Rằm là ngày mấy? Khám phá những nét đẹp văn hóa Việt không thể bỏ qua trong các ngày rằm

Mỗi khi nhắc đến rằm, nhiều người nghĩ ngay đến ngày trăng tròn và những lễ cúng gia tiên quen thuộc. Nhưng liệu bạn đã bao giờ thắc mắc rằm là ngày mấy, tại sao ngày này lại có ý nghĩa quan trọng trong lịch âm? Hãy cùng tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và phong tục gắn liền với ngày rằm trong đời sống người Việt.

Rằm là ngày mấy?

Trong lịch âm, rằm là ngày 15 hàng tháng, cũng là thời điểm trăng tròn nhất. Ngày này thường được coi là thời khắc viên mãn, đầy đủ, tượng trưng cho sự sum vầy và trọn vẹn. Ngoài ra, trong văn hóa phương Đông, ngày rằm còn mang ý nghĩa tâm linh, khi con người hướng về tổ tiên và cầu mong bình an.

Ở Việt Nam, rằm không chỉ đơn thuần là mốc thời gian mà còn là ngày để gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng, thắp hương tưởng nhớ ông bà, đồng thời cầu chúc những điều tốt đẹp cho tháng mới.

Ý nghĩa của ngày rằm

Ngày rằm được coi là dịp con người giao hòa với trời đất. Trong tín ngưỡng dân gian, trăng tròn tượng trưng cho sự viên mãn, giúp gia đình cầu mong may mắn, bình an. Việc thắp hương, dâng lễ cũng là cách bày tỏ lòng hiếu kính đối với tổ tiên.

Không ít người lựa chọn ăn chay vào ngày rằm để giữ lòng thanh tịnh, hướng đến điều thiện. Ngoài ra, đây cũng là ngày thích hợp để tịnh tâm, suy ngẫm và làm việc thiện nguyện.

Những ngày rằm quan trọng trong năm

Rằm tháng Giêng

Rằm tháng Giêng, còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, bắt nguồn từ Trung Quốc và du nhập vào Việt Nam từ lâu đời, hòa quyện với tín ngưỡng bản địa. Người xưa quan niệm: “Cúng cả năm không bằng rằm tháng Giêng” vì đây là dịp đầu tiên trong năm để con người bày tỏ lòng thành với trời đất, tổ tiên.

Trong dịp này, người Việt thường chuẩn bị mâm cơm cúng gia tiên và thần linh, có thể là mâm chay hoặc mặn tùy quan niệm. Nhiều người đi chùa lễ Phật, cầu bình an, may mắn cho gia đình trong năm mới. Ở một số địa phương, còn có tục thả đèn hoa đăng, mang ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc.

Rằm tháng Bảy

Rằm tháng Bảy gắn liền với lễ Vu Lan báo hiếu trong Phật giáo. Theo Phật giáo, đây là ngày chư Tăng tự tứ, cũng là dịp để con cháu tưởng nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục. Gia đình thường chuẩn bị mâm cơm chay cúng Phật và mâm mặn cúng gia tiên. Nhiều người đi chùa tụng kinh Vu Lan, cài hoa hồng trên áo (hoa đỏ nếu cha mẹ còn sống, hoa trắng nếu cha mẹ đã mất) để tưởng nhớ công ơn sinh thành.

Tháng bảy âm lịch cũng là dịp xá tội vong nhân trong tín ngưỡng dân gian. Trong dân gian, người ta tin rằng đây là lúc Diêm Vương mở cửa ngục, các vong linh được thả về dương gian. Người dân thường tổ chức lễ cúng chúng sinh ngoài trời gồm cháo loãng, gạo muối, bánh kẹo để bố thí cho các vong linh không nơi nương tựa, cùng với đó là tục giật cô hồn. 

Rằm tháng Tám

Rằm tháng Tám gắn liền với Tết Trung Thu, một lễ hội có từ thời Đường ở Trung Quốc, sau này được du nhập và phát triển thành nét văn hóa đặc trưng của người Việt. Đây là dịp để ngắm trăng, thưởng thức bánh trung thu và cũng là Tết đoàn viên, gắn kết gia đình.

Người dân thường bày mâm cỗ trông trăng với bánh nướng, bánh dẻo, trái cây và trà. Trẻ em tham gia rước đèn, múa lân, phá cỗ, trong khi người lớn cùng nhau ngắm trăng và trò chuyện. Tết Trung Thu ngày nay vừa giữ ý nghĩa sum họp vừa trở thành lễ hội dành riêng cho thiếu nhi.

Rằm tháng Mười

Rằm tháng Mười, còn gọi là Tết Hạ Nguyên hay Tết cơm mới, xuất phát từ phong tục nông nghiệp của cư dân lúa nước. Đây là dịp nông dân tạ ơn trời đất, tổ tiên đã phù hộ cho mùa màng bội thu. So với các rằm khác, rằm tháng Mười ít được chú trọng hơn ở đô thị, nhưng vẫn có ý nghĩa quan trọng ở các vùng quê.

Người dân thường chuẩn bị mâm cơm mới gồm gạo nếp, ngô, khoai, sắn – những sản vật sau mùa gặt – để dâng cúng tổ tiên. Một số địa phương còn tổ chức lễ hội mừng cơm mới, chia sẻ sản vật với họ hàng, hàng xóm. Đây là dịp thể hiện sự biết ơn và gắn kết cộng đồng sau vụ mùa.

Tạm kết

Như vậy, câu trả lời cho thắc mắc rằm là ngày mấy chính là ngày 15 âm lịch hàng tháng. Đây là thời điểm trăng tròn, tượng trưng cho sự viên mãn. Trong văn hóa Việt, ngày rằm thường được xem là dịp để tưởng nhớ tổ tiên, gắn kết gia đình và nuôi dưỡng đời sống tinh thần thông qua các hoạt động như ăn chay, cúng Phật, đi chùa hoặc làm thiện nguyện. Một số ngày rằm như rằm tháng Giêng hay rằm tháng Tám còn là các dịp lễ lớn mang đậm nét truyền thống dân gian của người Việt.

Bạn muốn luôn chủ động trong việc theo dõi ngày rằm, ngày lễ hay chọn ngày tốt? Điện thoại Samsung với màn hình sắc nét và ứng dụng lịch âm tích hợp giúp bạn tra cứu nhanh chóng, tiện lợi mọi lúc. Chọn điện thoại Samsung tại FPT Shop để quản lý thời gian thông minh và trọn vẹn hơn mỗi ngày.

Điện thoại Samsung

Xem thêm:

Lịch dụng sự: Tra cứu lịch âm dương, ngày tốt xấu, vận hạn, xem tuổi làm nhà chuẩn xác

Trung thu năm 2025 vào ngày nào? Nguồn gốc, ý nghĩa và các hoạt động dịp Trung Thu