Thế nào là phần mềm gián điệp? Làm cách nào để ngăn chặn phần mềm gián điệp và bảo vệ dữ liệu?

Phần mềm gián điệp là phần mềm không mong muốn xâm nhập vào hệ thống máy tính của người dùng nhằm theo dõi, giám sát và nắm bắt thông tin cá nhân của họ. Những phần mềm gián điệp có thể tích hợp vào hệ điều hành của người dùng để theo dõi tổ hợp phím, chỉnh cài đặt và làm giảm hiệu suất thiết bị để thu thập dữ liệu nhạy cảm chẳng hạn như email, chi tiết đăng nhập, lịch sử duyệt web và thông tin thẻ tín dụng. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng có gần 90% máy tính tại nhà ở Hoa Kỳ đã bị nhiễm phần mềm gián điệp tại một số thời điểm. Hầu hết các trường hợp chỉ dừng lại ở mức độ gây phiền toái. Tuy nhiên cũng có một vài trường hợp sự ảnh hưởng của việc bị nhiễm phần mềm gián điệp là thảm họa, gây nên sự căng thẳng và gánh nặng tài chính rất lớn. Vậy làm cách nào để nhận diện, ngăn chặn phần mềm gián điệp và bảo vệ bản thân khỏi chúng? Hãy tìm hiểu chi tiết trong bài viết hôm nay.

Phần mềm gián điệp là gì?

Phần mềm gián điệp là một loại phần mềm lây nhiễm máy tính, cho phép tin tặc truy cập vào dữ liệu cá nhân của người dùng. Nó có thể tấn công vào những thiết bị PC, Mac, Android và iOS. Phần mềm gián điệp cũng có nhiều công dụng, một trong số đó mang tính hợp pháp, chẳng hạn như:

• Giám sát máy tính công ty để đảm bảo không có ai phát tán thông tin nhạy cảm ra bên ngoài.
• Theo dõi được những người dùng đồng ý cho quảng cáo được nhắm mục tiêu.
• Phần mềm kiểm soát của bố mẹ để theo dõi các hoạt động trực tuyến của con mình.
• Cookie trang web để tuỳ chỉnh trải nghiệm duyệt web của người dùng.

Tuy nhiên, có ít nhất 40% phần mềm gián điệp rơi vào danh mục độc hại. Nó thường được bọn tội phạm dùng để đánh cắp thông tin cá nhân và kiếm tiền. Hoạt động phần mềm gián điệp phổ biến là:

• Lấy chi tiết thông tin tài khoản ngân hàng của người dùng để truy cập trực tiếp vào tiền của họ.
• Lấy thông tin cá nhân, chẳng hạn như mật khẩu, danh bạ và hoạt động web.
• Thu thập dữ liệu cá nhân để đánh cắp danh tính của người dùng.
• Ghi lại thói quen duyệt web của người dùng để gửi quảng cáo được cá nhân hoá.

Phần mềm gián điệp thậm chí còn có chức năng ghi lại tin nhắn tức thời và những cuộc gọi Skype, chiếm quyền điều khiển webcam, chụp ảnh, quay video và cài đặt keylogger (sao lưu thao tác bàn phím).

Dấu hiệu phát hiện xâm nhập

Có thể sẽ rất khó để phát hiện phần mềm gián điệp vì chúng có khả năng thay đổi cài đặt máy tính để tránh bị nhận diện. Một số dấu hiệu mà bạn cần chú ý để phát hiện sự xâm nhập là:

• Tốc độ thiết bị trở nên chậm đáng kể.
• Quảng cáo tự động đột nhiên xuất hiện trên mọi máy tính của bạn.
• Tốn CPU tăng mạnh.
• Máy tính bắt đầu đóng băng hoặc gặp nhiều sự cố hơn bình thường.
• Trang trình duyệt mặc định bị thay đổi và chuyển hướng đến một trang web khác.
• Sự gia tăng chuyển hướng tự động khi đang online.
• Phần mềm chống virus hoặc bảo mật gặp trục trặc.

Mặc dù mỗi dấu hiệu trên có vẻ không có gì nghiêm trọng nhưng nếu một vài dấu hiệu cùng xảy ra đồng thời thì chắc chắn máy tính của bạn đang gặp vấn đề.

Những cách lây nhiễm phần mềm gián điệp là gì?

Phần mềm gián điệp có thể xâm nhập vào máy tính của bạn thông qua nhiều kênh. Tuy nhiên, nguồn phổ biến nhất chính là phần mềm gián điệp kèm theo - về cơ bản khi một chương trình bí mật cài đặt chính nó và một chương trình khác đáng tin cậy hơn mà bạn chọn để tải xuống.

