Mạng 5G là gì? Tìm hiểu tốc độ, lợi ích và khi nào nên dùng điện thoại 5G

Kết nối di động đã thay đổi rất nhanh trong hơn một thập kỷ qua. Nếu 3G giúp người dùng bắt đầu truy cập Internet trên điện thoại, 4G làm video, mạng xã hội và gọi điện qua ứng dụng trở nên phổ biến hơn, thì 5G được phát triển để đáp ứng nhu cầu dữ liệu lớn hơn, độ trễ thấp hơn và số lượng thiết bị kết nối nhiều hơn. Tuy nhiên, 5G không chỉ là “mạng nhanh hơn”, mà còn là nền tảng cho nhiều ứng dụng mới trong smartphone, nhà thông minh, xe kết nối, công nghiệp và dịch vụ số.

Mạng 5G là gì?

5G là thế hệ mạng di động thứ 5, được phát triển sau 4G LTE nhằm mang lại tốc độ truyền dữ liệu cao hơn, độ trễ thấp hơn, dung lượng mạng lớn hơn và khả năng kết nối nhiều thiết bị cùng lúc tốt hơn. Trên smartphone, 5G giúp người dùng tải dữ liệu nhanh hơn, xem video chất lượng cao mượt hơn, chơi game online ổn định hơn và dùng các dịch vụ đám mây thuận tiện hơn khi có vùng phủ sóng phù hợp.

Theo yêu cầu kỹ thuật IMT-2020 của ITU, 5G được thiết kế với tốc độ đỉnh lý thuyết có thể đạt 20 Gbit/s ở chiều tải xuống và 10 Gbit/s ở chiều tải lên trong điều kiện tối ưu. ITU cũng đặt mục tiêu tốc độ người dùng trải nghiệm đạt khoảng 100 Mbit/s khi tải xuống và 50 Mbit/s khi tải lên. Đây là những con số giúp thấy rõ 5G được xây dựng với tham vọng cao hơn nhiều so với các thế hệ mạng trước.

Tuy nhiên, tốc độ lý thuyết không phải tốc độ bạn luôn nhận được ngoài đời. Trải nghiệm thực tế còn phụ thuộc vào nhà mạng, khu vực phủ sóng, băng tần, số lượng người dùng trong cùng trạm phát, gói cước, điện thoại và điều kiện môi trường.

Mạng 5G hoạt động như thế nào?

Sử dụng chuẩn vô tuyến mới

5G sử dụng chuẩn truy cập vô tuyến mới gọi là 5G NR. Chuẩn này được thiết kế để hỗ trợ nhiều dải tần khác nhau, từ băng tần thấp có vùng phủ rộng đến băng tần trung và băng tần cao có tốc độ lớn hơn. Nhờ đó, nhà mạng có thể triển khai 5G theo nhiều cách tùy hạ tầng và mục tiêu sử dụng.

Băng tần thấp giúp sóng đi xa hơn, phù hợp mở rộng vùng phủ. Băng tần trung cân bằng giữa tốc độ và vùng phủ, thường được xem là lựa chọn quan trọng cho 5G thương mại. Băng tần cao như mmWave có thể đạt tốc độ rất lớn nhưng vùng phủ ngắn hơn và dễ bị cản bởi vật thể, nên phù hợp hơn với khu vực đông người hoặc môi trường cần băng thông cực cao.

Kết hợp với hạ tầng mạng hiện có

Trong giai đoạn đầu, nhiều mạng 5G được triển khai theo dạng NSA, tức vẫn dựa một phần vào hạ tầng 4G để vận hành. Khi hạ tầng phát triển hơn, mạng 5G SA sẽ sử dụng lõi mạng 5G độc lập, giúp khai thác tốt hơn các ưu điểm như độ trễ thấp, network slicing và tối ưu cho nhiều loại dịch vụ khác nhau.

Với người dùng phổ thông, sự khác biệt giữa NSA và SA không phải lúc nào cũng dễ nhận ra. Điều dễ cảm nhận hơn thường là tốc độ tải, độ ổn định, vùng phủ sóng và mức hao pin khi bật 5G.

Mạng 5G nhanh đến mức nào?

Tốc độ lý thuyết cao hơn nhiều so với 4G

Về mặt tiêu chuẩn, 5G có tốc độ đỉnh lý thuyết rất cao: 20 Gbit/s tải xuống và 10 Gbit/s tải lên. Đây là tốc độ trong điều kiện lý tưởng, khi thiết bị, trạm phát, băng tần và tài nguyên mạng đều được tối ưu. Ngoài tốc độ đỉnh, IMT-2020 còn đặt mục tiêu tốc độ người dùng trải nghiệm khoảng 100 Mbit/s tải xuống và 50 Mbit/s tải lên, thực tế hơn khi nói đến mức người dùng có thể kỳ vọng trong môi trường phủ sóng tốt.

