Lịch sử của Apple: Hành trình 50 năm từ 1976 đến 2026

Apple được thành lập ngày 1/4/1976 bởi Steve Jobs, Steve Wozniak và Ronald Wayne. Từ những bo mạch máy tính đầu tiên, hãng dần mở rộng sang điện thoại, máy tính bảng, thiết bị đeo và dịch vụ số. Nhìn lại lịch sử Apple đến tháng 9/2026 giúp lý giải những bước chuyển từ Apple I, Macintosh đến iPhone và hệ sinh thái sản phẩm ngày nay.

Những cột mốc đáng chú ý trong lịch sử Apple

Lịch sử Apple không chỉ được đánh dấu bằng các lần ra mắt sản phẩm mà còn bởi những thay đổi về phần mềm và cách điều hành. Bảng dưới đây tóm tắt các mốc chính trước khi đi vào từng giai đoạn.

Từ 1976-1980: Sự khởi đầu của Apple

Thành lập và sự ra đời của Apple I

Steve Jobs và Steve Wozniak được người bạn chung Bill Fernandez giới thiệu với nhau vào năm 1971. Mối quan tâm đến điện tử đưa cả hai đến ý tưởng làm máy tính cá nhân; Ronald Wayne cùng tham gia khi Apple được thành lập năm 1976.

Apple I được bán dưới dạng bo mạch đã lắp ráp, chưa phải bộ máy hoàn chỉnh như máy tính hiện nay. Người dùng cần bổ sung thiết bị nhập liệu, hiển thị và các thành phần cần thiết để sử dụng. Điểm đáng chú ý ở sản phẩm này là đưa thiết kế của Wozniak từ cộng đồng yêu công nghệ đến một mặt hàng có thể bán được.

Homebrew Computer Club, nơi Wozniak chia sẻ thiết kế của mình, là một câu lạc bộ máy tính chứ không phải hội chợ trò chơi điện tử. Đơn đặt hàng 50 bo mạch Apple I đã lắp ráp từ cửa hàng Byte Shop trở thành một dấu mốc thương mại quan trọng trong buổi đầu của công ty.

Apple II và sự phát triển của thị trường máy tính cá nhân

Năm 1977, Apple II được giới thiệu tại West Coast Computer Faire với khả năng đồ họa màu và các khe mở rộng. So với Apple I, sản phẩm có hình thức hoàn chỉnh hơn, tạo điều kiện để người dùng tiếp cận máy tính mà không phải bắt đầu từ một bo mạch riêng lẻ.

Các khe mở rộng cho phép bổ sung phần cứng, trong khi phần mềm làm tăng số công việc có thể thực hiện trên máy. Điều này cho thấy giá trị của máy tính cá nhân đến từ cả thiết bị lẫn cộng đồng phát triển xung quanh nó.

Ngày 12/12/1980, Apple thực hiện đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Chỉ vài năm sau khi thành lập, công ty đã bước sang quy mô hoạt động mới, với những yêu cầu lớn hơn về sản phẩm và quản trị.

Từ 1981-1996: Macintosh và những biến động của Apple

Sự ra đời của Macintosh và cuộc cạnh tranh với IBM

Macintosh ra mắt năm 1984 và góp phần phổ biến cách sử dụng máy tính thông qua biểu tượng, cửa sổ và chuột. Đây không phải máy tính đầu tiên có giao diện đồ họa: Apple Lisa đã xuất hiện năm 1983, trước Macintosh. Sự khác biệt cần nhấn mạnh là nỗ lực đưa cách tương tác này đến nhóm người dùng rộng hơn.

Thay vì phải ghi nhớ nhiều lệnh văn bản, người dùng có thể chọn biểu tượng hoặc thao tác qua menu để làm việc. Giao diện trực quan trở thành một phần quan trọng trong cách Apple phát triển máy tính, song bản thân thiết kế giao diện chưa đủ để quyết định thành công của một nền tảng.

