Đô thị loại 3 là gì? Tiêu chí, điều kiện và vai trò trong phát triển hệ thống đô thị Việt Nam

Trong hệ thống phân loại đô thị tại Việt Nam, các cấp bậc như đô thị loại đặc biệt, loại I, II, III, IV và V không chỉ phản ánh quy mô mà còn thể hiện vai trò và vị trí của từng đô thị trong quy hoạch quốc gia. Trong đó, đô thị loại III được đánh giá là nhóm đô thị có vai trò quan trọng về kết nối vùng, là hạt nhân thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội ở cấp tỉnh và liên vùng. Vậy đô thị loại 3 là gì, tiêu chí phân loại ra sao và đô thị loại III có ý nghĩa gì trong tổng thể phát triển quốc gia? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Đô thị loại 3 là gì?

Theo quy định tại Nghị quyết số 1210/2016/UBTVQH13 về phân loại đô thị, đô thị loại 3 là đô thị có vai trò trung tâm kinh tế, văn hóa, hành chính – chính trị hoặc khoa học – kỹ thuật của một tỉnh hoặc khu vực liên tỉnh. Đây là loại đô thị có quy mô dân số và hạ tầng phát triển ở mức trung bình cao, là cầu nối giữa đô thị loại I/II và đô thị loại IV/V.

Nói cách khác, nếu như đô thị loại đặc biệt và loại I tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng,… thì đô thị loại III thường là các thành phố trực thuộc tỉnh hoặc thị xã có vai trò quan trọng trong vùng, có tiềm năng trở thành đô thị loại II trong tương lai.

Tiêu chí phân loại đô thị loại 3 là gì?

Để hiểu rõ đô thị loại 3 là gì, cần nắm các nhóm tiêu chí cụ thể được sử dụng để xét duyệt và phân loại theo quy định pháp luật. Cụ thể, việc phân loại đô thị được đánh giá dựa trên các tiêu chí về:

Vị trí, chức năng và vai trò
- Là trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành của tỉnh, có chức năng hỗ trợ phát triển vùng phụ cận.
- Có vai trò trung tâm trong kết nối hạ tầng, giao thông, dịch vụ cho một khu vực liên tỉnh hoặc cấp tỉnh.
Quy mô dân số
- Tối thiểu đạt 100.000 người đối với thành phố thuộc tỉnh.
- Hoặc từ 50.000 người trở lên đối với thị xã đang trong quá trình phát triển đô thị.
Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp: Chiếm ít nhất 65% tổng lao động trong khu vực nội thị.
Mật độ dân số: Mật độ trung bình nội thị phải từ 4.000 người/km² trở lên.
Hạ tầng kỹ thuật và xã hội
- Có hệ thống giao thông chính hoàn chỉnh, được trải nhựa hoặc bê tông hóa.
- Hệ thống cấp nước, thoát nước, chiếu sáng, xử lý rác thải đáp ứng quy chuẩn đô thị.
- Có trường học, bệnh viện, cơ sở văn hóa, thể thao, thương mại phù hợp với quy mô dân số.
- Tỷ lệ đất cây xanh nội thị từ 6m²/người trở lên.

Thẩm quyền xét công nhận đô thị loại 3

Việc công nhận một khu vực là đô thị loại 3 thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dựa trên đề xuất của Bộ Xây dựng và ý kiến của địa phương liên quan. Quy trình đánh giá phải trải qua các bước khảo sát thực địa, thống kê dữ liệu dân số, hạ tầng, tỷ lệ lao động và các tiêu chí khác trước khi ban hành quyết định phân loại chính thức.

Ví dụ về các đô thị loại 3 hiện nay

Tính đến thời điểm hiện tại, nhiều thành phố trực thuộc tỉnh tại Việt Nam đã được công nhận là đô thị loại III. Một số ví dụ tiêu biểu:

TP. Bảo Lộc (Lâm Đồng): Là đô thị loại 3 phát triển theo hướng trung tâm công nghiệp nhẹ và nông nghiệp công nghệ cao.
TP. Hà Tĩnh (Hà Tĩnh): Trung tâm hành chính và thương mại của khu vực Bắc Trung Bộ.
TP. Sóc Trăng (Sóc Trăng): Đô thị loại 3 với vai trò đầu mối giao thương và dịch vụ logistics của khu vực Tây Nam Bộ.

Những đô thị này thường có mức phát triển hạ tầng ở mức khá, dân số đông, hoạt động phi nông nghiệp sôi động, là bước đệm để phấn đấu lên đô thị loại II.

Vai trò của đô thị loại 3 trong chiến lược phát triển

Việc hiểu đúng đô thị loại 3 là gì còn giúp nhìn nhận rõ vai trò của loại hình đô thị này trong tổng thể quy hoạch quốc gia.

Là hạt nhân phát triển vùng

Đô thị loại III đóng vai trò như một "cực tăng trưởng", giúp lan tỏa phát triển đến các huyện, xã vùng ven. Từ đó, giảm áp lực cho các đô thị loại I và đặc biệt.

Thúc đẩy công nghiệp hóa – hiện đại hóa

Với tỷ lệ lao động phi nông nghiệp cao, đô thị loại III thường là nơi tập trung khu công nghiệp, cụm sản xuất – dịch vụ và trung tâm đào tạo nghề.

Giữ vai trò trung gian điều phối phát triển

Chúng là cầu nối quan trọng giữa các đô thị lớn và vùng nông thôn, đảm bảo sự phân bổ dân cư, lao động và tài nguyên hợp lý.

Điều kiện nâng cấp đô thị loại 3 lên đô thị loại 2

Sau khi được công nhận là đô thị loại 3, nếu tiếp tục phát triển nhanh và bền vững, khu vực đó có thể được xem xét nâng cấp lên đô thị loại II. Một số điều kiện cần đạt:

Quy mô dân số tối thiểu 200.000 người.
Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 75%.
Mật độ dân số nội thị từ 5.000 người/km².

Hạ tầng hoàn thiện hơn, có các khu đô thị mới, trung tâm y tế cấp vùng, cơ sở giáo dục đại học, bệnh viện chuyên khoa.

Việc nâng cấp đô thị không chỉ mang ý nghĩa danh hiệu mà còn mở ra nhiều cơ hội đầu tư, thu hút vốn ODA và phát triển hạ tầng đồng bộ hơn.

Kết luận

Việc nắm được đô thị loại 3 là gì giúp cá nhân, tổ chức và chính quyền địa phương định hình chiến lược quy hoạch, đầu tư và phát triển đô thị hợp lý. Với vai trò là trung tâm cấp tỉnh, những đô thị loại III là mắt xích quan trọng trong mạng lưới đô thị quốc gia, tạo đà thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước.

Để theo dõi thông tin quy hoạch đô thị, tra cứu dữ liệu địa chính hoặc học tập chuyên ngành xây dựng – kiến trúc hiệu quả hơn, bạn nên sở hữu một chiếc laptop gaming đồ họa mạnh hoặc máy tính bảng đa năng. Tại FPT Shop, bạn có thể chọn được thiết bị phù hợp cho sinh viên ngành kỹ thuật, quy hoạch, hoặc chuyên viên văn phòng đang làm việc với các phần mềm bản đồ số, AutoCAD, GIS… Tham khảo tại đây: Laptop gaming

Xem thêm: