Nhạc jazz là gì? Khám phá nguồn gốc, đặc trưng và sức hút vượt thời gian của nhạc jazz

Nhắc đến nhạc jazz, người ta thường nghĩ ngay đến những giai điệu ngẫu hứng đầy mê hoặc, vừa phóng khoáng vừa tinh tế. Mỗi tác phẩm jazz đều mang trong mình dấu ấn riêng, khẳng định sức sống bền bỉ của thể loại âm nhạc này. Cùng tìm hiểu nhạc jazz là gì trong bài viết dưới đây.

Nhạc jazz là gì? 

Nhạc jazz là một thể loại âm nhạc có nguồn gốc từ cộng đồng người Mỹ gốc Phi ở khu vực New Orleans (Mỹ) vào cuối thế kỷ 19. Jazz mang tính ngẫu hứng cao, cho phép nhạc công tự do ứng biến trên nền giai điệu và tiết tấu. Điều này tạo nên sự mới mẻ trong từng buổi biểu diễn, khiến mỗi lần thưởng thức jazz đều mang lại trải nghiệm khác biệt.

Đặc trưng nổi bật của nhạc jazz là gì?

Ngẫu hứng (improvisation)

Đây được coi là yếu tố cốt lõi của nhạc jazz. Nghệ sĩ có thể tự do ứng tác giai điệu, hòa âm hay nhịp điệu ngay trên sân khấu thay vì bám chặt bản nhạc soạn sẵn. Nhờ đó, cùng một tác phẩm nhưng mỗi lần trình diễn lại mang sắc thái khác nhau, phụ thuộc vào cảm xúc và kỹ thuật của người chơi.

Tiết tấu syncopation

Jazz thường xuyên sử dụng đảo phách, nghịch phách và nhấn lệch, phá vỡ trọng âm truyền thống để tạo cảm giác “lắc lư” đặc trưng. Kiểu tiết tấu này còn được gọi là swing feel, mang lại sự cuốn hút và khó đoán cho người nghe.

Sử dụng nhịp swing và groove

Nhịp swing làm cho giai điệu uyển chuyển, mềm mại, trong khi groove tạo nên sự liền mạch và sức hút nhịp nhàng, khiến khán giả dễ dàng “phiêu” cùng âm nhạc.

Blue notes

Đặc điểm này xuất hiện ở các nốt nhạc hạ thấp (thường ở bậc 3 và bậc 7), đem lại màu sắc cảm xúc độc đáo, gợi buồn, day dứt nhưng đầy quyến rũ, khác biệt với âm nhạc cổ điển châu Âu.

Tương tác nhóm và solo

Trong biểu diễn jazz, mỗi nhạc công đều có cơ hội thể hiện cá tính qua những đoạn solo, đồng thời luôn chú ý lắng nghe, đối thoại âm nhạc với các thành viên khác. Sự kết hợp này tạo nên bầu không khí ngẫu hứng nhưng vẫn hòa hợp, đặc biệt trong các buổi diễn trực tiếp.

Các thể loại nhạc jazz phổ biến

Nhạc jazz có lịch sử phát triển phong phú với rất nhiều nhánh khác nhau. Dưới đây là những thể loại nhạc jazz phổ biến nhất hiện nay, những dòng nhạc vẫn giữ được sức ảnh hưởng rộng rãi và thường xuyên xuất hiện trong đời sống âm nhạc toàn cầu.

Contemporary/Modern jazz

Contemporary jazz (hay còn gọi là jazz đương đại) là dòng nhạc phát triển từ nền tảng jazz truyền thống nhưng liên tục đổi mới, pha trộn nhiều yếu tố như R&B, hip hop, soul, thậm chí cả nhạc điện tử. 

Điểm nổi bật của thể loại này nằm ở sự sáng tạo không giới hạn, các nghệ sĩ thường xuyên thử nghiệm nhạc cụ mới, kỹ thuật phối khí hiện đại và lối trình diễn tự do. 

Smooth jazz

Smooth jazz là dòng nhạc nhẹ nhàng, mượt mà, có tính thư giãn cao, thường sử dụng saxophone, piano điện và guitar điện để tạo không gian âm nhạc êm dịu. Đây là thể loại thường xuyên xuất hiện trong các quán cà phê, khách sạn, lounge hay playlist “chill” trên các nền tảng streaming. 

Đặc điểm của smooth jazz chính là giai điệu dễ nghe, nhịp điệu ổn định và ít mang tính ứng tác phức tạp như jazz truyền thống. 

Fusion jazz

Fusion jazz là dòng nhạc jazz pha trộn với rock, funk, world music và gần đây là cả EDM. Thể loại này mang tính bùng nổ, thường có nhịp điệu mạnh mẽ, bass dày và guitar điện nổi bật, kết hợp cùng keyboard hoặc synthesizer. Fusion jazz đã xuất hiện từ những năm 1970 với Herbie Hancock, Weather Report và đến nay vẫn là lựa chọn hàng đầu cho những nghệ sĩ thích thử nghiệm những thể loại âm nhạc mới. 

