Lấy nét tự động AF là gì? Hướng dẫn dễ hiểu cho người mới bắt đầu để có được những bức ảnh chân dung sắc nét

Khi bạn nhấn nửa nút chụp trên máy ảnh và thấy ống kính chuyển động nhẹ rồi hình ảnh trở nên rõ nét, đó chính là lúc tính năng Lấy nét tự động AF đang làm việc. Vốn là một tính năng có trên các máy ảnh cơ, ngày nay AF cũng đã trở nên rất phổ biến trên các smartphone cũng như các thiết bị di động có khả năng ghi hình khác. Vậy lấy nét tự động AF là gì, có mấy loại và cách sử dụng ra sao?  

Lấy nét tự động AF là gì?

Lấy nét tự động (AF – Autofocus) là quá trình mà máy ảnh tự xác định điểm cần lấy nét trong khung hình để đảm bảo đối tượng trở nên rõ nét mà bạn không cần can thiệp thủ công. Khi kích hoạt lấy nét tự động AF, máy ảnh sẽ điều chỉnh thấu kính bên trong để tìm đúng tiêu cự của chủ thể bạn muốn chụp.

Tính năng này đặc biệt hữu ích trong các tình huống cần phản ứng nhanh như chụp khoảnh khắc, thể thao hay động vật chuyển động, giúp tiết kiệm thời gian và tăng tỷ lệ ảnh thành công.

Cơ chế hoạt động của lấy nét tự động

Để hiểu rõ hơn, bạn có thể tưởng tượng máy ảnh như một cặp mắt. Khi nhìn vào cảnh vật, mắt sẽ tự động điều chỉnh tiêu cự để nhìn rõ vật thể ở xa hay gần. Máy ảnh cũng vậy – ống kính sẽ di chuyển thấu kính để đạt được độ sắc nét tại điểm được chọn.

Có hai cách phổ biến mà máy ảnh sử dụng để lấy nét tự động:

1. Lấy nét theo pha (Phase Detection)

Cơ chế này thường được áp dụng trên các dòng máy DSLR và mirrorless cao cấp. Máy ảnh chia ánh sáng đi vào cảm biến làm đôi, sau đó đo độ lệch pha để xác định khoảng cách đến chủ thể. Nhờ đó, máy có thể điều chỉnh tiêu cự một cách nhanh chóng và chính xác.

Ưu điểm:

• Tốc độ lấy nét nhanh
• Hiệu quả trong điều kiện ánh sáng tốt
• Phù hợp với chụp chuyển động (thể thao, động vật)

Nhược điểm:

• Dễ bị sai lệch khi thiếu sáng
• Cần cảm biến lấy nét riêng (trên DSLR)

2. Lấy nét theo độ tương phản (Contrast Detection)

Đây là cơ chế thường thấy ở máy ảnh compact và mirrorless phổ thông. Máy sẽ dò tìm vùng có độ tương phản rõ rệt (sự khác biệt giữa vùng sáng và tối) trong khung hình và điều chỉnh tiêu cự cho đến khi độ tương phản đạt mức tối đa – tức là hình ảnh rõ nét nhất.

Ưu điểm:

• Độ chính xác cao
• Không cần cảm biến phụ

Nhược điểm:

• Tốc độ chậm hơn so với lấy nét pha
• Khó theo dõi chủ thể đang di chuyển

Các chế độ lấy nét tự động phổ biến

Tùy vào từng hãng máy ảnh và model, tính năng Lấy nét tự động AF có thể sẽ được chia thành nhiều chế độ với tên gọi khác nhau đôi chút. Tuy nhiên, về cơ bản, các chế độ sau đây được sử dụng rộng rãi và bạn nên làm quen để lựa chọn cho phù hợp từng tình huống:

1. AF-S / One Shot AF (Lấy nét một điểm tĩnh)

Phù hợp khi chụp đối tượng không di chuyển như chân dung, đồ vật tĩnh. Máy ảnh sẽ lấy nét một lần khi bạn nhấn nửa nút chụp và giữ nguyên nếu đối tượng không thay đổi vị trí.

2. AF-C / AI Servo AF (Lấy nét liên tục)

Dành cho các tình huống có đối tượng đang di chuyển – như trẻ em chơi đùa, xe cộ chạy qua, động vật hoang dã… Máy sẽ liên tục theo dõi và điều chỉnh tiêu cự theo chuyển động của chủ thể.

3. AF-A / AI Focus AF (Tự động chuyển đổi)

Chế độ kết hợp cả hai chế độ trên. Máy sẽ nhận biết xem đối tượng có di chuyển không, nếu có sẽ tự động chuyển sang chế độ AF-C, nếu đứng yên thì dùng AF-S. Nhiều nhiếp ảnh gia không chuộng chế độ này do máy có thể “nhầm” mục tiêu khi không đủ dữ liệu, song với người dùng phổ thông, đây lại là một "cứu cánh" rất hữu ích giúp ảnh chụp có trọng tâm hơn khi mà người chụp không có nhiều kiến thức về nhiếp ảnh.

Vùng lấy nét là gì?

