Khoa học tự nhiên là gì? Đặc điểm và yêu cầu cần đạt theo chương trình GDPT 2018

Khoa học tự nhiên là gì? Đây là câu hỏi khiến nhiều bạn học sinh và các bậc phụ huynh tâm kể từ khi chương trình giáo dục phổ thông 2018 chính thức được áp dụng. Dưới đây, hãy cùng FPT Shop tìm hiểu về chủ đề này nhé.

Khoa học tự nhiên là gì? Vai trò trong chương trình giáo dục hiện đại

Theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, Khoa học tự nhiên là môn học bắt buộc ở bậc trung học cơ sở, giúp học sinh phát triển tư duy khoa học, khả năng khám phá thế giới tự nhiên và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Môn học này được xây dựng trên nền tảng kiến thức của các ngành Vật lí, Hóa học, Sinh học và Khoa học Trái Đất, cho phép học sinh tiếp cận thế giới tự nhiên một cách toàn diện, từ đó hiểu rõ về sự tồn tại và vận động của các sự vật, hiện tượng xung quanh.

Đặc điểm của môn Khoa học tự nhiên trong chương trình GDPT 2018

Vậy đặc điểm của môn học Khoa học tự nhiên là gì? Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, môn học này mang tính tích hợp cao, vừa đảm bảo logic của từng mạch nội dung khoa học, vừa khuyến khích học sinh tư duy theo nguyên lý tự nhiên.

Một điểm nổi bật khác của môn học chính là tính thực nghiệm. Khoa học tự nhiên là khoa học thực hành, do đó các hoạt động như thí nghiệm trong phòng học bộ môn, điều tra thực địa, quan sát tại cơ sở sản xuất... đóng vai trò rất quan trọng. Thông qua đó, học sinh vừa được “học để biết”, vừa “học để làm” và “học để sống”.

Ngoài ra, chương trình Khoa học tự nhiên thường xuyên cập nhật các thành tựu khoa học mới, phản ánh xu hướng hiện đại của công nghệ và kỹ thuật. Yếu tố này đòi hỏi việc giảng dạy không dừng lại ở mô tả lý thuyết mà phải phát triển năng lực phân tích, xử lý, đánh giá thông tin một cách sáng tạo.

Khoa học tự nhiên góp phần thúc đẩy giáo dục STEM

Không ít phụ huynh thắc mắc vai trò của khoa học tự nhiên là gì trong nền tảng STEM - xu hướng giáo dục tích hợp giữa Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ thuật (Engineering) và Toán học (Mathematics). Thực chất, môn học này phối hợp chặt chẽ với các môn Toán, Tin học, Công nghệ nhằm hình thành tư duy liên ngành, giúp học sinh giải quyết các vấn đề trong thực tế một cách linh hoạt, sáng tạo.

Chính vì thế, Khoa học tự nhiên góp phần thúc đẩy nền tảng giáo dục STEM đang rất được các nước phát triển ưa chuộng. Đây là công cụ đào tạo nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao cho thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Yêu cầu cần đạt đối với môn Khoa học tự nhiên là gì?

Về phẩm chất, chương trình yêu cầu học sinh hình thành và phát triển các giá trị như trung thực, trách nhiệm, sáng tạo và chủ động. Các phẩm chất này gắn liền với quá trình học tập thông qua quan sát, thực hành và giải thích các hiện tượng tự nhiên.

Về năng lực, môn học hướng đến ba năng lực đặc thù: nhận thức khoa học tự nhiên, tìm hiểu tự nhiên và vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn.

Nhận thức khoa học tự nhiên

Học sinh cần trình bày được những kiến thức cốt lõi về cấu trúc, quy luật và tính hệ thống của thế giới tự nhiên. Các hoạt động như mô tả, so sánh, phân loại hiện tượng, giải thích các mối quan hệ nguyên nhân/kết quả được lồng ghép để phát triển tư duy logic và khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ, sơ đồ, bảng biểu.

Tìm hiểu tự nhiên

Nội dung này đòi hỏi học sinh biết đặt câu hỏi, đề xuất vấn đề và xây dựng giả thuyết để khám phá một sự vật hay hiện tượng. Học sinh được hướng dẫn lập kế hoạch, lựa chọn phương pháp điều tra, thực hiện quan sát và thu thập dữ liệu để đưa ra kết luận có căn cứ khoa học.

Vận dụng kiến thức và kỹ năng đã học

Yêu cầu này nhấn mạnh khả năng áp dụng kiến thức khoa học vào đời sống thực tiễn như giải thích các hiện tượng tự nhiên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển bền vững. Từ đó, học sinh hình thành hành vi đúng đắn, lối sống khoa học và trách nhiệm công dân.

Đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập Khoa học tự nhiên

Để tìm thiểu thấu đáo vấn đề “khoa học tự nhiên là gì” trong bối cảnh giáo dục thời đại mới, không thể bỏ qua vai trò của việc đổi mới phương pháp dạy và học. Giáo viên truyền đạt kiến thức một chiều và cần tổ chức các hoạt động học tập mang tính khám phá, hợp tác, trải nghiệm.

Học sinh là trung tâm của quá trình giáo dục. Các em được khuyến khích đặt câu hỏi, tìm tòi thông tin, tự thực hiện thí nghiệm, viết báo cáo và trình bày kết quả. Việc sử dụng công nghệ thông tin, mô phỏng ảo, các thiết bị số cũng giúp tăng cường hiệu quả và hứng thú trong học tập.

Bên cạnh đó thì những kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy phản biện và thuyết trình được lồng ghép nhằm trang bị cho học sinh năng lực toàn diện để bước vào xã hội hiện đại.

Tạm kết

Qua bài viết, bạn đọc đã có thể trả lời rõ ràng câu hỏi “khoa học tự nhiên là gì” cùng các đặc điểm, yêu cầu cần đạt của môn học này trong chương trình GDPT 2018. Đây là môn học giúp học sinh hiểu về thế giới xung quanh và cũng là nền tảng hình thành tư duy khoa học, kỹ năng giải quyết vấn đề và thái độ sống tích cực.

Nếu bạn đang muốn sắm sửa một chiếc laptop cho con em mình với mục đích học tập online và tra cứu thông tin trên internet, đừng quên ghé qua chuỗi cửa hàng thuộc hệ thống FPT Shop hoặc click vào đường link dưới đây nhé

• Laptop học sinh - sinh viên

Xem thêm:

• Giáo dục STEM ở tiểu học: Nền tảng phát triển toàn diện cho trẻ trong thời đại mới
• Những quy định giáo dục có hiệu lực từ tháng 1/2025, cập nhật ngay các thông tin cần biết!