Latin jazz

Latin jazz là sự hòa quyện giữa nhạc jazz và các nhịp điệu Latin như bossa nova, samba, salsa. Đặc trưng của dòng nhạc này nằm ở nhạc cụ gõ phong phú như conga, bongos, timbales, kết hợp cùng giai điệu jazz uyển chuyển. 

Latin jazz không chỉ mang âm hưởng quyến rũ mà còn tạo cảm giác sôi động, gợi nhớ đến các bữa tiệc đường phố hoặc quán bar nhiệt đới. 

Acid jazz, nu jazz

Acid jazz và nu jazz là những nhánh jazz hiện đại, kết hợp jazz với hip hop, funk, nhạc dance và điện tử. Âm thanh thường mang hơi hướng groove, beat mạnh mẽ, bass dày, dễ dàng hòa nhập vào đời sống nightlife, clubbing và các sân khấu quốc tế. Các nghệ sĩ như Jamiroquai và St Germain là biểu tượng của dòng acid/nu jazz, đưa jazz ra khỏi khuôn khổ “thính phòng” để hòa nhập với thế giới điện tử và underground.

Các tác phẩm nhạc jazz kinh điển trên thế giới

Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, nhạc jazz đã sản sinh ra vô số kiệt tác để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử âm nhạc. Những bản nhạc này không chỉ làm nên tên tuổi của các nghệ sĩ huyền thoại mà còn trở thành chuẩn mực, nguồn cảm hứng bất tận cho nhiều thế hệ sau. Dưới đây là các tác phẩm nhạc jazz kinh điển trên thế giới mà bất kỳ tín đồ jazz nào cũng nên một lần thưởng thức.

• Take Five - Dave Brubeck Quartet (1959): Đây là bản jazz nổi tiếng với nhịp 5/4 độc đáo, được coi là một trong những tác phẩm biểu tượng của dòng cool jazz.
• So What - Miles Davis (1959): Ca khúc mở đầu album Kind of Blue - một trong những album jazz vĩ đại nhất mọi thời đại. “So What” thể hiện rõ phong cách modal jazz của Miles Davis.
• My Favorite Things - John Coltrane (1961): Tác phẩm dựa trên giai điệu nhạc phim The Sound of Music, được Coltrane biến tấu thành một bản jazz đầy mê hoặc.
• What a Wonderful World - Louis Armstrong (1967): Dù mang màu sắc jazz pha pop, ca khúc này trở thành biểu tượng gắn liền với giọng ca trầm khàn đầy cảm xúc của Armstrong.
• Strange Fruit - Billie Holiday (1939): Không chỉ là một bản jazz ballad, đây còn là tác phẩm mang tính biểu tượng phản ánh vấn đề xã hội, trở thành bài ca chống phân biệt chủng tộc.
• Round Midnight - Thelonious Monk (1944): Một trong những bản jazz được chơi nhiều nhất trong lịch sử, tiêu biểu cho phong cách bebop và tài năng piano độc đáo của Monk.
• Sing, Sing, Sing - Benny Goodman (1937): Tác phẩm kinh điển của kỷ nguyên swing với tiếng trống dồn dập và giai điệu đầy năng lượng, thường xuất hiện trong các bộ phim kinh điển.
• Birdland - Weather Report (1977): Đây là ca khúc tiêu biểu cho thể loại kết hợp jazz với rock và funk, tạo nên một dấu ấn mạnh mẽ trong làng nhạc thập niên 70.

Tạm kết

Hi vọng qua bài viết này bạn đã hiểu được nhạc jazz là gì và được chia thành mấy loại. Trải qua hơn một thế kỷ, jazz vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn nhờ sự ngẫu hứng, khả năng kết hợp đa dạng và ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều thể loại khác. Với sự lan tỏa toàn cầu, nhạc jazz chắc chắn sẽ tiếp tục là “hơi thở” của sự sáng tạo trong âm nhạc hiện đại.

Đắm chìm trong từng giai điệu nhạc jazz hay bất kỳ thể loại âm nhạc yêu thích với tai nghe chất lượng cao tại FPT Shop. Âm thanh sống động, thiết kế hiện đại và nhiều mẫu mã đa dạng, tai nghe tại FPT Shop sẽ mang đến trải nghiệm nghe nhạc đỉnh cao. Tham khảo tại đây:

Tai nghe

Xem thêm:

• Khám phá R&B là gì? Các dòng nhạc và thể loại âm nhạc RnB thịnh hành qua mọi giai đoạn
• Acoustic là gì? Khám phá nguồn gốc, ý nghĩa và sự hấp dẫn vượt thời gian của dòng nhạc này