Khi cạnh tranh với IBM PC và các máy tương thích, Apple còn phải giải quyết bài toán phần mềm, khả năng mở rộng và chi phí sử dụng. Đây cũng là những yếu tố giúp giải thích vì sao lịch sử máy tính không chỉ là cuộc đua về cấu hình hay hình thức bên ngoài.

Steve Jobs rời Apple và những năm tháng khó khăn

Steve Jobs rời Apple năm 1985 sau những bất đồng trong điều hành và thành lập NeXT. Công ty mới phát triển máy tính cùng phần mềm, sau này trở thành một mắt xích quan trọng trong lần trở lại của ông.

Trong thời gian Jobs vắng mặt, Apple tiếp tục phát triển sản phẩm nhưng cũng trải qua nhiều biến động về chiến lược. Việc tìm kiếm nền tảng hệ điều hành mới dẫn đến thương vụ mua NeXT, tạo đường trở lại cho Jobs vào năm 1997.

Từ 1997-2011: Sự tái sinh dưới thời Steve Jobs

Steve Jobs trở lại và sự ra đời của iMac

Sau khi trở lại, Steve Jobs tập trung thu gọn danh mục và làm rõ vai trò của từng nhóm sản phẩm. Công nghệ từ NeXT cũng góp phần tạo nền tảng cho thế hệ hệ điều hành Mac mới. Sự thay đổi vì thế diễn ra ở cả định hướng sản phẩm lẫn phần mềm bên trong.

iMac xuất hiện năm 1998 với thiết kế tất cả trong một và vỏ màu Bondi Blue dễ nhận diện. Đến năm 1999, Apple bổ sung lựa chọn năm màu, làm phong phú thêm diện mạo của dòng máy. Thiết kế khác biệt giúp iMac trở thành dấu ấn dễ nhớ trong giai đoạn Apple trở lại.

Thiết kế tích hợp máy tính và màn hình vẫn là đặc trưng dễ nhận biết của dòng iMac hiện nay. Dù phần cứng đã thay đổi qua nhiều thế hệ, ý tưởng giảm sự cồng kềnh trên bàn làm việc vẫn kết nối dòng sản phẩm mới với chiếc iMac đầu tiên.

Mở rộng sang âm nhạc và thiết bị di động với iPod, iPhone, iPad

Năm 2001, Apple giới thiệu iPod, đưa thư viện nhạc cá nhân vào một thiết bị có thể mang theo. iTunes giúp quản lý và đồng bộ nhạc, còn iTunes Music Store xuất hiện sau đó vào năm 2003. Cần phân biệt phần mềm iTunes với cửa hàng mua nhạc để hiểu đúng từng bước phát triển.

Năm 2007, iPhone kết hợp điện thoại, nghe nhạc và truy cập Internet trong một thiết bị sử dụng màn hình cảm ứng đa điểm. Một năm sau, App Store mở thêm không gian cho ứng dụng của các nhà phát triển. Điện thoại từ đó có thể phục vụ nhiều công việc hơn ngoài những tính năng cài sẵn.

Cũng trong năm 2007, Apple giới thiệu thiết bị Apple TV để đưa nội dung số lên màn hình tivi. Vì vậy, Apple TV không phải sản phẩm phần cứng chỉ xuất hiện sau năm 2011; cần phân biệt thiết bị này với các ứng dụng và dịch vụ video mang thương hiệu Apple về sau.

Đến năm 2010, iPad mở rộng trải nghiệm cảm ứng sang màn hình lớn hơn, phục vụ đọc nội dung, xem video và sử dụng ứng dụng. Các dòng iPhone và iPad hiện nay tiếp tục phát triển từ hai hướng sử dụng đó, nhưng có thêm nhiều lựa chọn về kích thước và khả năng xử lý.

Steve Jobs qua đời và di sản để lại

Tháng 8/2011, Steve Jobs từ chức CEO và Tim Cook được bổ nhiệm thay thế. Ngày 5/10/2011, Jobs qua đời, khép lại một giai đoạn có vai trò lớn trong lịch sử Apple.