Để dễ hình dung, nếu tốc độ thực tế đạt khoảng 100 Mbit/s, một file 1 GB có thể tải trong khoảng 80 giây theo phép tính lý tưởng, chưa tính hao hụt đường truyền và giới hạn từ máy chủ. Nếu tốc độ chỉ khoảng 25 Mbit/s, cùng file đó có thể mất hơn 5 phút. Cách so sánh này cho thấy 5G hữu ích nhất khi tải file lớn, cập nhật ứng dụng, sao lưu ảnh video hoặc phát hotspot cho laptop.

Độ trễ thấp hơn

Tốc độ cao giúp tải dữ liệu nhanh, còn độ trễ thấp giúp phản hồi nhanh hơn. Độ trễ là khoảng thời gian từ lúc thiết bị gửi yêu cầu đến khi nhận phản hồi. Với game online, gọi video, điều khiển thiết bị từ xa hoặc các ứng dụng tương tác thời gian thực, độ trễ thường quan trọng không kém tốc độ tải xuống.

3GPP chia các nhóm ứng dụng chính của 5G thành băng rộng di động nâng cao, truyền thông độ trễ thấp siêu tin cậy và kết nối thiết bị quy mô lớn. Điều này cho thấy 5G không chỉ phục vụ việc tải dữ liệu nhanh hơn, mà còn được thiết kế cho các tình huống cần phản hồi ổn định và đáng tin cậy hơn.

Kết nối được nhiều thiết bị hơn

Một điểm quan trọng khác của 5G là khả năng phục vụ nhiều thiết bị cùng lúc. Theo yêu cầu IMT-2020, 5G hướng đến mật độ kết nối lên đến 1.000.000 thiết bị/km² trong các kịch bản phù hợp. Con số này cho thấy 5G không chỉ dành cho điện thoại cá nhân, mà còn phục vụ IoT, cảm biến, thiết bị công nghiệp và hạ tầng đô thị thông minh.

Mạng 5G mang lại lợi ích gì khi dùng smartphone?

Tải file, ứng dụng và dữ liệu nhanh hơn

Lợi ích dễ thấy nhất của 5G là tốc độ tải dữ liệu. Khi ở khu vực có sóng 5G tốt, người dùng có thể tải ứng dụng nặng, cập nhật game, sao lưu video hoặc tải tài liệu lớn nhanh hơn. Điều này đặc biệt hữu ích với người thường xuyên làm việc bằng điện thoại, quay video nhiều hoặc dùng dịch vụ đám mây.

Xem video chất lượng cao mượt hơn

Khi tốc độ mạng đủ cao và ổn định, 5G giúp xem video chất lượng cao mượt hơn, giảm thời gian chờ tải và hạn chế giật lag. Với các nền tảng hỗ trợ video 4K, livestream chất lượng cao hoặc nội dung HDR, 5G có thể mang lại trải nghiệm tốt hơn trong môi trường không có Wi-Fi.

Dù vậy, nếu bạn chủ yếu xem video ngắn trên mạng xã hội, sự khác biệt giữa 4G tốt và 5G có thể không quá rõ, vì nhiều nền tảng đã nén video để tối ưu dữ liệu.

Chơi game online ổn định hơn

Với game online, độ ổn định và độ trễ quan trọng hơn tốc độ tải xuống thuần túy. 5G có thể giúp phản hồi nhanh hơn trong một số tình huống, nhất là khi mạng 4G ở khu vực đó đông người dùng hoặc tín hiệu không ổn định.

Các game FPS, MOBA hoặc battle royale có thể hưởng lợi nhiều hơn từ kết nối ổn định. Tuy nhiên, độ trễ trong game còn phụ thuộc vào máy chủ, vị trí địa lý và đường truyền quốc tế, nên 5G không phải yếu tố duy nhất quyết định trải nghiệm.

Làm việc và học tập linh hoạt hơn

Khi cần học online, họp video, gửi file nặng hoặc làm việc từ xa, 5G có thể đóng vai trò kết nối dự phòng nếu Wi-Fi yếu. Điện thoại 5G cũng có thể phát hotspot cho laptop hoặc tablet, giúp bạn làm việc ở quán cà phê, sân bay, thư viện hoặc khi đi công tác.

Điểm cần lưu ý là phát hotspot bằng 5G có thể hao pin nhanh và tiêu tốn dữ liệu nhiều hơn. Nếu thường xuyên dùng theo cách này, bạn nên chọn gói cước dung lượng lớn và mang theo sạc dự phòng.

