Mass tourism là gì? Góc nhìn toàn diện về du lịch đại chúng, lý do khiến nó gây tranh cãi

Bạn từng đến một điểm du lịch nổi tiếng và thấy mọi ngóc ngách đều chật kín người? Đó có thể là biểu hiện điển hình của Mass Tourism. Nhưng Mass Tourism là gì, vì sao nó bùng nổ và tác động như thế nào đến ngành du lịch cũng như môi trường sống? Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn.

Mass Tourism là gì?

Mass Tourism là hiện tượng một điểm đến du lịch phát triển quá nóng, thu hút quá nhiều du khách đến cùng một khoảng thời gian, hay nói cách khác là sự quá tải trong mùa du lịch cao điểm nhất của địa phương đó. Ví dụ ở Việt Nam, những điểm đến như Đà Nẵng, Đà Lạt, Nha Trang, Phú Quốc đã từng rơi vào tình trạng Mass Tourism vào các mùa lễ hội như lễ hội bắn pháo hoa, Festival hoa Đà Lạt, đặc biệt là kỳ nghỉ hè.

Đặc điểm chính của Mass Tourism:

• Lượng du khách lớn: Số lượng khách rất đông, thường được tổ chức theo các tour du lịch lớn.
• Chuyến đi tổ chức sẵn: Các tour du lịch thường được chuẩn bị sẵn với dịch vụ vận chuyển, lưu trú và tham quan.
• Điểm đến phổ biến: Thường là các địa danh nổi tiếng, dễ tiếp cận và có hạ tầng phục vụ tốt.
• Tiết kiệm chi phí: Dành cho đối tượng khách hàng muốn tìm kiếm chuyến đi giá rẻ.

Tác động tích cực của Mass Tourism

Tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm

Mass Tourism là động lực mạnh mẽ thúc đẩy nền kinh tế tại các điểm đến. Lượng khách lớn kéo theo nhu cầu về khách sạn, nhà hàng, vận chuyển, xây dựng và các dịch vụ hỗ trợ, từ đó tạo ra hàng triệu việc làm. Ví dụ tại Bali, nhờ du lịch phát triển, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 24% (năm 1998) xuống còn 9,2% (năm 2019). Một nghiên cứu năm 2020 cũng cho thấy 95% doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch đều ghi nhận sự tăng trưởng về doanh thu.

Tăng thu nhập cho cộng đồng địa phương

Du khách thường chi tiêu vào các dịch vụ lưu trú, ăn uống, mua sắm và giải trí, mang lại dòng tiền lớn cho cư dân địa phương. Khoản thu này không chỉ cải thiện đời sống người dân mà còn làm tăng nguồn thu ngân sách địa phương, tạo điều kiện cho chính quyền đầu tư vào giáo dục, y tế và các dịch vụ công.

Phát triển cơ sở hạ tầng

Để đáp ứng nhu cầu của lượng lớn khách du lịch, chính quyền và doanh nghiệp thường đầu tư nâng cấp hạ tầng như đường xá, sân bay, hệ thống giao thông công cộng. Ngoài ra, các tiện ích công cộng như công viên, trung tâm cộng đồng hay nhà vệ sinh công cộng cũng được xây dựng hoặc cải thiện, mang lại lợi ích lâu dài cho cả cư dân lẫn du khách.

Giao lưu văn hóa

Mass Tourism tạo điều kiện cho sự giao lưu giữa các nền văn hóa. Du khách có cơ hội tìm hiểu phong tục, tập quán, nghệ thuật và ẩm thực địa phương; trong khi người dân bản địa được tiếp xúc với văn hóa nước ngoài, nâng cao nhận thức và sự khoan dung văn hóa.

Bảo tồn di sản văn hóa

Sự quan tâm từ du khách đến các di tích, lễ hội hay nghề truyền thống đã thúc đẩy các địa phương bảo tồn và phát triển di sản văn hóa. Không ít dự án bảo tồn được tài trợ bằng nguồn thu du lịch, góp phần giữ gìn các giá trị lịch sử - văn hóa lâu dài.

Tiếp cận du lịch cho nhiều đối tượng

Mass Tourism mở rộng cơ hội du lịch cho mọi tầng lớp, đặc biệt là những người có thu nhập trung bình hoặc thấp. Nhờ sự xuất hiện của các hãng hàng không giá rẻ, tour trọn gói tiết kiệm và các dịch vụ bình dân như du thuyền phổ thông, ngày càng nhiều người có thể đi du lịch.

Thách thức và tác động tiêu cực của Mass Tourism

Bất bình đẳng kinh tế

Dù có thể đem lại lợi ích tài chính nhưng Mass Tourism cũng gây ra bất bình đẳng kinh tế đáng kể. Thông thường, lợi nhuận từ du lịch rơi vào tay các tập đoàn đa quốc gia hoặc chủ đầu tư lớn, trong khi cộng đồng địa phương chỉ nhận được phần rất nhỏ. Thêm vào đó, việc làm trong lĩnh vực này thường mang tính thời vụ, khiến người lao động thiếu sự ổn định lâu dài.

