị trí cao hơn hoặc phía trước. Ví dụ: “lên núi”, “đứng lên đầu hàng”, “lên bàn đầu ngồi”.
• “Lên” cũng có thể biểu thị sự tăng về số lượng hoặc giá trị: “lên giá”, “lên chức”, “lên lớp”.
• Trong một số trường hợp, “lên” thể hiện sự hình thành hoặc hoàn thiện như: “lên kế hoạch”, “lên danh sách”, “lên dây đàn”.

Như vậy, “lên” thường gắn với hành động hướng lên hoặc tăng lên, là cơ sở cho việc hình thành cụm “trở lên”.

Nên là gì?

Từ “nên” cũng mang nhiều lớp nghĩa khác nhau.

• Khi là tính từ, “nên” dùng để thể hiện sự khuyên bảo hoặc khuyến khích: “nên học tập chăm chỉ”, “nên giữ thái độ tích cực”.
• Khi là liên từ, “nên” thể hiện mối quan hệ nhân quả giữa hai hành động: “Cố gắng nên thành công”, “Vì chăm chỉ nên đạt kết quả tốt”.

Ngoài ra, “nên” còn thể hiện sự phát triển hoặc thay đổi theo chiều hướng mới, đây chính là yếu tố tạo nên cụm từ “trở nên”.

Trở lên là gì?

“Trở lên” là một cụm từ đúng chính tả, kết hợp giữa hai từ đơn “trở” và “lên”. Cụm này mang nghĩa chỉ sự tăng lên từ một mốc nhất định, thể hiện giới hạn hoặc phạm vi.

Ví dụ:

• Người đủ 18 tuổi trở lên mới được tham gia.
  Điểm từ 8 trở lên được xếp loại giỏi.
• Hóa đơn từ 500 nghìn đồng trở lên được miễn phí giao hàng.

Như vậy, “trở lên” dùng để chỉ sự tăng lên về số lượng, mức độ hoặc giới hạn so với một điểm gốc nào đó.

Trở nên là gì?

“Trở nên” là cụm từ diễn tả sự thay đổi trạng thái hoặc tính chất của con người, sự vật hay hiện tượng theo thời gian. Khi dùng “trở nên”, ta nhấn mạnh sự biến chuyển, thay đổi từ tình trạng ban đầu sang trạng thái khác.

Ví dụ:

• Anh ấy đã trở nên trầm lặng hơn sau biến cố.
• Cô bé trở nên tự tin sau khóa học giao tiếp.
• Thành phố trở nên sôi động hơn vào ban đêm.

Do đó, “trở nên” gắn liền với sự thay đổi bản chất hoặc trạng thái chứ không phải là sự tăng về lượng.

Phân biệt trở lên hay trở nên

Khi nào dùng “trở lên”?

Sử dụng “trở lên” khi muốn diễn đạt sự tăng lên về số lượng, độ tuổi, phạm vi hoặc giới hạn.

Ví dụ:

• Học sinh đạt điểm 9 trở lên được thưởng.
• Cây cao hai mét trở lên sẽ được chọn trồng.
• Người từ 60 tuổi trở lên được hưởng chính sách hưu trí.

Khi nào dùng “trở nên”?

Sử dụng “trở nên” khi mô tả sự thay đổi về tính cách, cảm xúc hoặc tình trạng.

Ví dụ:

• Sau nhiều nỗ lực, cô ấy trở nên mạnh mẽ hơn.
• Trời bỗng trở nên âm u trước cơn mưa.
• Công việc trở nên thuận lợi hơn nhờ tinh thần đồng đội.

Vì sao dễ nhầm lẫn giữa trở lên và trở nên?

Nguyên nhân phổ biến nhất là do phát âm sai phụ âm đầu “l” và “n”, khiến hai cụm từ nghe gần giống nhau. Một số vùng miền có thói quen nói “trở lên” thay cho “trở nên” và ngược lại. Ngoài ra, nhiều người không phân biệt rõ nghĩa nên sử dụng sai ngữ cảnh.

Để tránh lỗi này, cần ghi nhớ:

• “Trở lên” dùng khi nói về mức độ hoặc giới hạn tăng lên.

Mẹo ghi nhớ nhanh cách dùng:

• Nếu câu nói có liên quan đến số lượng, độ tuổi, giới hạn hoặc phạm vi, dùng trở lên.
• Nếu câu nói về sự thay đổi cảm xúc, tính cách, hoặc trạng thái, dùng trở nên.

Ví dụ:

• “Từ 18 tuổi trở lên” là nói về giới hạn tuổi.
• “Trở nên hạnh phúc hơn” là nói về sự thay đổi cảm xúc.

Kết bài

Cả “trở lên” và “trở nên” đều đúng chính tả tiếng Việt, nhưng mỗi cụm mang ý nghĩa riêng và chỉ phù hợp trong những trường hợp nhất định. Khi còn băn khoăn giữa trở lên hay trở nên, hãy nhớ: “trở lên” nói về sự tăng lên, còn “trở nên” nói về sự thay đổi. Hiểu và sử dụng đúng sẽ giúp câu văn của bạn trở nên tự nhiên, chính xác và giàu sức biểu đạt hơn.

Nếu bạn muốn nâng cao hiệu quả học tập và làm việc, hãy chọn ngay các thiết bị công nghệ hiện đại tại FPT Shop. Laptop, máy tính bảng và phụ kiện chính hãng đang chờ bạn với nhiều ưu đãi hấp dẫn – mua sắm thông minh, trải nghiệm tốt hơn mỗi ngày!

Xem nhanh: Máy tính bảng

Xem thêm:

• Xử lý hay sử lý? Cách viết nào mới là đúng chính tả tiếng Việt? Mẹo rèn luyện viết đúng chính tả
• Dành hay giành? Giải đáp thắc mắc về chính tả và cách sử dụng hiệu quả trong giao tiếp