Khẩu độ là gì? Tìm hiểu cách khẩu độ ảnh hưởng đến ánh sáng và ảnh chụp trên smartphone

Khẩu độ là một trong những thông số quan trọng khi đánh giá camera, đặc biệt với những ai thường chụp ảnh bằng smartphone. Thông số này ảnh hưởng trực tiếp đến lượng ánh sáng đi vào cảm biến, khả năng chụp thiếu sáng và hiệu ứng làm mờ hậu cảnh trong ảnh chân dung. Để hiểu rõ hơn khẩu độ là gì, cách đọc ký hiệu F và vì sao khẩu độ lớn lại được nhiều người quan tâm, hãy cùng FPT Shop tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Khẩu độ là gì?

Khái niệm khẩu độ trong nhiếp ảnh được hiểu là độ mở cửa lấy sáng của ống kính máy ảnh. Khẩu độ có nhiệm vụ điều chỉnh chỉnh cường độ ánh sáng đi vào ống kính, có thể hiểu đơn giản là trong cùng một khoảng thời gian nhất định nếu khẩu độ lớn thì ánh sáng đi vào nhiều (bức ảnh sáng hơn) và khẩu độ nhỏ thì ánh sáng đi vào sẽ ít (bức ảnh có xu hướng bị tối).

Thông thường, những ống kính có khẩu độ càng lớn thì có giá trị càng cao và đồng nghĩa với việc mức tiền mà người “chơi” ống kính phải chi ra cũng theo đó mà tăng lên.

Khẩu độ được tính như thế nào? Nhiều người dùng khi nhìn vào các giá trị như: F/2.8; F/1.7;… sẽ đặt ra câu hỏi tại sao số đừng sau “F” càng nhỏ thì khẩu độ càng lớn, để trả lời cho thắc mắc này hãy cùng đi đến với công thức tính khẩu độ. Cụ thể “F-stop” là đơn vị của khẩu độ, đại lượng này được tính dựa trên tỷ lệ giữa tiêu cự của ống kính và đường kính tối đa của lỗ lọt sáng (khẩu) tương ứng với tiêu cự đó.

Ví dụ, một ống kính có tiêu cự là 50mm đi kèm đường kính lỗ lọt sáng (khẩu) là 17.9mm, ta sẽ có khẩu độ là 50/17.9 = 2.8 (Ký hiệu F/2.8). Tương tự, cũng với tiêu cụ 50mm, nhưng đường kính khẩu là 29.4 thì giá trị khẩu độ sẽ là 50/29.4 = 1.7 (Ký hiệu F/1.7). Như vậy, cùng một tiêu cự nhưng khẩu càng lớn thì giá trị số đứng sau “F” càng nhỏ.

Trên smartphone, hầu hết nhà sản xuất đều tận dụng việc mở khẩu độ camera lên mức cao nhất để giúp thu sáng tốt hơn, cải thiện khả năng chụp ảnh trong điều kiện thiếu sáng, mang lại những bức ảnh chụp đêm đẹp hơn, chất lượng hơn.

Tác động của khẩu độ đến độ sâu trường ảnh

Nếu từng nghe qua về độ sâu trường ảnh, chắc hẳn bạn cũng hiểu đây là thuật ngữ mô tả một vùng được làm nét hơn so với các phần khác của bức ảnh.

Độ sâu trường ảnh sẽ tăng khi khẩu độ camera nhỏ, tuy nhiên, nếu mở rộng khẩu độ camera lên thì độ sâu trường ảnh sẽ trở nên nông và nhòe hơn, khiến cho chủ thể bức ảnh trở nên nổi bật, tạo hiệu ứng thú vị làm tôn lên đối tượng cụ thể mà bạn muốn.

Hiệu ứng này được gọi chung là “xóa phông” và bạn thường tìm thấy tính năng xóa phông trên những smartphone thuộc dòng cao cấp, được tích hợp những camera hỗ trợ chuyên dụng cho tác vụ này, có thể kể đến như iPhone 14 Pro Max, Galaxy Z Fold4, Galaxy S22 Ultra...

Giới hạn khẩu độ của ống kính

Những ai có vốn hiểu biết nhất định về camera và ống kính sẽ biết rằng mỗi ống kính đều có hạn mức khẩu độ lớn/nhỏ nhất định, theo cách nói khác là khẩu độ tối đa và tối thiểu. Thông thường, khẩu độ tối đa được coi trọng hơn khẩu độ tối thiểu bởi đây là yếu tố sẽ quyết định ống kính nhận được ánh sáng nhiều hay không, từ đó tác động trực tiếp đến chất lượng ảnh thành phẩm.

Ví dụ, một ống kính có khẩu độ F/1.4 sẽ được đánh giá cao hơn ống kính khẩu độ F/2.4 (số chia càng nhỏ thì khẩu độ càng lớn) bởi khả năng thu sáng sẽ tốt hơn. Giới nhiếp ảnh chuyên nghiệp thường rất chuộng những ống kính cao cấp với năng lực zoom mà không thay đổi khẩu độ tối đa, có thể kể đến như “huyền thoại” Nikon 24-70mm với khẩu độ F/2.8.

Cân nhắc khẩu độ camera tùy theo nhu cầu

Một mẹo để chụp ảnh đẹp trên smartphone là bạn nên lựa chọn những chiếc điện thoại được trang bị ống kính có khẩu độ tùy theo nhu cầu sử dụng của bạn. Bạn nên ưu tiên những sản phẩm sở hữu camera khẩu độ F/1.8 hoặc F/1.9 để chụp rõ hơn trong môi trường ánh sáng yếu và gia tăng năng lực “xóa phông” khi thực hiện những bức ảnh chân dung.

