Dầu phanh ô tô là gì? Có tác dụng gì? Tìm hiểu về các loại dầu phanh ô tô phổ biến

Hệ thống phanh là một trong những bộ phận quan trọng nhất giúp xe ô tô vận hành an toàn trên mọi cung đường. Dầu phanh ô tô chính là “người hùng thầm lặng” đảm bảo cho hệ thống này hoạt động trơn tru và hiệu quả. Vậy dầu phanh ô tô là gì? Nó có những công dụng đặc biệt nào và hiện nay trên thị trường có những loại dầu phanh nào được ưa chuộng? Bài viết này sẽ cùng bạn khám phá chi tiết về dầu phanh ô tô.

Dầu phanh ô tô là gì?

Dầu phanh là một loại chất lỏng đặc biệt, không thể bị nén, được sử dụng để điều khiển hệ thống phanh thủy lực trên các phương tiện giao thông. Khác với các loại dung dịch khác trong ô tô như dầu động cơ, dầu trợ lực lái, nước làm mát hay nước rửa kính, dầu phanh sở hữu những tính chất vật lý riêng biệt. Nó có khả năng truyền lực hiệu quả, chịu được nhiệt độ sôi cao và ít hấp thụ nước, nhờ đó đảm bảo hệ thống phanh hoạt động ổn định và an toàn trong mọi điều kiện vận hành.

Tác dụng của dầu phanh ô tô

Dầu phanh ô tô giữ vai trò thiết yếu trong hệ thống phanh, giúp bảo vệ và nâng cao hiệu suất làm việc của toàn bộ cơ cấu phanh. Dầu phanh đảm bảo khả năng truyền lực một cách linh hoạt và hiệu quả ngay cả khi nhiệt độ tăng cao, đặc biệt là khi xe vận hành tốc độ cao hoặc trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.

Bên cạnh đó, dầu phanh còn có khả năng chống ăn mòn, bảo vệ các chi tiết kim loại và vật liệu cao su trong hệ thống khỏi bị hư hại theo thời gian. Đồng thời, dầu phanh đóng vai trò bôi trơn các bộ phận chuyển động, giúp hệ thống hoạt động êm ái, ổn định và bền bỉ.

Độ nhớt của dầu phanh phù hợp để duy trì hiệu quả làm việc trong nhiều mức nhiệt độ khác nhau, đảm bảo hệ thống phanh luôn vận hành tối ưu. Đặc biệt, điểm sôi cao của dầu phanh giúp ngăn ngừa hiện tượng tạo bọt khí khi nhiệt độ tăng, từ đó giảm thiểu nguy cơ phân hủy dầu và tăng tuổi thọ cho hệ thống phanh.

Các loại dầu phanh ô tô phổ biến

Dầu phanh ô tô DOT 3 (SAE J1703)

Dầu phanh DOT 3 (theo tiêu chuẩn SAE J1703) là loại dầu phanh phổ biến, thường được dùng cho hệ thống phanh và ly hợp của nhiều loại xe. Dầu DOT 3 có màu trong suốt hoặc hơi vàng hổ phách. Điểm sôi khô của dầu này đạt khoảng 205°C (401°F), còn điểm sôi ướt là khoảng 140°C (284°F). Với khả năng chịu nhiệt cao, dầu DOT 3 đảm bảo hiệu suất phanh ổn định và an toàn ngay cả khi áp suất phanh lớn. Ngoài ra, dầu còn duy trì trạng thái lỏng mượt, không bị đặc lại khi trời lạnh.

Loại dầu này không gây phồng rộp các chi tiết cao su trong hệ thống phanh, giúp giảm thiểu nguy cơ rò rỉ và tăng tuổi thọ các bộ phận. Vì vậy, dầu DOT 3 thường được sử dụng rộng rãi trong các phương tiện công nghiệp, xe máy, ô tô khách.

Tuy nhiên, dầu phanh DOT 3 có nhược điểm là dễ hấp thụ hơi ẩm từ không khí, có thể làm giảm hiệu suất và gây ăn mòn. Do đó, người dùng nên hạn chế để dầu tiếp xúc lâu với không khí và nên thay dầu định kỳ tại các đại lý hoặc gara uy tín để đảm bảo sử dụng sản phẩm chính hãng, được bảo quản đúng cách. 

Hiện nay, nhiều dòng xe Toyota sử dụng dầu phanh DOT 3 chính hãng, được thiết kế riêng để chịu nhiệt tốt và tối ưu hóa lực phanh. Đồng thời, dầu chính hãng giúp ngăn ngừa ăn mòn kim loại và bảo vệ các chi tiết cao su bên trong hệ thống phanh. 

Dầu phanh ô tô DOT 4

Dầu phanh DOT 4 là loại dầu được nhiều nhà sản xuất ô tô tin dùng và sử dụng phổ biến trên nhiều dòng xe hiện nay. Được pha chế từ glycol ether và este borat, dầu DOT 4 mang lại hiệu suất cao và sự ổn định tốt hơn cho hệ thống phanh so với các loại dầu khác. Tuy nhiên, giá thành của dầu DOT 4 thường cao gấp đôi so với dầu DOT 3.

