Hoa tiêu là gì và vai trò quan trọng trong lĩnh vực hàng hải cũng như ẩm thực hiện đại

Trong cuộc sống hiện đại, từ "hoa tiêu" xuất hiện khá phổ biến nhưng không phải ai cũng hiểu rõ hoa tiêu là gì và có những ý nghĩa gì khác nhau. Thuật ngữ này mang trong mình hai khái niệm hoàn toàn khác biệt nhưng đều có vai trò quan trọng trong đời sống con người. Một bên là nghề hoa tiêu hàng hải với tính chất chuyên môn cao, đòi hỏi kiến thức sâu rộng về điều kiện hàng hải và kỹ năng dẫn dắt tàu thuyền an toàn. Bên kia là hoa tiêu trong lĩnh vực ẩm thực, một loại gia vị có từ hàng nghìn năm với hương vị độc đáo và tác dụng trong y học cổ truyền.

Hoa tiêu hàng hải trong ngành vận tải đường biển

Khi tìm hiểu hoa tiêu là gì trong lĩnh vực hàng hải, chúng ta phải nhắc đến Bộ luật Hàng hải Việt Nam 2015. Theo quy định tại Điều 249, hoa tiêu hàng hải được định nghĩa là người cố vấn cho thuyền trưởng điều khiển tàu phù hợp với điều kiện hàng hải ở khu vực dẫn tàu của hoa tiêu hàng hải. Điều đặc biệt quan trọng cần lưu ý là việc sử dụng hoa tiêu hàng hải không miễn trách nhiệm chỉ huy tàu của thuyền trưởng.

Trong thời gian thực hiện nhiệm vụ dẫn tàu, hoa tiêu hàng hải hoàn toàn thuộc quyền chỉ huy của thuyền trưởng tàu được dẫn. Thuyền trưởng có toàn quyền lựa chọn hoa tiêu hàng hải phù hợp, đình chỉ hoạt động của hoa tiêu khi cần thiết hoặc yêu cầu thay thế hoa tiêu hàng hải khác nếu thấy không đảm bảo an toàn. Mối quan hệ này thể hiện sự phân định rõ ràng trách nhiệm và quyền hạn trong hoạt động hàng hải.

Mục đích chính của việc sử dụng hoa tiêu hàng hải là đảm bảo an toàn hàng hải, an ninh hàng hải và phòng ngừa ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, việc sử dụng hoa tiêu hàng hải của Việt Nam còn gắn liền với mục đích quốc gia, không chỉ góp phần bảo vệ chủ quyền mà còn thực hiện quyền chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia trong vùng biển.

Phân loại và dịch vụ hoa tiêu hàng hải

Hoa tiêu trong cảng và trên biển

Để hiểu rõ hơn hoa tiêu là gì trong ngành hàng hải, cần phân biệt các loại dịch vụ hoa tiêu khác nhau. Hoa tiêu trong cảng, hay còn gọi là Harbor Port, chuyên dẫn tàu trong vùng nước cảng biển. Hoạt động này bao gồm hai giai đoạn chính là dẫn tàu trên luồng tại pilot station và điều động tàu rời cập cầu. Trong giai đoạn này, hoa tiêu cung cấp dịch vụ tư vấn và dẫn tàu trong vùng nước cảng hoặc khu vực hàng hải nhất định.

Ngược lại, hoa tiêu trên biển hay Sea Pilot có nhiệm vụ dẫn tàu vận tải trong các vùng biển ven bờ nằm trong lãnh hải của quốc gia ven biển, đặc biệt là những khu vực có điều kiện hàng hải phức tạp. Loại hoa tiêu này đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về địa hình đáy biển, dòng chảy, thủy triều và các yếu tố khí tượng hàng hải.

Vùng hoa tiêu bắt buộc và không bắt buộc

Theo quy định của Bộ luật Hàng hải Việt Nam 2015, vùng hoa tiêu hàng hải bắt buộc là phần giới hạn trong vùng nước cảng biển hoặc khu vực khai thác dầu khí ngoài khơi. Vùng này được xác định từ vùng đón trả hoa tiêu đến cầu cảng, bến cảng, khu neo đậu, khu chuyển tải, khu tránh bão, nhà máy đóng sửa chữa tàu biển và ngược lại. Tất cả tàu thuyền khi hoạt động trong vùng này đều phải sử dụng hoa tiêu dẫn tàu theo quy định.

Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp được miễn sử dụng hoa tiêu hàng hải. Tàu nước ngoài có tổng dung tích dưới 100 GT, tàu Việt Nam có tổng dung tích dưới 2000 GT được miễn hoa tiêu trong một số điều kiện nhất định. Đặc biệt, tàu có thuyền trưởng là công dân Việt Nam đã được cấp chứng chỉ khả năng chuyên môn hàng hải phù hợp có thể tự dẫn tàu nhưng phải báo trước với cảng vụ hàng hải.

