Công nghệ BeiDou là gì? Hệ thống định vị toàn cầu của Trung Quốc và tham vọng vươn tầm thế giới

Trong kỷ nguyên số, hệ thống định vị vệ tinh trở thành nền tảng không thể thiếu cho hàng loạt ứng dụng từ smartphone, ô tô, máy bay cho đến nông nghiệp, quốc phòng. Nếu như GPS (Mỹ) đã quá quen thuộc thì hiện nay, Trung Quốc cũng đã hoàn thiện và đưa vào sử dụng hệ thống định vị độc lập mang tên BeiDou. Vậy công nghệ BeiDou là gì? Hoạt động ra sao, và vì sao nó lại được đánh giá là đối thủ trực tiếp của GPS? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết.

Công nghệ BeiDou là gì?

BeiDou (BDS - BeiDou Navigation Satellite System hay Bắc Đẩu) là hệ thống định vị vệ tinh toàn cầu (Global Navigation Satellite System - GNSS) do Trung Quốc tự nghiên cứu, phát triển và vận hành. Đây là một trong bốn hệ thống định vị toàn cầu chính hiện nay, bên cạnh GPS (Hoa Kỳ), GLONASS (Nga) và Galileo (Liên minh châu Âu).

Tên gọi "BeiDou" lấy cảm hứng từ chòm sao Bắc Đẩu - biểu tượng dẫn đường trong văn hóa Á Đông. BeiDou cung cấp các dịch vụ như định vị vị trí, đo khoảng cách, đồng bộ thời gian và thậm chí cả truyền tin ngắn, hướng đến mục tiêu phục vụ cả dân sự và quân sự.

Quá trình phát triển của hệ thống BeiDou

Hệ thống BeiDou được xây dựng qua ba giai đoạn:

• BeiDou-1 (2000 - 2012): Giai đoạn thử nghiệm với 3 vệ tinh địa tĩnh, chỉ phủ sóng trong nội địa Trung Quốc.
• BeiDou-2 (2007 - 2020): Mở rộng vùng phủ sóng sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tổng số vệ tinh lên 10+.
• BeiDou-3 (2015 - 2020): Hoàn thiện hệ thống toàn cầu với 35 vệ tinh đang hoạt động. Từ năm 2020, BeiDou chính thức cung cấp dịch vụ định vị toàn cầu cho hơn 100 quốc gia.

Sự phát triển của BeiDou phản ánh chiến lược độc lập công nghệ của Trung Quốc nhằm giảm lệ thuộc vào hệ thống GPS của Hoa Kỳ, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như quốc phòng và viễn thông.

Cơ chế hoạt động của công nghệ BeiDou là gì?

Giống như các hệ thống GNSS khác, BeiDou hoạt động thông qua mạng lưới các vệ tinh quay quanh Trái Đất, truyền tín hiệu đến thiết bị người dùng (như điện thoại, đồng hồ, thiết bị định vị).

Điểm khác biệt của BeiDou là sự kết hợp giữa 3 loại vệ tinh:

• Vệ tinh địa tĩnh (GEO): Cố định so với Trái Đất, tập trung phủ sóng Trung Quốc và khu vực xung quanh.
• Vệ tinh quỹ đạo trung bình (MEO): Phủ sóng toàn cầu, tương tự như GPS.
• Vệ tinh quỹ đạo nghiêng đồng bộ (IGSO): Tăng độ chính xác ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Chính sự linh hoạt trong kiến trúc vệ tinh này giúp BeiDou đạt độ chính xác cao và đáng tin cậy hơn trong điều kiện địa hình phức tạp.

Ứng dụng thực tế của công nghệ BeiDou là gì?

Trong đời sống

• Smartphone và thiết bị di động: Hầu hết các smartphone hiện đại (Huawei, Xiaomi, vivo,…) đều tích hợp BeiDou bên cạnh GPS để tăng cường độ chính xác khi định vị.
• Đồng hồ thông minh: Theo dõi thể thao, sức khỏe, định vị hành trình ngoài trời.
• Xe điện - ô tô thông minh: Hệ thống dẫn đường sử dụng đồng thời BeiDou và GPS nhằm đảm bảo dữ liệu chính xác trong thời gian thực.

