Hướng dẫn cách chơi chứng khoán phái sinh bất bại với thị trường cho người mới

Việc hiểu rõ cách chơi chứng khoán phái sinh là vô cùng quan trọng để đạt được sự thành công trên thị trường chứng khoán. Trong khi chứng khoán cơ sở đã đầy khó khăn, thì chứng khoán phái sinh lại đặt ra những rủi ro khó lường, đòi hỏi nhà đầu tư phải trang bị kiến thức một cách đầy đủ và toàn diện. Cùng FPT Shop khám phá những điều cần biết về chứng khoán phái sinh trong bài viết sau.

Tổng quan về chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là một công cụ tài chính độc đáo, có giá trị phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở. Trong thị trường tài chính, chứng khoán phái sinh đặt ra những quyền lợi và nghĩa vụ cho các bên tham gia hợp đồng. Thực hiện thanh toán hoặc chuyển giao tài sản cơ sở là bước quan trọng, xảy ra vào một thời điểm cụ thể trong tương lai với mức giá được đồng thuận từ trước.

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh có thể rộng lớn, từ hàng hóa như nông sản, kim loại đến công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, và lãi suất. Chứng khoán phái sinh là một phần quan trọng của thị trường tài chính, mang lại cơ hội đầu tư và định giá rủi ro cho nhà đầu tư và các tổ chức tài chính.

Có những loại chứng khoán phái sinh nào trong thị trường Việt Nam

Hợp đồng kỳ hạn

Đây là một thỏa thuận giữa hai bên để mua và bán một loại tài sản trong tương lai, với giá đã được xác định trước tại thời điểm hiện tại.

Hợp đồng tương lai

Là một loại hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa, được niêm yết và giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán.

Hợp đồng quyền chọn

Người nắm giữ hợp đồng này có quyền, nhưng không bắt buộc, mua hoặc bán một loại tài sản trong tương lai, với giá đã được xác định trước. Người bán hợp đồng có nghĩa vụ phải thực hiện giao dịch nếu người nắm giữ hợp đồng quyền chọn quyết định thực hiện quyền. Hợp đồng này có thể là quyền chọn mua hoặc quyền chọn bán.

Hợp đồng hoán đổi

Đây là thỏa thuận giữa hai bên về việc trao đổi tiền từ các công cụ tài chính trong tương lai. Hợp đồng sẽ quy định thời điểm và cách tính toán cụ thể cho việc trao đổi này.

Hợp đồng tương lai là sản phẩm chứng khoán phái sinh đầu tiên niêm yết và giao dịch tại thị trường Việt Nam. Đặc biệt, chúng ta có Hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu (VN30 và HNX30) và Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ (kỳ hạn 5 năm). Điều này được chọn lựa do tính đơn giản của sản phẩm, cũng như tính rủi ro thấp và tính đại diện cao của tài sản cơ sở. Giao dịch Hợp đồng tương lai cũng tương đối giống với giao dịch cổ phiếu trên thị trường cơ sở, không có nhiều sự khác biệt.

So sánh giao dịch cổ phiếu và giao dịch hợp đồng tương lai

Giao dịch hợp đồng tương lai cũng diễn ra tương tự như giao dịch mua bán cổ phiếu, và nhà đầu tư có thể chọn giữa giao dịch khớp lệnh hoặc thoả thuận.

Mỗi loại Hợp đồng tương lai sẽ có bảng giá riêng, cho phép nhà đầu tư dựa trên kỳ vọng của mình về xu hướng chỉ số để đặt và khớp lệnh. Giống như cổ phiếu, nhà đầu tư nếu tin rằng chỉ số sẽ tăng, họ mua Hợp đồng tương lai chỉ số, ngược lại, nếu kỳ vọng là giảm, họ sẽ bán Hợp đồng tương lai chỉ số. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng là Hợp đồng tương lai sẽ có thời điểm đáo hạn, nên nhà đầu tư cần chọn hợp đồng có tháng đáo hạn phù hợp.

