DAO là gì? DAO hoạt động như thế nào? Những ưu - nhược điểm và ứng dụng của DAO trong cuộc sống

Một thuật ngữ khá phổ biến trong lĩnh vực Crypto đó là DAO. DAO là gì? Cách thức hoạt động của nó ra sao? Cùng FPT Shop khám phá các thông tin thú vị về DAO nhé!

DAO là gì?

DAO được viết tắt từ thuật ngữ Decentralized Autonomous Organization, có nghĩa là Tổ chức tự trị phi tập trung. DAO không giống như những tổ chức lớn có cơ quan lãnh đạo khác chẳng hạn như Google, Microsoft mà nó hoạt động hoàn toàn độc lập, tự chủ, không cần cơ quan trung gian.

Theo đó, hệ thống DAO vận hành được là nhờ vào các quy tắc chung được đặt ra trong hợp đồng thông minh (Smart Contract). Những thỏa thuận, biểu quyết và quyết định đều được công khai một cách minh bạch trên nền tảng này.

Hiện nay có hơn 100 DAO hoạt động ở nhiều mảng khác nhau, có thể kể đến như: Investment DAOs, Collector DAOs, Protocol DAOs, Service DAOs, Media DAOs, Social DAOs, Operating Systems Grants DAOs,...

Cách thức hoạt động của DAO là gì?

Sau khi hiểu rõ khái niệm DAO là gì thì hãy cùng nghiên cứu về cách thức hoạt động của DAO. Thông qua các Smart Contract - thỏa thuận được lập trình nhằm thực thi khi các điều kiện được đáp ứng, DAO sẽ tiếp nhận và làm việc với các thông tin bên ngoài, sau đó thực hiện dựa trên các thông tin này. Vì thế, DAO được vận hành mà không cần bất kỳ sự can thiệp nào từ phía con người.

Toàn bộ các quy tắc và các dữ liệu giao dịch đều được lưu trữ một cách minh bạch trên các blockchain tương ứng. Những quy tắc hoạt động của DAO được hình thành dựa vào cơ chế bỏ phiếu từ cộng đồng. Bên cạnh đó, các cách giải quyết đưa ra trong DAO sẽ thông qua cơ chế đề xuất. Đề xuất nào có nhiều phiếu tán thành thì sẽ được thực hiện.

Một cách khác dễ hình dung hơn đó là DAO hoạt động giống như một tổ chức, một quốc gia. Điểm khác ở đây là các quốc gia thường chia ra nhiều hệ thống tầng lớp cấp bậc lãnh đạo, quản trị còn DAO thì lại không có cơ chế này. DAO sử dụng cơ chế kinh tế để tạo ra sự liên kết giữa các thành viên và tổ chức.

Các thành viên ở trong một tổ chức DAO không có bất kỳ hợp đồng ràng buộc nào. Tuy nhiên, các mục tiêu và các lợi ích chung sẽ tạo ra những quy tắc ràng buộc lẫn nhau. Những quy tắc chi phối này được lưu trữ trong phần mềm mã nguồn mở của mạng.

Tìm hiểu các loại hình DAO

DAO gồm có 2 loại hình phổ biến nhất và được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong đời sống.

Token Based DAO

Token nắm vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình vận hành của một DAO. Token còn được ví như mạch máu hiện diện ở khắp mọi nơi trong Crypto.

• Các blockchain như ethereum, Bitcoin: Khi các Miner đảm bảo được tính bảo mật cho mạng lưới thì phần thưởng nhận được sẽ là token.
• Trong các protocol như Uniswap, SushiSwap, MakerDAO,... thì token holders có quyền được biểu quyết các quyết định.

Ưu điểm của Token Based là khả năng mở rộng cực kỳ tốt bởi vì bất kỳ cá nhân nào cũng được quyền sở hữu token. Tuy nhiên, việc tận dụng nguồn lực và đi đến những thống nhất chung cũng gặp nhiều khó khăn.

Organization - Shared Based DAO

Organization đại diện cho một nhóm tổ chức có cùng chung mục tiêu ở trong một lĩnh vực cụ thể. Các thành viên trong tổ chức sẽ sử dụng shares (cổ phần) và biểu quyết các quyết định của một tổ chức.