Top điện thoại 5G nổi bật dành cho học sinh, sinh viên

Samsung Galaxy A56 5G

Samsung Galaxy A56 5G phù hợp với học sinh, sinh viên cần một chiếc điện thoại dùng ổn định trong vài năm, đáp ứng tốt việc học online, tra cứu tài liệu, dùng mạng xã hội, chụp ảnh, quay video và giải trí hằng ngày. Máy dùng chip Exynos 1580 sản xuất trên tiến trình 4nm, gồm 1 nhân Cortex-A720 2.9GHz, 3 nhân Cortex-A720 2.6GHz và 4 nhân Cortex-A520 1.95GHz, đủ mạnh cho đa nhiệm, giải trí và chơi một số game phổ biến.

Về cấu hình, Galaxy A56 5G có RAM 8GB, bộ nhớ trong 128GB, kết nối 5G, màn hình Super AMOLED FHD+ 6.7 inch 120Hz, camera chính 50MP có OIS, camera góc rộng 12MP, camera macro 5MP, camera selfie 12MP, pin 5.000mAh, sạc nhanh 45W và kháng nước bụi IP67. Điểm mạnh của máy là trải nghiệm tổng thể cân bằng, thương hiệu dễ dùng, camera ổn và được hỗ trợ cập nhật phần mềm lâu dài.

Honor X9c 5G

Honor X9c 5G là mẫu đáng chú ý nếu bạn ưu tiên pin lớn, màn hình đẹp và dung lượng lưu trữ rộng. Máy sử dụng chip Snapdragon 6 Gen 1, đi kèm RAM 12GB, bộ nhớ trong 256GB, màn hình AMOLED 6,78 inch 120Hz, camera chính 108MP có OIS, camera góc siêu rộng 5MP và camera trước 16MP.

Điểm nổi bật nhất của Honor X9c 5G là viên pin 6.600mAh, phù hợp với học sinh, sinh viên thường xuyên học cả ngày, xem video, nghe nhạc, dùng mạng xã hội hoặc chơi game nhẹ mà không muốn sạc nhiều lần. Máy cũng có thiết kế mỏng nhẹ so với dung lượng pin lớn, phù hợp với người cần một chiếc điện thoại 5G bền pin, màn hình lớn và bộ nhớ thoải mái

OPPO Reno13 F 5G

OPPO Reno13 F 5G hợp với sinh viên thích điện thoại có thiết kế đẹp, màn hình lớn, dung lượng rộng và camera phục vụ tốt cho ảnh đời thường, video ngắn hoặc mạng xã hội. Máy dùng chip Snapdragon 6 Gen 1 sản xuất trên tiến trình 4nm, gồm 4 nhân Cortex-A78 2.2GHz và 4 nhân Cortex-A55 1.8GHz, đi kèm GPU Adreno 710.

Về cấu hình, OPPO Reno13 F 5G có RAM 12GB, bộ nhớ trong 256GB, kết nối 5G, màn hình OLED 6.67 inch 120Hz, camera chính 50MP, pin 5.800mAh, sạc nhanh 45W SUPERVOOC và chuẩn kháng nước/bụi IP66, IP68, IP69. Đây là chiếc điện thoại phù hợp với người thường xuyên dùng nhiều ứng dụng, lưu nhiều ảnh/video, quay nội dung ngắn, học online và cần pin lớn để dùng cả ngày.

Tạm kết

5G là thế hệ mạng di động thứ 5, được phát triển để mang lại tốc độ cao hơn, độ trễ thấp hơn, dung lượng mạng lớn hơn và khả năng kết nối nhiều thiết bị tốt hơn so với thế hệ trước. Với smartphone, 5G giúp xem video, chơi game online, tải dữ liệu, họp trực tuyến và phát hotspot thuận tiện hơn khi có vùng phủ sóng phù hợp. Tuy nhiên, 5G không phải lúc nào cũng nhanh hơn trong mọi tình huống và cũng có thể hao pin hơn nếu tín hiệu yếu. Khi hiểu rõ mạng 5G là gì, bạn sẽ biết nên chọn điện thoại 5G như một khoản đầu tư dài hạn, nhưng vẫn cần cân nhắc pin, hiệu năng, camera, màn hình và nhu cầu sử dụng thực tế.

Nếu bạn muốn một mẫu điện thoại 5G chính hãng, dễ dùng và cân bằng giữa hiệu năng, camera, pin và thời gian cập nhật phần mềm, Samsung Galaxy A56 5G là lựa chọn đáng tham khảo tại FPT Shop. Máy hỗ trợ 5G, có pin 5.000 mAh, camera chính 50 MP hỗ trợ OIS, kháng nước IP67 và được Samsung cam kết cập nhật phần mềm lâu dài, phù hợp với người cần smartphone dùng ổn định trong nhiều năm.