Hoa tiêu trong ẩm thực và y học cổ truyền

Khi tìm hiểu hoa tiêu là gì trong lĩnh vực ẩm thực, chúng ta sẽ khám phá một thế giới hoàn toàn khác. Hoa tiêu là một loại hạt gia vị có nguồn gốc từ Trung Hoa, cây hoa tiêu mọc nhiều ở các tỉnh miền núi như Tứ Xuyên, Hà Bắc, Hà Nam, Sơn Tây, Vân Nam. Người Tứ Xuyên sử dụng hạt hoa tiêu như một loại gia vị chính trong các món ăn, tạo nên nét đặc trưng của ẩm thực vùng này.

Hạt hoa tiêu thường được phơi khô và xay thành bột để làm gia vị, trong khi phần vỏ ngoài của hạt được sử dụng để pha trộn bột ngũ vị hương. Trong một số món ăn, người ta sử dụng nguyên hạt hoa tiêu để tạo hương vị đặc biệt. Do đó, hạt hoa tiêu thường được biết đến với tên gọi Xuyên Tiêu, nghĩa là tiêu Tứ Xuyên, và đã trở thành gia vị được sử dụng phổ biến trong ẩm thực châu Á hiện đại.

Thành phần chủ yếu trong quả hoa tiêu là tinh dầu, chiếm khoảng 0,7 đến 9% tùy thuộc vào loại cây và nơi mọc. Theo y học cổ truyền, trong hạt hoa tiêu có 1% tinh dầu với thành phần chủ yếu là limonen chiếm 44%, geraniol chiếm 12,14%, neral chiếm 10,95% và linalol chiếm 6,84%. Hạt hoa tiêu có vị cay nồng, tính nóng, rất phù hợp với các món ăn có tính hàn như hải sản và đồ tươi sống.

Điều kiện và trách nhiệm của hoa tiêu hàng hải

Để trở thành hoa tiêu hàng hải, một người cần đáp ứng nhiều điều kiện nghiêm ngặt. Trước hết phải là công dân Việt Nam, đủ tiêu chuẩn sức khỏe theo quy định và có chứng chỉ chuyên môn hoa tiêu hàng hải. Điều quan trọng là chỉ được phép dẫn tàu trong vùng hoa tiêu hàng hải phù hợp với giấy chứng nhận vùng hoa tiêu hàng hải được cấp và phải chịu sự quản lý của một tổ chức hoa tiêu hàng hải.

Học viên tham dự khóa đào tạo hoa tiêu hàng hải cơ bản phải tốt nghiệp chuyên ngành Điều khiển tàu biển từ bậc đại học trở lên, đã đảm nhiệm chức danh sỹ quan vận hành boong tàu biển có tổng dung tích từ 500 GT trở lên ít nhất 12 tháng. Ngoài ra, cần có chứng chỉ tiếng Anh hàng hải trình độ 2 trở lên theo quy định của Bộ Giao thông vận tải.

Về trách nhiệm và nghĩa vụ, hoa tiêu hàng hải có quyền từ chối dẫn tàu khi thuyền trưởng cố ý không thực hiện chỉ dẫn hợp lý và phải thông báo ngay cho Cảng vụ hàng hải cũng như tổ chức hoa tiêu hàng hải. Đồng thời, hoa tiêu có nghĩa vụ thường xuyên chỉ dẫn cho thuyền trưởng về điều kiện hàng hải ở khu vực dẫn tàu và khuyến cáo về các hành động không phù hợp với quy định bảo đảm an toàn hàng hải.

Tạm kết

Hiểu rõ hoa tiêu là gì không chỉ giúp chúng ta nắm bắt được kiến thức về một nghề quan trọng trong ngành hàng hải mà còn khám phá thêm về một loại gia vị quý giá trong ẩm thực. Dù trong lĩnh vực nào, hoa tiêu đều đóng vai trò dẫn dắt và tạo ra giá trị đặc biệt. Trong hàng hải, hoa tiêu dẫn dắt tàu thuyền an toàn qua những vùng nước phức tạp. Trong ẩm thực, hoa tiêu dẫn dắt vị giác con người đến với những trải nghiệm ẩm thực độc đáo và phong phú.

Để tìm hiểu thêm thông tin chi tiết về các quy định pháp lý liên quan đến hoa tiêu hàng hải cũng như các công thức ẩm thực sử dụng gia vị hoa tiêu, bạn có thể tham khảo các dòng smartphone và máy tính bảng thông minh mới nhất tại FPT Shop. Những thiết bị này sẽ hỗ trợ bạn tra cứu thông tin một cách nhanh chóng và tiện lợi, phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu chuyên sâu về các lĩnh vực quan tâm.

Máy tính bảng

Xem thêm:

• Kịch là gì? Tìm hiểu vai trò, đặc điểm và các thể loại kịch phổ biến
• Phong trào #ISaidILoveYouFirst: Vì sao viral trên TikTok?