Mỗi người đều có trách nhiệm khi tải xuống các ứng dụng miễn phí hoặc trò chơi nhằm phục vụ mục đích cá nhân. Khi những thứ đó không được kiểm tra và hiệu đính đầy đủ thì phần mềm gián điệp sẽ xâm nhập vào máy tính.

Một số cách lây nhiễm khác bao gồm:

• Truy cập vào trang web hoặc tên miền bị nhiễm.
• Tải phần mềm từ những nguồn không đáng tin cậy.
• Nhấp chuột vào quảng cáo bị lây nhiễm.
• Tải phương tiện từ những nền tảng torrent.
• Mở tệp đính kèm email từ người lạ.

Làm cách nào để ngăn chặn phần mềm gián điệp?

Bởi vì bản chất của phần mềm gián điệp đang tiếp tục phát triển nên không có chiến thuật hoàn hảo nào giữ cho bạn an toàn vô thời hạn. Tất nhiên, cách để bảo vệ tốt nhất khỏi phần mềm gián điệp đó là không tải nó xuống ngay từ đầu. Vì thế, bạn cần thay đổi các thói quen cá nhân của mình và thận trọng hơn khi online, đặc biệt là những gì bạn nhấp chuột vào.

Hãy tuân theo những cách sau để giảm nguy cơ bị phần mềm gián điệp tấn công.

Dùng bộ bảo mật chống virus với công cụ chống phần mềm gián điệp

Nếu như bạn dùng một trình diệt virus tốt thì bạn đã đi trước một bước. Sử dụng một bộ bảo mật tốt với công cụ chống phần mềm gián điệp chuyên dùng sẽ giúp ngăn chặn phần mềm gián điệp trước khi chúng được cài đặt vào máy tính của bạn.

Lựa chọn một phần mềm chống virus cung cấp những tuỳ chọn theo thời gian thực, phát hiện cụ thể và loại bỏ phần mềm gián điệp. Hãy đảm bảo rằng nó được cập nhật thường xuyên để có thể chống lại các mối đe doạ mới nhất từ phần mềm gián điệp.

Mặc dù chúng ta có thể đi trước phần mềm gián điệp và tránh những thảm hoạ nhưng đôi khi chúng vẫn có thể xâm nhập được. Đừng lo lắng, bạn hoàn toàn có thể giải quyết vấn đề một cách dễ dàng nếu như bạn hành động nhanh. Đây chính là thời điểm mà phần mềm diệt virus phát huy tác dụng của nó.

Không nhấp vào quảng cáo không mong muốn

Một tỷ lệ lớn các quảng cáo trực tuyến đều chứa phần mềm gián điệp. Bạn nên tránh nhấp vào các quảng cáo để giảm nguy cơ bị lây nhiễm. Nếu như bạn nhìn thấy thứ gì đó mà bạn quan tâm, hãy tìm kiếm thương hiệu/mặt hàng đó và mua trực tiếp từ trang web chính thức, có uy tín thay vì nhấn vào quảng cáo.

Đọc đánh giá trước khi tải phần mềm

Nghiên cứu cẩn thận mọi ứng dụng mà bạn quan tâm bất cứ lúc nào có thể trước khi bạn tải xuống và chỉ tải từ trang web chính thức. Hầu hết những sản phẩm đáng tin cậy sẽ đi kèm với đánh giá, do đó hãy luôn kiểm tra những sản phẩm này trước để đảm bảo đó là sản phẩm đáng tin cậy.

Điều chỉnh cài đặt bảo mật trình duyệt

Các trình duyệt chứa một loạt những cài đặt bảo mật cho phép bạn đưa ra cách sử dụng dữ liệu của mình. Bạn có thể lựa chọn dừng hoàn toàn cookie, uỷ quyền cho những trang web cụ thể hoặc cài đặt chỉ chia sẻ một vài thông tin. Theo dõi cài đặt bảo mật thường xuyên để nhận thấy những sự thay đổi.

Dùng trình duyệt web thông minh

Không bao giờ mở tin nhắn và tệp đính kèm mail từ người mà bạn không biết. Nếu bạn nhìn thấy một liên kết đáng ngờ từ một người bạn nào đó, hãy xác nhận xem đó có thực sự là từ họ hay không trước khi nhấp vào. Đặc biệt là những thông báo như bạn đã trúng một giải thưởng gì đó đều không đáng tin cậy.