Ngoài chế độ, bạn còn có thể chọn vùng mà máy ảnh sẽ lấy nét trong khung hình. Một số vùng phổ biến gồm có:

• Lấy nét điểm (Single Point AF): Bạn chọn một điểm cụ thể (thường là trung tâm) để lấy nét. Thích hợp khi bạn muốn kiểm soát chính xác đối tượng.
• Lấy nét vùng (Zone AF): Máy chọn một cụm điểm xung quanh chủ thể để lấy nét. Dễ dùng hơn khi đối tượng có kích thước lớn.
• Lấy nét toàn khung (Wide AF): Máy tự động chọn điểm lấy nét trong toàn bộ khung hình. Nhanh chóng nhưng thiếu chính xác nếu chủ thể không rõ ràng.
• Theo dõi đối tượng (Tracking AF): Máy giữ nét liên tục trên đối tượng dù bạn thay đổi bố cục hoặc khi đối tượng chuyển động.

Đặc biệt, chế độ Lấy nét theo mắt và khuôn mặt là một trong những công nghệ lấy nét tự động mới nhất, thường thấy trên một số smartphone dòng cận trung và cao cấp cũng như trên một số dòng máy ảnh có tích hợp AI khác. AI giúp nhận diện khuôn mặt hoặc đôi mắt người trong khung hình và tự động lấy nét vào đó, khiến cho chủ thể người trở nên sắc nét hơn và dễ dàng nổi bật hơn trong bức ảnh. Đây là tính năng cực kỳ hữu ích khi chụp chân dung, selfie hoặc quay vlog.

Thậm chí, một số thiết bị còn có thể phân biệt mắt trái – mắt phải và cho phép bạn ưu tiên lấy nét vào một bên mắt cụ thể để ảnh trở nên sống động và có chiều sâu hơn.

Mẹo lấy nét tự động hiệu quả

Dù máy ảnh hiện đại đến đâu, nếu không nắm vài mẹo nhỏ, bạn vẫn có thể chụp ra ảnh bị mờ. Sau đây là một số lưu ý nhỏ mà bạn có thể áp dụng khi chụp ảnh bằng chế độ lấy nét tự động AF:

• Nhấn nửa nút chụp để khóa nét, sau đó di chuyển bố cục nếu cần (áp dụng cho lấy nét điểm).
• Tắt chế độ AF-C khi không cần thiết, vì máy sẽ liên tục điều chỉnh tiêu cự và dễ gây mỏi tay, hụt nét.
• Trong điều kiện thiếu sáng, hãy bật đèn hỗ trợ lấy nét (nếu có) hoặc dùng nguồn sáng phụ trợ.
• Làm sạch ống kính và cảm biến, vì bụi có thể ảnh hưởng đến khả năng lấy nét.
• Luôn cập nhật firmware máy ảnh, để tận dụng các cải tiến về tốc độ lấy nét mà nhà sản xuất bổ sung.

Các mẹo trên cũng có thể áp dụng khi chụp ảnh bằng smartphone. Trước khi chụp, bạn nên nhấn một hoặc nhiều lần vào điểm muốn lấy nét trên màn hình để đảm bảo camera lấy nét đúng vào chủ thể mà bạn cần, xong hẵng bấm nút chụp.

Khi nào nên dùng lấy nét tay?

Mặc dù lấy nét tự động rất tiện lợi, vẫn có những trường hợp bạn nên chuyển sang lấy nét thủ công (MF – Manual Focus) để có được bức ảnh như ý muốn hơn.

• Chụp macro, cận cảnh với độ sâu trường ảnh mỏng
• Chụp trong điều kiện ánh sáng yếu mà máy không thể lấy nét chính xác
• Khi quay video cần điều chỉnh mượt mà theo chủ thể
• Khi máy lấy nét sai chủ thể (ví dụ chụp qua cửa sổ hoặc lưới)

Nhìn chung, lấy nét tay giúp bạn kiểm soát tối đa độ sắc nét và vị trí cần lấy nét, đặc biệt phù hợp khi bạn đã có nhiều kinh nghiệm. Hiện nay kể cả một số dòng smartphone chuyên chụp ảnh cũng cung cấp tính năng MF. 

Kết luận

Tính năng lấy nét tự động AF của máy ảnh là trợ thủ đắc lực cho mọi nhiếp ảnh gia – từ người mới tập chụp đến dân chuyên nghiệp. Việc hiểu rõ cách hoạt động, các chế độ lấy nét và cách áp dụng trong từng tình huống sẽ giúp bạn không chỉ chụp nhanh hơn, mà còn cho ra những bức ảnh sắc nét, đúng chủ thể và đầy cảm xúc. Một khi đã thành thạo hơn, bạn có thể thử các chế độ AF nâng cao hoặc thậm chí là lấy nét thủ công để tạo ra những bức ảnh sáng tạo và phá cách hơn thông thường.

Lấy nét tự động là một công cụ đắc lực với các bức ảnh chân dung tĩnh, song nếu muốn bắt trọn từng khoảnh khắc sống động trong các chuyến du lịch hay hoạt động thể thao, bạn sẽ cần nhiều hơn thế. Một chiếc camera hành động với khả năng lấy nét nhanh, chống rung mạnh và quay video 4K chính là người bạn đồng hành lý tưởng dành cho bạn. Hãy ghé ngay FPT Shop để trải nghiệm và mua sắm với những ưu đãi tốt nhất.

Camera hành động

Xem thêm:

Khẩu độ là gì và có tác dụng gì trong nhiếp ảnh? Cách lựa chọn khẩu độ phù hợp

10 mẹo chụp máy ảnh siêu zoom bằng điện thoại cực hay mà có thể bạn chưa biết