Trong khi đối với cổ phiếu, nhà đầu tư phải có đủ tiền để mua và đủ cổ phiếu để bán, thì với Hợp đồng tương lai, không cần phải sở hữu toàn bộ số tiền hoặc tài sản cơ sở. Khi tham gia giao dịch Hợp đồng tương lai, cả người mua và người bán đều cần hiểu rõ hai hoạt động quan trọng: Ký quỹ và thanh toán hàng ngày. Điều này làm cho quá trình giao dịch trở nên linh hoạt hơn và nhà đầu tư có thể tận dụng cơ hội thị trường một cách hiệu quả.

Ký quỹ và cách thức hoạt động

Ký quỹ là một khoản quan trọng phát sinh trong giao dịch chứng khoán phái sinh, khác biệt so với ký quỹ trong giao dịch cổ phiếu. Ký quỹ trong chứng khoán phái sinh như một khoản tiền đặt cọc, đảm bảo tính minh bạch và thực hiện đúng nghĩa vụ của cả hai bên tham gia hợp đồng.

Tùy thuộc vào loại hợp đồng, tỉ lệ ký quỹ ban đầu sẽ được quy định bởi trung tâm lưu ký. Điều này sẽ chi tiết rõ ràng về phần trăm giá trị hợp đồng mà nhà đầu tư cần phải ký quỹ trước khi giao dịch chứng khoán phái sinh.

Nếu nhà đầu tư không đủ tiền ký quỹ theo yêu cầu, họ có thể phải đối mặt với việc bị gọi ký quỹ và cần nộp đủ số tiền đó để duy trì vị thế trong hợp đồng tương lai. 

Việc thanh toán diễn ra như thế nào

Cơ chế thanh toán hàng ngày là một đặc điểm độc đáo khác của thị trường chứng khoán phái sinh, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà đầu tư. Khi tham gia giao dịch và giữ các vị thế trong hợp đồng chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư sẽ thực hiện thanh toán lãi lỗ hàng ngày theo quy tắc sau:

• Trong trường hợp tài khoản chứng khoán phái sinh của nhà đầu tư ghi nhận lỗ ròng: họ sẽ phải thanh toán toàn bộ số lỗ phát sinh trước 9 giờ sáng ngày hôm sau.
• Nếu tài khoản chứng khoán phái sinh của nhà đầu tư ghi nhận lãi ròng: họ sẽ nhận được toàn bộ số lãi phát sinh sau 11 giờ sáng hôm sau.

Lãi và lỗ của từng vị thế sẽ được tính dựa trên giá giao dịch đóng cửa của hợp đồng tương lai. Với hợp đồng tương lai chỉ số đến ngày đáo hạn, lãi và lỗ sẽ được tính toán dựa trên giá đóng cửa của chỉ số tại ngày đáo hạn.

Tạm kết

Tóm lại, cách chơi chứng khoán phái sinh không chỉ đòi hỏi sự hiểu biết chuyên sâu về thị trường mà còn yêu cầu kỹ năng quản lý rủi ro. Việc nắm vững cơ chế thanh toán hàng ngày, hiểu rõ về tỉ lệ ký quỹ và theo dõi giá đóng cửa của các hợp đồng tương lai là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công.

Đọc thêm:

• Hướng dẫn cách chơi chứng khoán trên điện thoại thông minh đơn giản và hiệu quả
• MACD là gì? Mách bạn cách ứng dụng MACD để đầu tư chứng khoán hiệu quả

Việc sở hữu một chiếc laptop mạnh mẽ không chỉ giúp theo dõi thị trường nhanh chóng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân tích kỹ thuật và thực hiện các giao dịch một cách dễ dàng hơn. Tham khảo ngay những dòng máy mới nhất tại FPT Shop nhé.

• Laptop chính hãng