Không nhấp vào cửa sổ bật lên khi đóng chúng

Nhiều quảng cáo bị nhiễm có chủ đích nên gây khó khăn cho việc đóng chúng lại. Tin tặc có thể sử dụng ký hiệu X trong thiết kế quảng cáo để lừa bạn nhấn vào.

Hãy cẩn trọng khi tắt cửa sổ bật lên để tránh mở liên kết lạ. Thay vào đó, bạn hãy nhấn tổ hợp ALT + F4 hoặc cẩn thận chọn đúng ký hiệu X trên góc cảnh báo bật lên để đóng cửa sổ lại.

Sử dụng tường lửa

Bộ lọc mạng tường lửa chính là một biện pháp bảo vệ tuyệt vời nhằm ngăn chặn các trang web rủi ro, do đó khiến cho phần mềm gián điệp khó truy cập vào máy tính của bạn.

Nhắc nhở người thân về những rủi ro

Nếu bạn có con nhỏ, hãy dạy chúng hiểu những rủi ro của phần mềm gián điệp. Kết quả của một cuộc khảo sát cho thấy 69% máy tính trong nhà có trẻ em dưới 18 tuổi xuất hiện phần mềm gián điệp. Trẻ em và thanh thiếu niên thường ít nhận thức được rủi ro, vì vậy hãy nhắc nhở chúng cách phát hiện những liên kết tinh ranh này.

Hướng dẫn xoá phần mềm gián điệp

Nếu như bạn nghi ngờ máy tính của mình bị nhiễm phần mềm gián điệp thì bước đầu tiên là hãy tắt kết nối Internet. Sự lây nhiễm sẽ hoạt động bằng cách gửi dữ liệu của bạn trở lại qua web, do đó điều này đặt ra một điểm dừng ngay lập tức. Khi đã thực hiện xong, bạn có hai tuỳ chọn như sau:

Xoá thủ công

Nếu như bạn biết nguồn gốc của vấn đề, bạn có thể loại bỏ nó bằng cách thủ công. Hãy mở menu ứng dụng của bạn để xem tất cả chương trình đang hoạt động. Xác định ứng dụng nào gây ra sự cố, nhấp chuột phải vào rồi chọn Gỡ cài đặt và nhấn Xoá chương trình.

Hãy lưu ý rằng việc loại bỏ thủ công sẽ đi kèm với rủi ro của nó. Nếu như bạn chọn sai chương trình, chẳng hạn như chương trình hệ điều hành, bạn có thể khiến máy tính của mình không hoạt động được. Nhớ là luôn chọn tuỳ chọn để ẩn chương trình hệ thống đi và thực hiện tìm kiếm tên trực tuyến trước khi xoá hoàn toàn.

Xoá bằng phần mềm

• Sử dụng chương trình chống virus chất lượng để thực hiện quét toàn bộ hệ thống.
• Nếu bạn biết vị trí lây nhiễm, bạn có thể chọn quét tuỳ chỉnh để nhắm mục tiêu vào một khu vực cụ thể.
• Khi bạn đã xác định được sự cố, hãy dùng công cụ chống phần mềm gián điệp để tự động cách ly và loại bỏ phần mềm độc hại.

Phần mềm chống virus tốt nhất

Một phần mềm chống virus sẽ là cách tuyệt vời để ngăn chặn phần mềm gián điệp xâm nhập và đánh cắp thông tin của bạn. Mặc dù giải pháp bảo mật miễn phí là tốt hơn việc không có gì nhưng bạn vẫn nên chọn một giải pháp cung cấp những tuỳ chọn theo dõi thời gian thực, phát hiện cụ thể và xoá phần mềm gián điệp để chắc chắn rằng mình được bảo vệ 100%.

Tạm kết

Như vậy, chúng tôi đã giải thích về phần mềm gián điệp và giúp bạn hiểu rằng cách bảo vệ máy tính của bạn khỏi phần mềm gián điệp tốt nhất là không để chúng xâm nhập vào thiết bị ngay từ ban đầu. Hãy ghi nhớ và cũng nhắc nhở những người xung quanh để bảo vệ an toàn cho bản thân nhé!

Bạn đang tìm kiếm địa chỉ bán linh kiện máy tính giá tốt và uy tín? Mời bạn tham khảo các sản phẩm tại FPT Shop, chúng tôi cam kết bán hàng chính hãng và có những chế độ hậu mãi tuyệt vời dành cho quý khách hàng.

Linh kiện 

Xem thêm:

• Giới thiệu về TrollStore: Phần mềm cho phép cài đặt ứng dụng ngoài trên iPhone, iPad
• Top 6 trang web hỗ trợ đọc file DWG trực tuyến không cần phần mềm cực tiện lợi