Dự án STEAM mầm non là gì? Gợi ý các hoạt động STEAM sáng tạo và thú vị cho trẻ mầm non

Với hướng tiếp cận toàn diện, các dự án STEAM dành cho trẻ mầm non đang ngày càng trở thành xu hướng giáo dục hiện đại, giúp xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển đồng đều về trí tuệ lẫn cảm xúc. Đồng thời, những dự án STEAM mầm non này còn hỗ trợ trẻ sẵn sàng thích nghi với những thay đổi trong xã hội tương lai. Các thông tin chi tiết về phương pháp này sẽ được trình bày trong bài viết dưới đây.

1. Dự án STEAM mầm non là gì?

Dự án STEAM dành cho trẻ mầm non là một phương pháp giáo dục kết hợp các lĩnh vực Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ thuật (Engineering), Nghệ thuật (Art) và Toán học (Mathematics) một cách liên kết và thực tiễn trong các hoạt động học tập hàng ngày của trẻ.

Thay vì dạy các môn học này tách rời, STEAM khuyến khích trẻ tiếp cận thông qua các dự án, thử thách và trải nghiệm khám phá. Qua đó, trẻ được tạo điều kiện đặt câu hỏi, tìm tòi, thử nghiệm, sáng tạo và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

Mục tiêu của các dự án STEAM mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện, cụ thể gồm:

• Phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề: Trẻ được rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích tình huống, đặt câu hỏi và thử nghiệm nhiều giải pháp khác nhau.
• Khơi dậy sáng tạo và yêu thích học tập: Môi trường STEAM tạo cơ hội để trẻ tự do khám phá, hình thành ý tưởng mới và hứng thú tiếp nhận kiến thức.
• Nâng cao kỹ năng giao tiếp và hợp tác: Thông qua các dự án nhóm, trẻ học cách chia sẻ ý tưởng, lắng nghe và phối hợp với bạn bè để đạt mục tiêu chung.
• Xây dựng nền tảng kiến thức liên ngành: Các hoạt động thực hành giúp trẻ tiếp cận tự nhiên các khái niệm khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học.
• Kết nối kiến thức với thực tiễn: Dự án thường gắn liền với đời sống thực, giúp trẻ hiểu cách áp dụng kiến thức vào các tình huống quen thuộc.
• Khám phá sở thích và định hướng đam mê: Trẻ được thử sức ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ đó nhận biết năng khiếu và sở thích cá nhân, định hình hướng phát triển trong tương lai.

2. Những đặc điểm nổi bật của dự án STEAM mầm non

Khi xây dựng các dự án STEAM dành cho trẻ mầm non, cần đảm bảo những đặc điểm sau:

• Mục tiêu rõ ràng: Mỗi dự án cần hướng đến việc phát triển khả năng sáng tạo, tư duy và nhận thức của trẻ về môi trường xung quanh.
• Thời gian thực hiện cụ thể: Khoảng thời gian hoàn thành dự án nên được xác định ngay từ đầu, có thể theo tháng hoặc theo năm tùy vào mục tiêu và nguồn lực.
• Tư duy sáng tạo và khác biệt: Nội dung dự án cần mang tính độc đáo, khả thi và đem lại giá trị giáo dục thực tế cho trẻ.
• Tính liên ngành: Dự án kết hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết vấn đề hoặc hoàn thành nhiệm vụ.
• Học tập dựa trên khám phá: Trẻ được khuyến khích tự tìm hiểu, thử nghiệm và rút ra kết luận thông qua hoạt động thực hành.
• Rèn kỹ năng giải quyết vấn đề: Các tình huống trong dự án đặt trẻ vào môi trường cần tư duy logic, sáng tạo để tìm ra giải pháp phù hợp.
• Sáng tạo và thiết kế: Yếu tố nghệ thuật được tích hợp giúp trẻ thể hiện ý tưởng độc đáo, phát triển khả năng thẩm mỹ trong quá trình thực hiện.
• Hợp tác nhóm: Nhiều dự án STEAM khuyến khích trẻ làm việc nhóm, chia sẻ ý tưởng và học hỏi lẫn nhau.
• Liên hệ với thực tiễn: Hoạt động dự án gắn với các hiện tượng, sự vật quen thuộc trong đời sống hàng ngày, giúp trẻ hiểu rõ hơn về thế giới xung quanh.

3. Gợi ý các dự án STEAM mầm non dễ làm

Thí nghiệm về quá trình đông đặc của nước đá

Chuẩn bị: 1 bát hoặc khay đá, nước, muối, màu thực phẩm, ống nhỏ giọt (có thể dùng ống hút thay thế).

Cách thực hiện:

• Đổ nước vào bát hoặc khay đá và chờ nước đông lại thành đá.
• Nếu sử dụng bát, đập đá thành từng viên nhỏ; với khay đá thì bước này không cần thiết.
• Rắc muối lên bề mặt đá và đợi khoảng 2 phút; lúc này sẽ nghe thấy tiếng nứt trên đá.
• Dùng ống nhỏ giọt nhỏ vài giọt màu thực phẩm lên những viên đá đã rắc muối.

Kết quả: Các viên đá tan nhanh hơn, xuất hiện những vùng lõm dạng gai nhọn và thay đổi màu sắc nhờ màu thực phẩm.

Giải thích: Muối khi tiếp xúc với bề mặt đá làm phá vỡ cấu trúc của nước đá. Quá trình này diễn ra nhanh hơn bình thường, tạo ra tiếng nứt và các lõm nhỏ. Muối càng thấm sâu, các gai càng rõ rệt, màu thực phẩm giúp tăng tính trực quan và thú vị cho thí nghiệm.