Dấu ấn của Jobs thể hiện ở cách kết hợp thiết kế, phần cứng và phần mềm để tạo trải nghiệm thống nhất. Tuy nhiên, hành trình này cũng là kết quả của các nhóm kỹ sư, nhà thiết kế và nhiều cộng sự. Nhìn từ các sản phẩm đã ra đời, di sản nổi bật là việc đưa công nghệ vào những hoạt động quen thuộc như làm việc, nghe nhạc và liên lạc.

Từ 2011-2019: Mở rộng thiết bị đeo và dịch vụ số

Apple Watch và AirPods bổ sung trải nghiệm ngoài điện thoại

Dưới thời Tim Cook, Apple tiếp tục mở rộng những thiết bị có thể sử dụng cùng iPhone. Apple Watch được giới thiệu năm 2014 và bắt đầu bán năm 2015, bổ sung cách xem thông tin, theo dõi vận động và tương tác trên cổ tay.

AirPods được giới thiệu năm 2016, mở thêm hướng phát triển cho tai nghe không dây của hãng. Hai nhóm sản phẩm cho thấy Apple không chỉ tìm cách bổ sung chức năng vào điện thoại, mà còn phân chia trải nghiệm sang những thiết bị phù hợp với từng tình huống sử dụng.

Apple TV, Apple Music và Apple Pay trong hệ sinh thái dịch vụ

Apple Music được công bố năm 2015, mở rộng trải nghiệm âm nhạc sang mô hình nghe trực tuyến theo thuê bao. Cùng với các sản phẩm phục vụ giải trí tại nhà như Apple TV, dịch vụ này giúp nội dung trở thành một phần thường xuyên trong trải nghiệm thiết bị.

Apple Pay được công bố năm 2014, đưa thanh toán vào nhóm tiện ích của hệ sinh thái Apple. Dịch vụ chỉ sử dụng được khi thiết bị, thẻ và nơi thanh toán đáp ứng điều kiện hỗ trợ; sự ra đời của Apple Pay không có nghĩa mọi sản phẩm hoặc mọi giao dịch đều tương thích.

Bên cạnh đó, iCloud, iMessage và bộ ứng dụng iWork phục vụ những nhu cầu khác nhau, từ lưu trữ đến liên lạc và làm việc. Trong hệ sinh thái Apple, sự kết nối giữa các nhóm này giúp người dùng tiếp tục công việc trên nhiều thiết bị, tùy tính năng và điều kiện tương thích.

Từ 2020-2026: Apple silicon, AI và những bước chuyển mới

Chip M1 mở đầu giai đoạn Mac dùng Apple silicon

Năm 2020, Apple giới thiệu M1, con chip đầu tiên được hãng thiết kế riêng cho Mac. Đây là bước triển khai quan trọng trong quá trình chuyển Mac từ bộ xử lý Intel sang Apple silicon, chứ không phải thời điểm Apple mới bắt đầu tự thiết kế chip. Kinh nghiệm phát triển chip cho thiết bị di động đã có từ trước đó.

Việc phát triển cả chip, phần cứng và hệ điều hành giúp Apple chủ động hơn khi tối ưu các thành phần của máy. Với người dùng MacBook, hướng phát triển này gắn với nhu cầu cân bằng hiệu năng, thời lượng pin và tính di động.

Khi bố trí góc làm việc với máy Mac hiện nay, bạn có thể chọn thêm bàn phím phù hợp thói quen gõ và màn hình rời để mở rộng không gian hiển thị. Cách kết nối và số màn hình hỗ trợ phụ thuộc từng máy, vì vậy cần đối chiếu cổng kết nối và thông số tương thích trước khi kết hợp phụ kiện.

Vision Pro và Apple Intelligence mở rộng cách tương tác

Apple giới thiệu Vision Pro năm 2023, đưa điện toán không gian vào danh mục sản phẩm của hãng. Thay vì giới hạn nội dung trong một màn hình trước mặt, hướng tiếp cận này cho phép sắp xếp cửa sổ ứng dụng trong không gian quan sát. Đây là một bước mở rộng về cách tương tác, không tự đồng nghĩa với thành công thương mại.

