Năng lực số là gì? Tìm hiểu khái niệm, vai trò và cấu trúc khung năng lực số cho người học

Trong thời đại mà công nghệ số ngày càng đóng vai trò trung tâm trong mọi mặt của cuộc sống và công việc, việc hiểu rõ năng lực số là gì không chỉ cần thiết mà còn mang tính bắt buộc để thích ứng và phát triển. Khái niệm năng lực số hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực - từ giáo dục, truyền thông đến quản trị doanh nghiệp và đời sống cá nhân. Bài viết dưới đây sẽ giúp người đọc nắm bắt toàn diện khái niệm năng lực số, mục đích xây dựng khung năng lực số cho người học cũng như cách vận dụng hiệu quả để phát triển bản thân trong kỷ nguyên số.

Năng lực số là gì? Khái niệm và vai trò trong thời đại hiện đại

Năng lực số là khả năng sử dụng công nghệ số để hoàn thành nhiệm vụ cụ thể hoặc giải quyết các vấn đề trong thực tiễn. Đây là một kỹ năng tổng hợp, bao gồm cả việc tiếp cận, khai thác, xử lý thông tin và tương tác trong môi trường số một cách hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm.

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, năng lực số không chỉ là yêu cầu tất yếu đối với lực lượng lao động mà còn đóng vai trò nền tảng trong giáo dục. Việc trang bị năng lực số giúp người học dễ dàng thích nghi với phương pháp học tập mới, đồng thời đáp ứng tốt yêu cầu tuyển dụng và hội nhập vào thị trường lao động số ngày càng phát triển.

Ý nghĩa ban hành Khung năng lực số cho người học

Để hiểu rõ hơn năng lực số là gì, không thể bỏ qua Khung năng lực số trong lĩnh vực giáo dục. Mục đích sử dụng khung năng lực số bao gồm:

• Làm cơ sở để xây dựng và phát triển chương trình đào tạo, tài liệu học tập phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
• Hỗ trợ đánh giá toàn diện về yêu cầu và kết quả đạt được của người học liên quan đến năng lực số.
• Đảm bảo tính thống nhất trong việc giảng dạy và đánh giá giữa các chương trình giáo dục, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho việc đối sánh và tham chiếu trình độ học tập giữa các hệ thống đào tạo khác nhau.

Việc áp dụng Khung năng lực số vào thực tiễn không chỉ giúp chuẩn hóa mục tiêu đào tạo mà còn tạo điều kiện thuận lợi để người học xác định rõ mục tiêu phát triển kỹ năng số cho bản thân.

Cấu trúc Khung năng lực số dành cho người học

Để trả lời một cách đầy đủ cho câu hỏi năng lực số là gì, cần nhìn vào cấu trúc chi tiết của Khung năng lực số được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Theo đó, khung này được chia thành 6 miền năng lực với 24 năng lực thành phần, sắp xếp theo 4 trình độ từ cơ bản đến chuyên sâu, trải dài trên 8 bậc phát triển.

Khai thác dữ liệu và thông tin

Đây là miền năng lực đặt trọng tâm vào khả năng tìm kiếm, đánh giá độ tin cậy và xử lý thông tin trong môi trường số. Người học cần thành thạo các kỹ năng như xác định nguồn dữ liệu uy tín, tổ chức thông tin hiệu quả và vận dụng thông tin để giải quyết tình huống thực tế. Năng lực này là một phần quan trọng trong việc xác định rõ năng lực số đối với cá nhân trong xã hội số hóa.

Giao tiếp và hợp tác trong môi trường số

Miền năng lực này liên quan đến kỹ năng sử dụng các nền tảng kỹ thuật số để giao tiếp, làm việc nhóm và tham gia cộng đồng trực tuyến. Đây là kỹ năng cần thiết không chỉ trong học tập mà còn trong môi trường làm việc hiện đại, đặc biệt khi xu hướng làm việc từ xa đang ngày càng phổ biến.

Sáng tạo nội dung số

Miền năng lực này tập trung vào khả năng tạo, chỉnh sửa và chia sẻ các sản phẩm số như hình ảnh, video, văn bản, mã lập trình,... Người học cũng cần hiểu về các vấn đề liên quan đến bản quyền, giấy phép sử dụng và đạo đức số. Sáng tạo nội dung số không chỉ dừng lại ở kỹ năng sử dụng công cụ, mà còn bao gồm tư duy phản biện và khả năng đổi mới sáng tạo.

An toàn

Bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng thiết bị đúng cách, kiểm soát thời gian sử dụng công nghệ và đảm bảo sức khỏe tâm lý - thể chất là những nội dung then chốt trong miền năng lực này. Đây là phần thường bị bỏ qua khi định nghĩa năng lực số nhưng lại giữ vai trò sống còn trong việc xây dựng một thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.

Giải quyết vấn đề

Miền năng lực này yêu cầu người học phát triển khả năng tư duy phản biện và sáng tạo trong việc nhận diện, phân tích và giải quyết các vấn đề thực tiễn bằng công cụ số. Bao gồm cả việc học hỏi công nghệ mới, khắc phục sự cố kỹ thuật và đổi mới quy trình làm việc. Đây là yếu tố tiên quyết để phát triển năng lực số ở cấp độ chuyên sâu.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi mạnh mẽ mọi ngành nghề, do đó hiểu và ứng dụng AI một cách đạo đức, minh bạch và có trách nhiệm là năng lực số cần có của công dân hiện đại. Việc đưa AI vào Khung năng lực số thể hiện một bước tiến lớn trong việc cập nhật khái niệm theo xu thế toàn cầu.

Tạm kết

Năng lực số là gì không chỉ là một khái niệm lý thuyết mà còn là hành trang thiết yếu trong xã hội hiện đại. Việc hiểu và phát triển năng lực số giúp người học, người lao động và mọi cá nhân trong xã hội chủ động thích nghi với môi trường số đang thay đổi không ngừng. Đầu tư vào năng lực số cũng đồng nghĩa với việc đầu tư vào tương lai nghề nghiệp và sự phát triển bền vững của mỗi người trong thời đại công nghệ.

Nếu bạn đang tìm kiếm thiết bị hỗ trợ học tập và làm việc hiệu quả trong môi trường số, hãy lựa chọn laptop chính hãng tại FPT Shop để được hưởng chính sách bảo hành uy tín, cùng nhiều ưu đãi hấp dẫn. Xem ngay!

Laptop

Xem thêm:

• IC3 là chứng chỉ gì? Tìm hiểu chi tiết về chứng chỉ kỹ thuật số phổ biến toàn cầu hiện nay
• Nền tảng số là gì? Thuận lợi và thách thức mà nền tảng số mang lại cho doanh nghiệp