Với điểm sôi khô từ 230°C (446°F) và điểm sôi ướt khoảng 155°C (311°F), dầu DOT 4 có khả năng chịu nhiệt tốt, giúp hệ thống phanh vận hành ổn định trong các điều kiện khắc nghiệt. Do đó, dầu này thường được sử dụng trên các phương tiện ưu tiên như xe máy, xe đua, xe cảnh sát, các xe được trang bị hệ thống chống bó cứng phanh ABS. Một số mẫu xe cũng chỉ nên sử dụng dầu DOT 4 theo khuyến nghị của nhà sản xuất.

Dầu DOT 4 còn được chia thành nhiều loại, bao gồm dầu DOT 4 có độ nhớt thấp và dầu DOT 4 dành cho đua (racing) thường có màu xanh, tương tự như dầu DOT 3. Tuy nhiên, dầu DOT 4 cũng có một số hạn chế như cần thay thế định kỳ mỗi 2 năm để đảm bảo hiệu quả và an toàn, tuổi thọ ngắn hơn dầu DOT 3, đồng thời dễ hút ẩm qua hệ thống ống dẫn dầu phanh. Ngoài ra, để tránh hư hỏng, bạn cần bảo dưỡng thường xuyên các xi lanh bánh xe và xi lanh chính trong hệ thống phanh.

Dầu phanh ô tô DOT 5

Dầu phanh DOT 5 được chế tạo từ gốc silicone, có màu tím đặc trưng và chủ yếu dùng cho xe chuyên dụng hoặc xe quân đội. So với các loại dầu phanh khác, DOT 5 có giá thành cao hơn nhờ sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội như điểm sôi cao, không hút ẩm và không gây ảnh hưởng xấu đến lớp sơn bảo vệ trên xe.

Với điểm sôi khô lên đến 260°C (500°F) và điểm sôi ướt khoảng 180°C (356°F), dầu DOT 5 có khả năng chịu nhiệt rất tốt, phù hợp cho các hệ thống phanh hiện đại có rotor nhỏ và mỏng.

Ngoài ra, dầu phanh DOT 5 còn có khả năng bảo vệ hệ thống phanh khỏi các tác nhân bên ngoài như thời tiết, khói bụi nhờ tính chất không hút ẩm và chống ăn mòn hiệu quả. Dầu này tương thích với hầu hết các linh kiện phanh thông thường và duy trì độ nhớt ổn định trong môi trường nhiệt độ khắc nghiệt.

Tuy nhiên, dầu DOT 5 cũng có nhược điểm đáng lưu ý. Khi bị pha trộn với các tạp chất hoặc dầu phanh khác, dầu có thể bị giãn nở bất thường, tạo bọt khí làm giảm hiệu quả phanh và gây cảm giác phanh không chắc chắn. Hơn nữa, do không hấp thụ độ ẩm, nếu nước hoặc chất lỏng khác xâm nhập vào hệ thống, các chi tiết sẽ nhanh chóng bị ăn mòn và dầu bị biến chất. Vì vậy, dầu DOT 5 không thích hợp cho hệ thống phanh đã sử dụng dầu glycol trước đó và không được khuyến nghị dùng cho hệ thống phanh ABS do độ nhớt cao. Dầu này cũng có khả năng hấp thụ không khí thấp và ít hòa tan trong nước.

Dầu phanh ô tô DOT 5.1

Dầu phanh DOT 5.1 là dầu phanh gốc glycol/borate, tương thích với DOT 3 và DOT 4. Màu sắc của dầu DOT 5.1 thường dao động từ hổ phách nhạt đến hơi mờ.

Với điểm sôi khô đạt 260°C (500°F) và điểm sôi ướt khoảng 180°C (356°F), dầu phanh DOT 5.1 có khả năng chịu nhiệt rất cao, mang lại hiệu suất vượt trội trong quá trình vận hành. Đây cũng là một trong những loại dầu phanh có nhiệt độ chịu đựng tốt hơn so với nhiều loại dầu khác trên thị trường.

Đặc biệt, dầu DOT 5.1 có thể pha trộn với hầu hết các loại dầu phanh dựa trên glycol, tuy nhiên không tương thích với dầu DOT 5 do sự khác biệt về thành phần.

Mặc dù sở hữu nhiều ưu điểm, dầu phanh DOT 5.1 có giá cao hơn DOT 3 và DOT 4, nhưng mức chênh lệch tùy thị trường, thường chỉ cao gấp vài lần. Bên cạnh đó, loại dầu này ít phổ biến tại các cửa hàng phụ tùng ô tô và có khả năng hút ẩm cao, yêu cầu người dùng phải chú ý bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hiệu suất tối ưu.