Tiêu biểu như trong The LAO, khi tham gia góp vốn thì bạn sẽ nhận được lượng cổ phần tương ứng với số vốn đã góp vào. Bạn sẽ có quyền bỏ phiếu, đề xuất các dự án để các thành viên khác trong tổ chức xem xét biểu quyết liệu có nên đầu tư hay không.

Các DAO ở trong cùng một lĩnh vực không nhất thiết phải cùng chung một model mà có thể sử dụng nhiều model khác nhau. Ví dụ như The LAO và Yield Guild Games mặc dù trong cùng một lĩnh vực Ventures DAO nhưng The LAO thì dùng shared based model còn Yield Guild Games lại dùng token based model với YGG token.

Ưu điểm và nhược điểm của DAO là gì?

Ưu điểm

• Nhờ ứng dụng blockchain mà các tổ chức có thể tạo ra một môi trường cộng tác ngang hàng giữa các thành viên và không cần bên trung gian nào cả.
• Ở trong mô hình DAO, mã code là thứ duy nhất tạo niềm tin vì nó công khai và minh bạch. Mọi thành viên ở trong tổ chức đều có thể kiểm tra.
• Mô hình DAO còn được đặc trưng bởi sự không phân cấp. Mọi thành viên tham gia đều có quyền ngang nhau, được truy cập một cách bình đẳng vào tài nguyên và quy trình bỏ phiếu của tổ chức. Những quy tắc và hợp đồng được thực hiện một cách tự động.

Nhược điểm

• Sự linh hoạt: DAO vận hành dựa vào các Smart Contract đã được quyết định từ trước, do đó sự linh hoạt trong quá trình hoạt động của DAO vẫn còn nhiều hạn chế. Một vấn đề đáng quan ngại nữa đó chính là bảo mật, điển hình là vụ The DAO hack.
• Tính minh bạch gây ra nhiều hạn chế: Mọi thứ trên DAO đều được ghi lại rõ ràng và rất minh bạch, tuy đây là ưu điểm nhưng nó cũng dễ giúp đối thủ biết được hướng phát triển trong tương lai.
• Dễ dẫn đến những quyết định sai lầm: Việc tất cả thành viên trong DAO đều có thể biểu quyết mang tính dân chủ. Tuy nhiên việc này đôi khi cũng dẫn đến những quyết định tệ hại. Chẳng hạn như với một số vấn đề phức tạp về học thuật, có những thành viên không có nhiều kiến thức hoặc chưa hiểu sâu mà biểu quyết thì sẽ dễ dẫn đến quyết định sai lầm.
• Các quyết định bị trì hoãn dẫn đến hậu quả xấu: Tất cả mọi quyết định đều cần có thời gian bỏ phiếu, do đó trong những trường hợp khẩn cấp thì không xử lý được một cách nhanh chóng. Điều này đôi khi sẽ gây ra nhiều hậu quả xấu.

Triển vọng của DAO trong tương lai như thế nào?

Trong bối cảnh đời sống hiện nay, cách thức hoạt động của các tổ chức truyền thống gây ra rất nhiều vấn đề bức xúc trong dư luận xã hội, ví dụ như việc lạm dụng chức quyền, tham ô tài sản. Điều này gây ra nhiều thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp. Do đó, DAO được nhiều người quan tâm và tìm hiểu.

Ngoài ra, lĩnh vực tiền điện tử cũng được rất nhiều người quan tâm và lựa chọn tham gia vào thị trường này. Sự xuất hiện của DAO giúp nhiều người có thể dễ dàng tiếp cận và đầu tư sinh lời một cách hiệu quả.

Ứng dụng của DAO trong đời sống

Mô hình DAO ngày nay được áp dụng rất nhiều trong các lĩnh vực xã hội. Một số ứng dụng dễ thấy nhất của mô hình DAO đó là:

Lĩnh vực tiền điện tử

• Bitcoin: Đây là DAO sơ khai đầu tiên bởi vì cách thức hoạt động của Bitcoin là dựa trên sự đồng thuận của số đông.
• Bitshares: Cung cấp khả năng tự quản lý tốt nhờ hệ thống bỏ phiếu nâng cao. Thời gian xử lý chỉ 3 giây, được tích hợp sẵn nền tảng defi.
• Dash: Hoạt động dựa trên sự khuyến khích tiền tệ của các bên liên quan là Masternodes. Các thành viên sẽ có quyền bỏ phiếu khi họ mua Dash và tham gia đưa ra quyết định theo quy tắc đã đặt ra.
• BitDAO: Bit là governance token đi kèm với quyền đề xuất và bỏ phiếu biểu quyết. BitDAO có mục tiêu xây dựng nền kinh tế mã hóa phi tập trung dành cho tất cả mọi người. Giao thức này được quản lý bởi Bit holder.
• MarkerDAO: Đây được xem là một phần nhỏ trong hệ thống lớn Marker Protocol. Hệ thống vận hành dựa trên sự kết hợp của 2 tài sản tiền điện tử đó là Dai và MKR. Dai có nhiệm vụ cho phép thực hiện giao dịch mà không cần bên thứ ba như Chính phủ, Ngân hàng,... MKR thì cung cấp cho người tham gia quyền bỏ phiếu biểu quyết.

Lĩnh vực khác

• Chính phủ: Mô hình DAO tăng cường giám sát, kiểm toán hoặc bỏ phiếu thực hiện các quy trình, hợp đồng, đấu thầu,...
• Tổ chức phi lợi nhuận: Cá nhân có thể nhận quyên góp theo hình thức ẩn danh và quy mô là mọi thành viên đến từ nhiều nơi trên thế giới. Các thành viên tham gia sẽ tiến hành biểu quyết sử dụng số tiền quyên góp này.
• Công ty Audit: Cho phép quản lý các dự án tự động, cải tiến và tính bảo mật tốt hơn nhằm cải thiện các hoạt động kiểm toán.

Những ví dụ về DAO

Để giúp bạn đọc hiểu rõ về DAO hơn, sau đây là các ví dụ mô tả hoạt động thực tế của DAO:

Bitcoin

Như đã đề cập phía trên, Bitcoin chính là ví dụ rõ nhất về DAO từ những thời kỳ đầu. Hoạt động phi tập trung và những hoạt động được vận hành theo giao thức đồng thuận từ những người tham gia mà không có sự phân cấp. Không một ai có quyền sở hữu hay được tự ý đưa ra quyết định mà tất cả mọi thành viên đều sẽ tham gia vào hoạt động quản trị.

Mục tiêu chung của Bitcoin chính là lưu trữ và giao dịch tiền tệ mà không cần một thực thể trung tâm nào điều phối hệ thống. Các giao thức Bitcoin sẽ xác định các quy tắc của tổ chức.

The DAO

Cách thức hoạt động của The DAO trên blockchain Ethereum giống như một quỹ đầu tư mạo hiểm tự trị. The DAO được hình thành từ những hợp đồng thông minh phức tạp. DAO tokens được bán trong đợt chào bán đầu tiên còn người mua các DAO tokens này sẽ có quyền bỏ phiếu và biểu quyết.

Thế nhưng, sau một sự kiện hack lớn nhất trong lịch sử tiền mã hóa thì Ethereum đã tách ra thành 2 chuỗi, đó là:

• Blockchain Ethereum - ETH: Đảo ngược những giao dịch gian lận, làm vụ hack chưa từng xảy ra.
• Ethereum Classic - ETC: Không tác động vào các giao dịch gian lận mà tập trung nhiều hơn vào vấn đề bảo mật và khả năng sử dụng.

Tạm kết

Có thể nói rằng DAO là biểu hiện cho sự khao khát được làm chủ, được thoát khỏi sự phụ thuộc vào những tổ chức truyền thống của con người. Bài viết trên đã làm rõ câu hỏi “DAO là gì?” và cung cấp các thông tin hữu ích xoay quanh DAO. Hy vọng bạn đọc đã nắm rõ và tận dụng được các lợi thế của DAO trong công việc của mình!

Mua laptop chính hãng tại FPT Shop ngay hôm nay để phục vụ cho việc học tập và công việc của mình. Tham khảo sản phẩm tại đây:

Laptop 

Xem thêm:

• Có thể khôi phục ví Bitcoin không? Tổng hợp các cách khôi phục ví Bitcoin thành công
• MACD là gì? Mách bạn cách ứng dụng MACD để đầu tư chứng khoán hiệu quả