Trong sản xuất và dịch vụ công

• Nông nghiệp thông minh: BeiDou hỗ trợ điều khiển máy cày, máy gặt tự động theo đường định vị chính xác đến từng hàng cây.
• Giao thông vận tải: Theo dõi phương tiện, tối ưu hóa lộ trình, cảnh báo tắc nghẽn.
• Đô thị thông minh và quản lý hạ tầng: Quản lý xe rác, xe buýt, camera giám sát đô thị,…

Trong cứu hộ - quốc phòng

• Định vị người mất tích trong vùng không có sóng di động.
• Hỗ trợ liên lạc khẩn cấp qua tin nhắn ngắn (chỉ BeiDou có).
• Ứng dụng trong UAV, tên lửa, vũ khí thông minh của Trung Quốc.

Lợi thế chiến lược của BeiDou với Trung Quốc

Tự chủ công nghệ

BeiDou giúp Trung Quốc giảm hoàn toàn sự phụ thuộc vào GPS - vốn thuộc kiểm soát của Bộ Quốc phòng Mỹ. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ - quân sự toàn cầu.

Gia tăng ảnh hưởng toàn cầu

BeiDou là “át chủ bài” trong chiến lược Vành đai và Con đường (BRI). Trung Quốc miễn phí cung cấp tín hiệu BeiDou cho các nước đối tác như Pakistan, Thái Lan, Lào, và nhiều nước châu Phi.

Ứng dụng trong công nghiệp quốc phòng

Sự kết hợp giữa BeiDou và các công nghệ quân sự mới giúp nâng cao năng lực chỉ huy, điều khiển vũ khí chính xác và điều phối chiến trường thời gian thực.

Các thiết bị đang dùng công nghệ Beidou là gì?

Hiện tại, các thiết bị phổ biến sử dụng BeiDou gồm:

• Smartphone: Huawei P series, Xiaomi Redmi Note series, vivo V series…
• Smartwatch: Garmin, Huawei Watch GT, Xiaomi, Amazfit…
• Xe điện thông minh: Một số dòng xe Nio, BYD, XPeng sử dụng BeiDou để định vị và tự lái

Những thiết bị này thường kết hợp BeiDou, GPS, GLONASS để tăng độ chính xác và độ phủ tín hiệu.

So sánh BeiDou với GPS và các hệ thống khác

Điểm cộng lớn nhất của BeiDou là khả năng gửi tin nhắn ngắn (SMS) qua vệ tinh, một tính năng đặc biệt hữu ích trong cứu hộ hoặc liên lạc ở vùng sâu vùng xa không có kết nối di động.

Tương lai phát triển của BeiDou

Trung Quốc đang lên kế hoạch phát triển BeiDou thế hệ 4, dự kiến thử nghiệm vào năm 2027 và vận hành vào năm 2035. Hệ thống này sẽ tích hợp công nghệ AI - Internet of Things - big data, hướng đến độ chính xác centimet hoặc milimet, phục vụ cho xe tự lái, robot logistics, và thành phố thông minh.

Theo Reuters, Trung Quốc dự định xây dựng thêm hàng chục vệ tinh mới, đưa BeiDou trở thành công nghệ định vị tối tân hàng đầu thế giới.

Lời kết

Công nghệ BeiDou là gì? Đây không chỉ là một hệ thống định vị đơn thuần, mà còn là biểu tượng cho tham vọng công nghệ và chiến lược toàn cầu của Trung Quốc. Người dùng hoàn toàn có thể yên tâm khi sử dụng sản phẩm hỗ trợ BeiDou - đặc biệt nếu thường xuyên di chuyển tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Một trong những thiết bị tiêu biểu tích hợp công nghệ Beidou chính là đồng hồ Garmin, hiện đã có mặt tại FPT Shop với nhiều lựa chọn đa dạng và ưu đãi hấp dẫn. Đây sẽ là người bạn đồng hành lý tưởng cho những ai đề cao độ chính xác trong định vị và theo dõi sức khỏe toàn diện. Tham khảo nhanh tại:

• Đồng hồ Garmin

Xem thêm:

• TOP đồng hồ GPS đáng mua: Những mẫu đồng hồ nổi bật nhất không nên bỏ qua
• Hướng dẫn cách định vị điện thoại Android và IPhone nhanh chóng