Một trong những ví dụ tiêu biểu trong trường hợp này là iPhone 14 Pro Max, sản phẩm có camera chính 48MP với khẩu độ F/1.8 cực kỳ ấn tượng. Apple cho biết hãng đã tối ưu cảm biến chủ lực của sản phẩm nhằm tạo ra được những khung hình no màu và luôn đủ sáng dù không cần đến sự hỗ trợ của đèn flash.

Khẩu độ trên smartphone có giống máy ảnh chuyên nghiệp không?

Khẩu độ trên smartphone và máy ảnh chuyên nghiệp đều có chung vai trò là kiểm soát lượng ánh sáng đi vào cảm biến. Tuy nhiên, cách hoạt động giữa hai thiết bị có sự khác biệt khá rõ. Trên máy ảnh DSLR hoặc mirrorless, người dùng có thể thay đổi khẩu độ tùy theo ống kính và tình huống chụp. Bạn có thể mở khẩu lớn để chụp thiếu sáng, làm mờ hậu cảnh hoặc khép khẩu để tăng độ nét cho toàn bộ khung hình.

Trong khi đó, phần lớn camera smartphone sử dụng khẩu độ cố định. Người dùng thường không thể điều chỉnh độ mở vật lý của ống kính như trên máy ảnh chuyên nghiệp. Thay vào đó, điện thoại sẽ kết hợp cảm biến, thuật toán xử lý ảnh, chống rung, chế độ chụp đêm và AI để tạo ra bức ảnh cuối cùng. Vì vậy, khẩu độ vẫn quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định chất lượng ảnh trên điện thoại.

Có nên chỉ nhìn vào khẩu độ khi chọn điện thoại chụp ảnh?

Khẩu độ là thông số đáng quan tâm, nhất là khi bạn thường chụp ảnh trong điều kiện thiếu sáng. Một camera có khẩu độ lớn như F/1.8, F/1.7 hoặc F/1.6 thường thu được nhiều ánh sáng hơn, từ đó hỗ trợ ảnh sáng hơn trong nhà hoặc vào ban đêm. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào thông số này để đánh giá camera đẹp hay không.

Chất lượng ảnh còn phụ thuộc vào kích thước cảm biến, độ phân giải, chống rung quang học OIS, khả năng lấy nét và thuật toán xử lý hình ảnh. Một chiếc điện thoại có khẩu độ lớn nhưng cảm biến nhỏ hoặc xử lý ảnh chưa tốt vẫn có thể cho ảnh thiếu chi tiết, nhiễu hoặc màu sắc chưa tự nhiên. Vì vậy, khi chọn smartphone chụp ảnh, bạn nên xem xét toàn bộ hệ thống camera và thử chụp thực tế trong nhiều bối cảnh khác nhau.

Lưu ý khi chụp ảnh với camera khẩu độ lớn

• Giữ điện thoại chắc tay khi chụp thiếu sáng: Camera khẩu độ lớn thu sáng tốt hơn, nhưng ảnh vẫn dễ bị nhòe nếu tay rung. Khi chụp buổi tối hoặc trong phòng, bạn nên giữ máy ổn định và chờ lấy nét xong rồi mới bấm chụp.
• Bật chế độ ban đêm khi cần: Nếu điện thoại có chế độ Night Mode, hãy sử dụng trong môi trường ánh sáng yếu để ảnh sáng hơn, ít nhiễu và giữ được nhiều chi tiết hơn.
• Tạo khoảng cách giữa chủ thể và hậu cảnh: Khi chụp chân dung, hãy để người được chụp đứng cách xa nền phía sau. Cách này giúp hiệu ứng tách nền rõ hơn và làm nổi bật chủ thể tự nhiên hơn.
• Không lạm dụng xóa phông quá mạnh: Nếu điện thoại cho chỉnh mức làm mờ hậu cảnh, bạn nên chọn mức vừa phải để ảnh không bị giả hoặc lem viền quanh tóc, vai và các chi tiết nhỏ.
• Chạm đúng điểm cần lấy nét: Khi chụp cận cảnh đồ vật, vùng nét có thể khá mỏng. Vì vậy, hãy chạm vào đúng chi tiết quan trọng trên màn hình để tránh ảnh bị mờ ngoài ý muốn.

Kết luận

Khẩu độ là thông số quan trọng giúp người dùng hiểu rõ hơn về khả năng thu sáng và tạo chiều sâu của camera. Tuy nhiên, trên smartphone, chất lượng ảnh không chỉ phụ thuộc vào khẩu độ mà còn đến từ cảm biến, chống rung, khả năng lấy nét và thuật toán xử lý ảnh. Khi chọn điện thoại chụp ảnh, bạn nên đánh giá tổng thể cụm camera thay vì chỉ nhìn vào thông số F/1.8 hay F/1.6. Một chiếc smartphone chụp đẹp cần cho ảnh rõ, màu sắc hài hòa, xử lý thiếu sáng tốt và phù hợp với thói quen chụp ảnh hằng ngày.

Bạn đang tìm một chiếc smartphone có camera chất lượng để chụp ảnh chân dung, phong cảnh hoặc quay video mỗi ngày? Hãy tham khảo ngay các mẫu điện thoại chính hãng tại FPT Shop để dễ dàng chọn được sản phẩm phù hợp. FPT Shop hiện có nhiều lựa chọn từ iPhone, Samsung, OPPO, Xiaomi, Honor cùng ưu đãi hấp dẫn, bảo hành minh bạch và hỗ trợ trả góp linh hoạt.

Xem thêm: 

• Depth of Field là gì? Khám phá nhiếp ảnh nâng cao với lý thuyết và cách sử dụng độ sâu trường ảnh
• Manual Mode là gì? Hướng dẫn chi tiết cách chụp Manual Mode cho người mới bắt đầu