Thí nghiệm tạo ra âm thanh

Chuẩn bị: 7 cốc thủy tinh, nước, đũa gỗ.

Cách thực hiện:

• Cho trẻ đổ nước vào từng cốc theo thứ tự từ ít đến nhiều.
• Điều chỉnh mực nước ở mỗi cốc khác nhau để có độ cao đa dạng.
• Sử dụng đũa gõ vào thành cốc và quan sát âm thanh phát ra.

Kết quả: Mỗi cốc tạo ra âm thanh khác nhau; cốc ít nước phát âm trầm, cốc nhiều nước phát âm vang.

Giải thích: Âm thanh phát ra từ sự va chạm của đũa vào thành cốc. Mặc dù chất liệu và kích thước cốc giống nhau, nhưng mức nước khác nhau sẽ làm thay đổi độ rung của cốc, từ đó tạo ra âm thanh trầm hay vang khác nhau.

Thí nghiệm làm thuyền từ quả táo

Chuẩn bị: Thùng nước, quả táo, dao, kéo, que gỗ, giấy cứng, màu vẽ và các vật liệu trang trí khác.

Lưu ý: Thí nghiệm này sử dụng các dụng cụ sắc nhọn, có thể gây nguy hiểm cho trẻ. Cha mẹ nên luôn theo sát và hướng dẫn con trong suốt quá trình thực hiện.

Cách tiến hành:

• Cắt quả táo làm đôi và cắm một que gỗ ở giữa phần quả táo.
• Cắt giấy thành hình cánh buồm bằng kéo.
• Vẽ và tô màu cho cánh buồm để thêm phần sinh động.
• Gắn cánh buồm lên que gỗ đã cắm trong quả táo.
• Đổ nước vào thùng và thả thuyền táo xuống nước.

Kết quả: Chiếc thuyền táo sẽ nổi trên mặt nước, mô phỏng thuyền thật.

Giải thích: Khi cắt quả táo làm đôi, một phần thể tích (khoảng 25%) là không khí, giúp quả táo nổi trên mặt nước một cách dễ dàng.

Thí nghiệm “đèn dung nham”

Chuẩn bị: Dầu ăn, viên sủi, nước, màu thực phẩm, lọ, chai hoặc cốc nhựa.

Cách thực hiện:

• Đổ dầu ăn vào lọ hoặc chai, chiếm khoảng ⅔ thể tích.
• Thêm nước vào phần còn lại, lúc này dầu và nước sẽ không hòa lẫn, tạo ra một lớp phân tách rõ rệt.
• Nhỏ vài giọt màu thực phẩm vào hỗn hợp dầu và nước.
• Thả một viên sủi vào và quan sát hiện tượng chuyển động thú vị trong dung dịch.

Kết quả: Viên sủi sẽ phản ứng, tạo bọt khí nổi lên và làm chuyển động hỗn hợp dầu, nước cùng màu thực phẩm như núi lửa phun trào. Nếu phản ứng chậm, bạn có thể thêm viên sủi thứ hai. Thí nghiệm sẽ sinh động hơn khi thực hiện trong phòng ánh sáng yếu hoặc chiếu đèn vào lọ.

Giải thích: Dầu, nước và màu thực phẩm đều là chất lỏng nhưng có khối lượng riêng khác nhau. Màu thực phẩm nặng hơn sẽ chìm xuống, nước nằm ở giữa, còn dầu nhẹ nổi trên cùng. Viên sủi tạo bọt khí, khiến hỗn hợp chuyển động và tạo hiệu ứng trực quan như dung nham.

Thí nghiệm “sữa ma thuật”

Chuẩn bị: Sữa, chất lỏng màu (xanh, đỏ, vàng…), nước rửa chén, tăm bông, dĩa.

Cách thực hiện:

• Đổ một lớp sữa mỏng vào dĩa, nhỏ vài giọt chất lỏng màu vào sữa.
• Nhúng tăm bông vào nước rửa chén, sau đó đặt nhẹ lên bề mặt sữa.
• Giữ tăm bông yên khoảng 15 giây và quan sát sự thay đổi.

Kết quả: Các giọt màu sẽ di chuyển, hòa trộn và tách biệt rõ rệt khi tiếp xúc với nước rửa chén, tạo nên những vệt màu chuyển động đầy màu sắc.

Giải thích: Sữa chứa protein và chất béo. Khi gặp nước rửa chén, các chất béo bị phân tán, khiến màu thực phẩm trên sữa di chuyển và tạo ra hiệu ứng thị giác thú vị, trực quan, giúp trẻ quan sát phản ứng hóa học một cách sinh động.

Tạm kết

Rõ ràng, các dự án STEAM mầm non đóng vai trò như một “cây cầu” dẫn trẻ vào thế giới tri thức phong phú và đầy hứng thú. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, kể chuyện và thử nghiệm thực tế, trẻ không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng sống quan trọng, rèn luyện tư duy logic, khả năng hợp tác và giải quyết vấn đề ngay từ những năm đầu đời.

Một chiếc máy tính bảng dành cho trẻ em cũng sẽ giúp trẻ học hỏi được nhiều kiến thức trong thời đại công nghệ phát triển như hiện nay, tất nhiên là dưới sự kiểm soát chặt chẽ của phụ huynh. Nếu các bố mẹ cần mua máy tính bảng có độ bền cao phù hợp với các độ tuổi, hãy đến các cửa hàng FPT Shop để được tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp, với mức giá tốt nhất. Tham khảo danh sách sản phẩm tại đây:

Máy tính bảng giá tốt

Xem thêm:

Cách chọn đồ chơi STEM cho trẻ em giúp phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng sống

STEM là gì? Tác động của STEM và hướng triển khai vào chương trình giáo dục