Năm 2024, Apple công bố Apple Intelligence, hệ thống AI dành cho các thiết bị tương thích. Các công cụ hỗ trợ viết, xử lý hình ảnh và làm việc với thông tin thể hiện hướng đưa AI vào tác vụ hằng ngày. Khả năng sử dụng thực tế vẫn phụ thuộc phần cứng, phần mềm, ngôn ngữ và khu vực hỗ trợ.

Năm 2026: Cột mốc 50 năm và chuyển giao lãnh đạo

Ngày 1/4/2026 đánh dấu 50 năm kể từ khi Apple được thành lập. Từ một công ty kinh doanh máy tính cá nhân, Apple đã mở rộng sang nhiều nhóm thiết bị và dịch vụ có liên hệ với nhau.

John Ternus đảm nhiệm vị trí CEO từ ngày 1/9/2026, còn Tim Cook chuyển sang vai trò Chủ tịch điều hành. Việc chuyển giao đánh dấu một chương mới sau giai đoạn Tim Cook giữ vai trò CEO từ năm 2011.

Các sản phẩm Apple mới được giới thiệu tháng 9/2026

Đợt giới thiệu sản phẩm tháng 9/2026 tiếp tục mở rộng câu chuyện của iPhone và thiết bị đeo. Bên cạnh nâng cấp các dòng quen thuộc, Apple còn giới thiệu iPhone Duo với thiết kế màn hình gập, bổ sung một cách sử dụng khác cho điện thoại của hãng.

• iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max: Hai mẫu thuộc dòng Pro được giới thiệu với chip A20 Pro và camera chính có khẩu độ thay đổi, tiếp tục phát triển khả năng xử lý và quay chụp trên iPhone.
• iPhone Duo: Mẫu iPhone màn hình gập mở thêm lựa chọn cho người muốn kết hợp tính di động với không gian hiển thị rộng khi mở máy.

• Apple Watch Series 12: Thế hệ mới của dòng Apple Watch tiếp tục hướng đến trải nghiệm theo dõi sức khỏe, vận động và sử dụng tiện ích trên cổ tay.
• AirPods 5: Sản phẩm mới trong nhóm tai nghe Apple bổ sung trải nghiệm nghe không dây với thiết kế mở và khả năng khử tiếng ồn chủ động theo công bố của hãng.

Các sản phẩm trên được nhắc theo mốc công bố, không đồng nghĩa mọi phiên bản đã có sẵn để mua tại Việt Nam. Thời điểm nhận hàng và tình trạng từng phiên bản cần xem trên trang sản phẩm, đặc biệt trong giai đoạn vừa ra mắt.

Những thách thức và cơ hội trong thời đại kỹ thuật số

Khi danh mục sản phẩm mở rộng, trải nghiệm sử dụng cũng phụ thuộc nhiều hơn vào cách thiết bị, ứng dụng và dịch vụ phối hợp. Một tính năng mới chỉ có ý nghĩa với người dùng khi dễ tiếp cận, hoạt động đúng nhu cầu và có phạm vi hỗ trợ rõ ràng.

AI và các hình thức tương tác mới tạo thêm cơ hội cho Apple, đồng thời đặt ra yêu cầu về độ tin cậy và quyền riêng tư. Thay vì dự đoán chắc chắn hãng sẽ tiếp tục dẫn đầu, có thể theo dõi cách những công nghệ này được triển khai và cải thiện qua từng thế hệ sản phẩm.

Phần kết

Lịch sử Apple từ năm 1976 đến 2026 cho thấy nhiều lần thay đổi hướng đi: từ bo mạch Apple I đến Macintosh, từ máy tính sang thiết bị di động, rồi đến chip riêng, dịch vụ và AI. Mỗi bước chuyển đều gắn với một cách sử dụng công nghệ cụ thể hơn trong đời sống. Hiểu các cột mốc này giúp người đọc nhìn sản phẩm Apple hiện nay trong cả quá trình phát triển, thay vì chỉ qua một lần ra mắt mới.

Xem thêm:

• Hệ điều hành iOS: Lịch sử và các phiên bản đã phát hành
• 7 lý do tại sao mọi người yêu thích sản phẩm Apple