Thời điểm nên thay dầu phanh ô tô

Phanh yếu hoặc mất phanh

Khi lái xe, nếu bạn cảm thấy phanh không còn nhạy hoặc không thể phanh, hãy nhanh chóng đưa xe đến trung tâm bảo dưỡng để kiểm tra và xử lý kịp thời. Nếu bỏ qua dấu hiệu này thì có thể dẫn đến mất kiểm soát tốc độ và nguy hiểm cho bản thân cũng như người tham gia giao thông xung quanh.

Dầu phanh đổi màu

Dầu phanh mới thường trong suốt, tuy nhiên sau khoảng 2 - 3 năm sử dụng sẽ dần chuyển sang màu vàng nhạt. Nếu để lâu hơn, dầu có thể chuyển sang màu xanh rêu, báo hiệu dầu đã bị nhiễm nước. Tình trạng này làm tăng nguy cơ ăn mòn các chi tiết trong hệ thống phanh, vì vậy cần thay dầu phanh ngay để giữ cho hệ thống hoạt động hiệu quả và an toàn.

Phát hiện chi tiết trong hệ thống phanh bị ăn mòn

Nếu phát hiện bất kỳ bộ phận nào trong hệ thống phanh bị ăn mòn, rất có thể dầu phanh đã bị nhiễm nước. Nước trong dầu sẽ làm tăng tốc độ ăn mòn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất phanh. Việc thay dầu phanh kịp thời sẽ giúp ngăn ngừa hư hỏng lan rộng và duy trì an toàn khi lái xe.

Thay dầu phanh sau khoảng 2 năm sử dụng

Theo khuyến cáo từ các chuyên gia, dầu phanh nên được thay mới sau khoảng 2 năm vận hành. Tuy nhiên, thời gian này có thể thay đổi tùy vào mức độ sử dụng xe. Xe thường xuyên hoạt động hoặc di chuyển trên địa hình đèo dốc có thể cần thay dầu phanh sớm hơn. Ngược lại, với xe ít dùng hoặc đi trên địa hình bằng phẳng, bạn có thể tuân theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất để đảm bảo an toàn tối ưu.

Lưu ý: Không nên sử dụng dầu phanh kém chất lượng hoặc không đúng loại theo hướng dẫn của nhà sản xuất vì có thể ảnh hưởng đến hiệu suất và sự an toàn của hệ thống phanh. Hãy luôn chọn dầu phanh chính hãng, đạt tiêu chuẩn để bảo vệ tối đa cho xe và người lái.

Hướng dẫn kiểm tra dầu phanh ô tô

Hầu hết ô tô hiện nay đều trang bị cảm biến dầu phanh để cảnh báo khi dầu xuống thấp nhưng bạn vẫn nên kiểm tra và thay dầu phanh định kỳ để đảm bảo an toàn. Bạn có thể kiểm tra mức dầu trong bình dầu phanh ở khoang máy, thường có ký hiệu "Brake Fluid". Trên bình có vạch báo mức cao và thấp, nếu dầu xuống dưới mức thấp, bạn cần châm thêm và kiểm tra rò rỉ tại đại lý.

Chất lượng dầu cũng quan trọng. Dầu mới thường trong hoặc vàng nhạt, nếu chuyển sang màu nâu thì nên thay mới. Khi kiểm tra, tránh mở nắp bình dầu quá thường xuyên để hạn chế không khí và hơi ẩm lọt vào gây hại hệ thống phanh.

Lưu ý khi châm dầu: Dùng đúng loại dầu theo tiêu chuẩn xe, lau sạch dầu thừa, không dùng xăng hay dầu để rửa bình dầu và thay nắp nếu bị nứt để tránh ảnh hưởng đến áp suất phanh.

Bạn nên thay dầu phanh sau khoảng 2 năm hoặc 30.000 - 40.000km, thay sớm hơn nếu xe hoạt động trong môi trường bụi bẩn hoặc phanh nhiều. Tránh trộn lẫn các loại dầu phanh khác nhau để bảo vệ hệ thống phanh hoạt động ổn định.

Tạm kết

Dầu phanh ô tô đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn và hiệu suất phanh của xe. Việc kiểm tra, bảo dưỡng và thay thế dầu phanh đúng thời điểm sẽ giúp hệ thống phanh hoạt động ổn định và kéo dài tuổi thọ cho các chi tiết quan trọng. 

Bạn đang cần kết nối Internet mọi lúc mọi nơi? Đừng bỏ lỡ cơ hội sở hữu bộ phát Wi-Fi di động - giải pháp hoàn hảo cho kết nối nhanh, ổn định và tiện lợi. Mua ngay hôm nay để tận hưởng mạng Internet mạnh mẽ trên mọi hành trình:

Bộ phát Wi-Fi di động

Xem thêm:

• Cấu tạo ô tô là gì và hoạt động ra sao giải mã mọi thắc mắc của bạn chỉ trong vài phút
• Hướng dẫn quy trình bảo dưỡng xe ô tô đúng chuẩn, giúp giảm thiểu hư hỏng và đảm bảo an toàn cho xe 
• Dầu hộp số ô tô bao nhiêu lít là đủ? Những dấu hiệu cảnh báo