Khủng hoảng nhà ở

Mass Tourism còn gây khủng hoảng nhà ở ở nhiều thành phố. Các nền tảng như Airbnb khiến nhà cửa được sử dụng để cho thuê du lịch thay vì phục vụ người dân, đẩy giá thuê tăng cao. 

Ví dụ: Ở Barcelona, việc sử dụng nhà ở cho du khách gây áp lực lớn lên điều kiện nhà ở của các nhóm cư dân.

Xung đột xã hội

Không thể không kể đến xung đột xã hội giữa du khách và người dân địa phương. Khi có quá nhiều khách du lịch, tệ nạn xã hội như trộm cắp vặt có thể gia tăng. Du khách gây ồn ào, xả rác hay thể hiện thái độ thiếu tôn trọng văn hóa địa phương cũng dễ dẫn đến căng thẳng cộng đồng.

Quá tải du lịch

Overtourism (Quá tải du lịch) là hệ quả trực tiếp của Mass Tourism khi các địa điểm du lịch không thể đáp ứng nổi lưu lượng khách khổng lồ. Điều này dẫn đến tình trạng tắc nghẽn và chen chúc tại các điểm tham quan. Những thành phố như Venice hay Dubrovnik thường xuyên rơi vào tình cảnh này vì có kết cấu hạ tầng nhỏ, không phù hợp với lượng khách quá lớn.

Hao mòn cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng bị hao mòn nhanh chóng do sử dụng liên tục. Đền Angkor Wat ở Campuchia, một di tích lịch sử 900 năm tuổi bị ảnh hưởng nghiêm trọng do lượng khách tham quan không ngừng tăng, gây ra hiện tượng xói mòn bề mặt và hủy hoại kiến trúc gốc.

Mất bản sắc văn hóa

Cuối cùng, Mass Tourism còn khiến bản sắc văn hóa địa phương mai một. Các cửa hàng truyền thống, quán ăn địa phương bị thay thế bởi chuỗi cửa hàng thương mại và khách sạn quốc tế. Những gì từng mang tính đặc trưng của văn hóa bản địa dần bị thương mại hóa, làm mất đi sự chân thực vốn có.

Giải pháp quản lý Mass Tourism

Để giảm thiểu những tác động tiêu cực mà Mass Tourism mang lại, các điểm đến du lịch cần triển khai một loạt giải pháp quản lý hiệu quả. 

Quản lý lượng khách du lịch

Trước tiên, việc kiểm soát lượng khách du lịch là yếu tố then chốt. Một số thành phố đã áp dụng chính sách giới hạn số lượng khách tham quan theo ngày hoặc theo năm, giúp giảm áp lực lên môi trường và cơ sở hạ tầng địa phương.

Đầu tư cơ sở hạ tầng

Bên cạnh đó, đầu tư vào cơ sở hạ tầng bền vững là chiến lược dài hạn không thể thiếu. Các công trình thân thiện với môi trường như hệ thống xử lý nước thải, phương tiện giao thông công cộng chạy bằng điện hoặc các khu lưu trú sử dụng năng lượng tái tạo sẽ giúp giảm dấu chân sinh thái từ du lịch đại trà.

Nâng cao nhận thức khách du lịch

Nâng cao nhận thức cộng đồng và du khách cũng đóng vai trò quan trọng. Thông qua các chiến dịch truyền thông, biển báo, hướng dẫn viên và các tài liệu du lịch, khách tham quan cần được khuyến khích tôn trọng phong tục, tập quán và bảo vệ môi trường tại điểm đến.

Sử dụng công nghệ

Cuối cùng, ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), cảm biến IoT và hệ thống quản lý dữ liệu sẽ hỗ trợ các nhà quản lý trong việc giám sát dòng khách, dự đoán tình trạng quá tải và điều chỉnh chiến lược phát triển du lịch theo thời gian thực. 

Tạm kết

Mass Tourism là gì? Mass Tourism là một hiện tượng có hai mặt, vừa có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và bảo tồn văn hóa mà cũng có thể gây ra ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng xã hội và mất bản sắc văn hóa. Quản lý bền vững là chìa khóa để tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu tác động tiêu cực của Mass Tourism.

Bạn cũng đừng quên ghi lại những khoảnh khắc du lịch đẹp nhất bằng cách sắm ngay mẫu gimbal chống rung chất lượng cao tại FPT Shop. Đây sẽ là trợ thủ đắc lực giúp bạn quay video mượt mà dù đang di chuyển liên tục. Khám phá ngay các mẫu gimbal tại FPT Shop và nâng tầm trải nghiệm du lịch của bạn mỗi chuyến đi!

Gimbal

Xem thêm:

• Sản phẩm du lịch là gì? Tìm hiểu khái niệm, vai trò và các loại hình phổ biến hiện nay
• Các vật dụng cần đem theo khi đi du lịch bao gồm những gì để đảm bảo chuyến đi trọn vẹn?